Artık iletişim kolaylığı sayesinde herkes her şeyi bilir durumda. O zaman neden bu kadar farklı düşünceler var denebilir. Fark bilgilerin bireysel ve kamusal yarar olarak değerlendirilmesi ve bilginin derinliğinden olabilir. Ülkemizin elektrik gereksinimi hakkından enerji üretim tesislerine kadar her bilgiyi anında öğrenebiliriz. Eksiğimiz; dünyaya bakışımızdır aslında. Bir kesimde doğru bilgi; duruma kamusal bakan, doğaya, ekolojik yapıya zarar vermeyen yatırımların olması konusundan yana iken bir başkası gidene yok edilene değil gelene değer verir.
En az on yıldır Trakya ve İstanbul dahil Marmara ve Karadeniz kıyılarını ilgilendiren bir nükleer santral öyküsü var. Bu tür tesisler deniz kıyısına kurulmak zorunda imiş. Çünkü denizin suyunu kullanacak. Bu nedenle Mersin Akkuyu, Sinop ve Kırklareli seçilmiş bölgeler. Akkuyu onlarca yıldır yapılma aşamasında ve Sinop’ta da bir başlangıç oldu. Şimdi Kırklareli gündemde. Geçmiş yıllarda İğneada denmişti. Şimdi İğneada ve Kıyıköy arasında Kışlacık köyü sınırları içinde. Çalışmalar başlamış deniyor ama resmi başvurulara ya yanıt verilmiyor ya da planlarımızda henüz yok gibi yanıtlar veriliyor.
2024 yılında vali ve bürokratlarının Vize ile ilgili bir toplantıda elektrik hattının tamamlandığı bilgisi veriliyor. Ama asıl resmi evraklardaki bilgiyi Kırklarelili yaşam savunucuları buluyor ki hem de yazılı.
Olay şudur; bir şirket aynı araziye RES başvurusu yapar. Yaşam savunucuları tüm ÇED dosyaları gibi bunu da inceler. Şirkete verilen yanıtta bu alanın nükleer santral için ayrıldığı bilgisine ulaşırlar. Böylece resmi kayıtlarda görülüyor nükleere santral. Oysa yıllardır gelen giden tüm bakanlar birkaç kelam ettiler ama resmiyette yok! Yahu devlet gizli iş yapar mı diyoruz ama yapıyor demek ki.
Bu bölge; Trakya Alt Bölgesi 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planlarında “orman alanı”, “tarım arazisi” ve “mutlak içme suyu koruma alanı” olarak tescilli. Doğal bir eşik olan İstrancalar’ın kalbine nükleer santral kurmak deniz çayırlarını sıcak su deşarjıyla yok etmek ve Trakya’nın nefesini kesmek demek.
Santral alanı Trakya’nın Karadeniz’e dokunduğu yer.14 bin dönümlük ormanlık alan feda edilecek ki bu iki milyon civarında orman ağacının katli demek. Bölgenin ekolojik dengesinin bozulmasıdır. Bu bölge Longoz Ormanları’nın yanıdır. Bu ormanlar sıradan ormanlar değildir. Yağmur rejimiyle, yeraltı sularıyla, gölleri ve dereleriyle yaşayan bir ekosistemdir. Burası Istranca Dağları’nın kalbidir.
Bu sakin alan eşsiz doğası, tarihi kalıntıları yanında bölgenin balık ambarı olan bir balıkçı kasabasıdır. Olağanüstü bir biyoçeşitliliğe sahip alan İstanbul’un havasına, suyuna can veren doğal bir sigortadır. Aynı zamanda Ergene Havzası’nın su kaynağıdır. Koruma altındadır. Buralardan çıkan sular içme suyu kıvamındadır. Ergene’ye ulaşmak için kıvrım kıvrım akan derelerdir hepsi. Bu temiz sular Çerkezköy, Çorlu, Muratlı’ya doğru akarken yanlış politikalar sonucunda kirli sanayi alanından geçerler ve zehir taşımaya başlarlar.
Trakya’da 1970’lerden beri devam eden denetimsiz sanayi yetmemiş. Tüm bölgeye yayılan taş ve maden ocakları, yanlış yerlere dikilen rüzgâr enerji santralleri yetmemiş. Trakya’mız ve İstanbul yapılanmaya açılan tarım ve orman arazileri ile suyu, havası, toprağı ve ormanı ile tüketilmeye çalışılmıştır. İşte bu özel ve güzel bölge nükleer santral ile topluca hançerleniyor.
Yaklaşık 14 bin dönümlük ormanlık alan risk altında. Milyonlarca ağaç, sayısız canlı yok edilecek ve geri dönüşü olmayan bir yıkım, ekokırım yaşanacak. Bu alan; Trakya Alt Bölgesi çevre düzeni planında orman ve tarım alanı olarak belirlenmiş, hem de bu iktidar tarafından. Üstelik içme suyu koruma kuşağında. Anayasa’nın 169. maddesi devlete ve yurttaşa ormanları koruma görevi veriyor.
Tüm bu olumsuzlukları taşıyan nükleer santral tesisine karşı yöre halkı savunma yapacaktır haklı olarak. Trakya Platformu ve Trakya Kent Konseyleri Birliği öncülüğünde Vize’de panel düzenleniyor. Panelde projenin bilimsel, çevresel ve toplumsal etkileri kapsamlı şekilde ele alınacak.18 Nisan 2026 tarihinde saat 13.00’te Vize Belediye Kapalı Düğün Salonu’nda gerçekleştirilecek panelde, enerji politikalarından halk sağlığına, ekosistem üzerindeki etkilerden hukuki süreçlere kadar birçok başlık masaya yatırılacak. Uzman konuşmacılar, nükleer santralin olası risklerini bilimsel veriler ışığında değerlendirecek.
Trakya ve İstanbul dahil olarak tüm bölgeyi, ülkeyi ve de Karadeniz halklarını ilgilendiriyor. Bizlerin 1986 yılında yaşadığı Çernobilleri çocuklarımız ve torunlarımızın yaşamaması için bu santrale “dur” demeliyiz.
Sevgili büyüğümüz Sn. Feyzullah AKTAN’ı kaybettik. Aktan, sadece Keşan’da değil, Trakya’da, hatta ulusal ölçekte gazetecilere ve yerel gazeteciliğe örnek olan saygın ve duayen bir isimdi.
Onurlu meslek yaşamının yanı sıra toplumsal yaşamındaki duruşu ve kişiliği ile Trakya Bölgesi’nde “Örnek Kıdemli Vatandaş” ödülüne layık görülen birisi için daha fazla söze gerek olduğunu düşünmüyorum.
Hem kişisel duruşu ile hem de ÖNDER GAZETESİ ile yarım asırdan fazla sürdürdüğü basın yaşamı ile Keşan’ı önemsettiren, Keşan’a, değer ve saygınlık kazandıran AKTAN’ı toprağa verdik.
***
Cenazesinde göreceğimi umduğum pek çok ismi göremedim. En azından Enez’den katılan hiç kimseye rastlamadım. Belediye Başkanı, İl Genel Meclisi Üyeleri neredeydiler? Bilemedim. Edirne ve Keşan CHP örgütünün de yeterli bir katılım sağlamadığı gibi bir izlenim edindim.
Suçlamak için yazmıyorum. Demek ki gençler kendi yörelerinin değerlerini yeterince bilemiyorlar. Örgütlülük sadece birilerini bazı makamlara taşımak için değildir. Örgütlülük aynı zamanda değer bilmektir, saygıdır, vefadır.. Sevinçte ve tasada ortak olmaktır.
Örgütü yönetenler bu konularda duyarlı ve hiç yoksa il bazında bu cenazenin önemini duyurmak örgütlerini harekete geçirmek zorunda olmalıydılar…
***
1980 yılında çıkarttığım ve Önder Matbaası’nda basılan “ENEZ’DE BARIŞ” isimli gazete döneminde yakından tanıma şansına eriştiğim Sevgili Feyzullah AKTAN’ın rahle-i tedrisinden geçen gazeteciler sayesinde Keşan yerel basını ayakta duruyor.
Enez’e olan ilgisinin ve sevgisinin de yakın tanığıyım. Günbatımı Gecelerimize konuk olduğunu hatta kendisine “İbrahim Bitikli” ödülünü verdiğimizi hatırlıyorum. Keşan’da Önder Gazetesi’ndeki keyifli sohbetlerimizin ve “DOMUZ DOLABI” kitabının arka kapak sayfasını bana ayırmasının bana verdiği övünç’ün unutulması mümkün mü?
(Bazen merak ederim; “Domuz Dolabı” başlıklı o kitabı acaba kaç hakim, kaç savcı, kaç avukat okudu?)
***
Öncelikle tüm Keşan halkına ve sonrasında çocuklarına, torunlarına başsağlığı diliyorum.. Keşan’a ve aileye yaşattığı onurlu sürecin kıymetini bilmelerini ve onu unutturmamalarını bekliyorum.
Ben, O’nu tanımaktan duyduğum gururu, yaşadığım sürece taşıyacak ve onu çok özleyeceğim.
Sigortacı, öğretmen, iş adamı, marangoz, muhasebeci, sağlık çalışanı, emeklisinden polis, asker, öğretmen ve işçi.
Gencinden yaşlısına, çalışandan emeklisine hepsi birbirinden farklı 10 insan bir arada Istrancalar’ın eteklerine tırmanmaya çalışıyorlar. Grupta neşe hakim, sohbetler rampalarda bile kesilmiyor, kahkahalarıyla Istrancalar inliyor.
Kim bunlar? Neden, nasıl bir araya gelmişler, amaçları ne?
Edirne Doğa Sporları Kulübü’nün üyeleri her biri. Onları bir araya getiren tek tutku aynı zamanda bisiklet.
Sosyal hayatta pek bir araya gelmeleri mümkün olmayan farklı meslekten, farklı yaşlarda 10 ayrı kişi.
Tek ortak tutkuları bisiklet ve onları bir araya getiren kurum da EDOSK. Ahmet Ali Tunç, Alpay Kırmızı, Cevat Çakar, Deniz Hayırsever, Kani Reşat Gökalp, Kutlu Kağan Bayrak, Müjdat Özgür, Raşit Yıldız ve ben asılıyoruz pedallara Tunca ovasından Istrancalar’ın eteklerine doğru.
Ben de grubun içindeyim, bazen önde, bazen arkada. Çoğumuzun bisikletleri elektrik takviyeli. Müjdat ve Raşit arkadaşımız kara şanzıman misali zinciri koparacakmışçasına asılıyorlar pedallara elektrikli teknolojiyle donatılmış pedaldaşlarına yetişmek amacıyla manuel bisikletleriyle.
Çevremizi ilgiyle ve mutlulukla inceliyoruz. Mutluluğumuz ve neşemizin ana kaynağı uyanmaya başlayan doğanın içindeyiz. Kanola tarlaların sarımsılığı, buğday tarlalarının yeşilimsiliği ve doğanın mest eden kokusunu hissediyoruz.
Tur başlangıç yerimiz Mimar Sinan heykelinin önü. Fotolar özenle çekildikten sonra Saraçhane’ye doğru süzülerek iniyoruz tek sıra halinde. Foto ve video işleri Cevat arkadaşımızda. Teknolojiye hakim ve harika çalışmalar çıkarıyor her tur sonrasında. Bütün sporcuların üzerinde EDOSK kıyafetleri, başlarında kasklarıyla tam donanımlı bir haldeler.
İlk mola Değirmenyeni köyünde veriliyor. Çaylar eşliğinde benim belirlediğim rota üzerinde kısa bir sohbet sonrasında yola devam, ilk hedef Suakacağı köyü.
Suakacağı köyüne uğramadan yanından sarıyoruz 6 km sürecek olan dik rampaya. Elektrikliler tam hızla yükselirken manuel bisiklet süren arkadaşlarımıza uyum gösterebilmek için kısa molalarla devam ediyor yolculuk. Rampanın ortalarında yolun kenarında labadalar ilgisini çekiyor grubun, toplanan labadalar üzerine konferanslar veriliyor, sporcular sadece bisiklet konusunda değil de mutfak kültürü konusunda da birer uzman olduklarını kanıtlamaya çalışıyorlar.
Devam yola. Bir süre sonra sertliği azalan rampayla birlikte Çatma köyü sapağına geliyoruz. Orada da kısa bir mola sonrasında pedallar tekrar dönüyor Hanlıyenice’ye kadar olan 4 km’lik sert stabilize yola doğru. Zorlu bir yolculuk oluyor burada. Zemin bazen sert, bazen yumuşak, taşlı, kumlu mecburen yavaş ve dikkatli sürüyoruz.
Hanlıyenice köyüne vardıktan sonra sessiz ve kimsesiz köy kahvesine şöyle uzaktan sitemkar bir bakış attıktan sonra kuzeyi arkamıza alarak, hafif eğimli asfalt yolda süratle ilerlemeye başlıyoruz.
Oda ne? Manuel bisikletleriyle devam eden Müjdat ve Raşit arkadaşımızı durdurmak mümkün değil. Günün büyük bir bölümünde arkadan gelen kara janzıman arkadaşlarımız hınçlarını alırcasına basıyorlar pedallara önümüz sıra.
Bu hızla gidişimizin aslında gizli ve çok önemli bir nedeni var. Önümüzdeki ilk köy Çömlekakpınar’da yağmur ve şükür duası var ve pilav ikram edilecek, üstelik de dana etlisinden.
Aç 10 bisikletliyi seyretmeye doyum olmuyor. Hırsla dönüyor pedallar asfalt yolda. Yolda bizi karşılayan arka arkaya araçlar ümidimizi kırıyor. Biten dua ve ikram edilen pilavlar bittiyse biz kaldık yine kuru tosta.
Nefes nefese giriyoruz Çömlekakpınar’a. Yolda ellerinde poşetlerle pilavlar ve ayranları almış köylü kadınlara sitemkarca bakarak hızla giriyoruz dua alanına. Son kazanın dibini kazımakla uğraşıyor pilav ustaları. Bisikletlerimizle hızla giriyoruz sıraya neyse ki birer tabak pilav, ayran ve helvadan oluşan ziyafetimizle tamamlıyoruz bu son bir saatlik çılgın sürüşümüzü.
Karnı tok bisikletliler çay keyfi yapıyorlar sonrasında Çömlekakpınar kahvesinde. Yarım saatlik bir molanın ardından artık hedefimizde Edirne, evlerimiz var. Pedallar artık sakince evlerimize doğru dönüyor.
Cevat arkadaşımız son fotolarını ve videolarına aldıktan sonra kanola tarlalarının yanından ovadan devam ediyoruz.
Bir tur daha keyif ve neşeyle sona eriyor. Geriye anılarıma ekleyebileceğimiz neşeli bir gün daha ekleniyor.
Bu konuyu, kendi söylemleriyle açıklamadan önce şunu belirtelim ki, sevgili atamız, Mustafa Kemal, hayatı boyunca yaptıklarıyla, Kuran’ı Kerim yoluna uygun yaşadığını görmekteyiz. Bu tarihi kayıtlarla ispatlı ve açıktır. Şeytanla yatıp, şeytanla kalkanlar, tabi ki hep devrede olacak ve de fitne, fesat üretip, gerçekleri tahrif etmeye gayret edeceklerdir. Atamız, birçok toplantıda, Hz. Muhammet’i “Allah’ın birinci ve en büyük kulu” olarak nitelendirmesiyle birlikte, Kuran’ı Kerim’i de şanlı ve en eksiksiz kitap olarak ifade etmiştir. Toplantılarda Uhud şavaşının planını çizerek, Peygamberimizce alınan tedbirlerin isabetini vurgulamış ve büyük askeri dehanın, siyasi görüşleriyle de ne kadar yükseldiğini anlatmıştır. Hz. Muhammet’i, din tellallığı sığlığı ile sıradanlaştırmaya çalışanlara karşı çıkarak: “Bu gibi cahil adamlar, onun yüksek şahsiyetini ve başardıklarını asla kavrayamamışlardır!..” demiştir. Bir toplantıda, Atatürk, din hocalarına şöyle bir soru yöneltmiştir. “Hz. Muhammet, Allah’ın nezdinde nasıldır?..” Hocalardan birisi, “Allah’ın en sevgili kuludur.” Demiş, başka biri de, “Allah’ın habibidir” gibi ezbere tanımlamalar yapmaktan öte bir tanım yapamamışlardır. O toplantıda, Atamız Hz Muhammet’i şöyle tanımlamıştır: “Bizim sevgili Peygamberimiz, Allah’ın emirlerini insanlığa, üstün devrimci davranışları ile bildirmiştir. AKILCI, İLİMCİ; ADALET VE HOŞGÖRÜLÜ; İLERİ GÖRÜŞLÜ, DEMOKRATİK, KÖLELİĞE, SÖMÜRÜYE, ZULME KARŞI, ÖZGÜRLÜKÇÜ; CÜMLE ALEME ADALETLİ; İNSAN, DOĞA, HAYVAN, AĞAÇ, BİTKİLERE HÜRMETLİ; HALKÇI, TOPLUMSAL GELİŞİM İÇİN MÜCADELECİ; HAKSIZLIKLARA KARŞI SAVAŞÇI; SAVAŞ PLANLARIYLA, DEHA KOMUTAN; İŞTİARECİ, ÇOK FİKİRLİ MECLİSİ SAVUNAN, CUMHURRİYETÇİ; POZİTİFTE AKIL İŞLETMEYİ İNSANLIĞA İBRETLERİYLE ÖĞRETEN, ALLAH YOLUNDA SOSYAL BİR DEVRİMCİDİR!..” diye, sevgili Peygamberimizi tanımlamıştır. Yukarda ki, Peygamberimizin getrdiklerine bakın, bir de dünyada, “Biz müslümanız” diyenlerin hallerine bakın, hiç birbirine uyuyor mu?.. O zaman kime uyulmuş?.. Türk nesillerin bunlardan neden haberleri yok acaba! Köleciliği marifet sanan El–alem, Müslüman Türk nesillerin bunları bilmesini ister mi?..” El-alemin çıkarlı yazdığı, bilim kitaplarıyla ezbere bilim, köklerine, geçmişine, özbenliğine ihanet olmaz mı?..
Hani senin bilimin?..” demezler mi?..
Kuran’ı Kerim. Sure 61/Ayet 8: Onlar ağızlarıyla Allah’ın nurunu söndürmek istiyorlar. Halbuki, Kâfirler istemese de Allah nurunu tamamlayacaktır. 10/100: Allah’ın izni olmadan hiç kimse inanamaz. O aklını kullanmayanlara murdarlık verir.
Edirne Kent Konseyi’nin geçtiğimiz günlerde düzenlediği “Edirne’de Peyzaj Uygulamaları” panelinde akademisyenler konuştu, belediye anlattı…
Biri “işin doğrusu bu” dedi, diğeri “biz zaten öyle yapıyoruz” diye yanıtladı.
Peki, Edirneli ikna oldu mu?
Tartışılır.
**
Trakya Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Peyzaj Mimarlığı Bölüm Başkanı ve T.Ü. Çevre Sorunları Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Doç. Dr. Beste Karakaya Aytin net konuştu:
“Ağaç dikmek yetmez, doğru planlamak gerekir.”
Yani mesele yol kenarına fidan sıkıştırmak değil…
Kenti baştan sona bağlayan bir yeşil sistem kurmak.
Kısa vadeli değil, en az 20 yıllık bir akıl…
Şimdi soru şu:
Edirne’de yapılanlar gerçekten böyle bir planın ürünü mü?
Yoksa “dik gitsin” anlayışının biraz daha makyajlanmış hâli mi?
**
Trakya Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Peyzaj Mimarlığı Bölüm Başkanı ve T.Ü. Çevre Sorunları Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Doç. Dr. Sergun Dayan açık açık söyledi:
Meyve ağaçları şehir içinde sorun…
Fazla su isteyen türler yanlış…
Dar kaldırımlara ağaç dikmek ise doğrudan hata…
Panelin en can alıcı noktası ise şu cümlede özetlendi:
“Her ağaç her yere dikilmez.”
Yani yıllardır gözümüzün önünde yapılan bazı uygulamalar bilimsel olarak pek de savunulabilir değil.
**
Gelelim meselenin en tartışmalı kısmına:
Budama…
Edirne Belediyesi Park ve Bahçeler Müdürü Pınar Kırımlı Tabak diyor ki:
“Estetik değil, güvenlik.”
Fırtına riski var…
Ağaç dışarıdan sağlıklı görünür ama içten çürümüş olabilir…
Bu yüzden sert budama gerekli…
Kâğıt üzerinde mantıklı.
Ama sahaya indiğinizde manzara biraz daha farklı.
Sonuç olarak panel, Edirne’deki tartışmayı bitirmedi; aksine daha görünür hâle getirdi.
Edirne’de mesele ağaç dikmek değil…
Doğru ağacı, doğru yere, doğru yöntemle dikmek ve en önemlisi o ağacı doğru şekilde yaşatmak.
Gölge büyüyor ama tartışma da onunla birlikte büyümeye devam ediyor.
**
Söğütlük Orman Parkı Millet Bahçesi’ne yürüyüşe giden bir vatandaşın çekip geçen hafta Haber Merkezimize gönderdiği fotoğraflar görenlere “Kaskınızı takmadan gitmeyin” dedirtecek cinsten.
Dallar kırılmış…
Kopmuş…
Ama yere düşmemiş.
Ağaçta asılı duruyor.
Altından insanlar geçiyor.
Çocuklar, bebek arabaları, yaşlılar…
Ve hemen yanında bir tabela:
“Dikkat, ağaç dalları düşebilir.”
**
Bu tabela beni alıp taa Kastamonu’ya kadar götürdü.
“Daş düşebülü, ayu çıkabülü” (Taş düşebilir, ayı çıkabilir) tabelası, Kastamonu’nun ormanlık ve dağlık bölgelerinde yer aldığı rivayet edilen mizahi bir uyarı levhasıdır.
Meşhur tabela, bölgenin yaban hayatının yoğunluğuna ve dağlık yapısına mizahi bir atıftır.
İran savaşı başlayalı bir ayı geçti. Ne İran’da, ne ABD de, ne de İsrail de barış emareleri var. Bir yerde İran haklıdır diyelim. Çünkü tecavüze uğrayan taraf elbette kendini koruyacak. Korumak için de savaşacak. Peki ABD’ye, İsrail’e ne demeli? Senin ülkende petrol bitti diye petrolü olan İran’a savaş açıp onu bombalamak mı gerekir? Madem paran var, satın al ihtiyacın olan petrolü. Yok olmaz, ‘benim param cebimde kalsın’ diyerek yardakçın – Arka bahçen – İsrail ile sırf İran’ın petrolü var diye atom bombası konusunu da bahane edip İran’ı bombalamaya haydutluk denir.
Sıkışan kedi sahibine saldırır. İran’da en güçlü silahı olan Hürmüz boğazını kapatıyor. Hürmüz boğazının kapanması demek dünya petrol trafiğinin aksaması demektir. Yalnız petrol için değil suni gübre yapımı da petrole bağlı imiş, neticede suni gübre konusunda aksama olursa tarımsal ürünlerde de verim düşüklüğü olacak demektir. Bunun neticesi gıda kıtlığı olur.
Bir konuda uranyumun zenginleştirilmesi. İran uranyumu zenginleştirirse atom bombası yapar, ilk kullanacağı yerde İsrail olur. Bu o kadar kolay konu değil. Peki atom bombası İsrail’de, Pakistan’da, Hindistan’da, NATO nezninde Türkiye’de de var. İran atom bombası yapmaya niyet edince niye kıyametler kopuyor. ABD diğer ülkelere niçin müdahale etmiyor? Hadi canım sende! Amaç ne, ABD’de, petrol kalmamıştır, İran’da bol miktarda var. Bu savaşta amaç İran petrolleri üzerine hegemonya kurmak.
Savaş füze saldırıları ile devam ediyor, her iki tarafta bir birlerine salvo savuruyor. ABD İran’ın elektrik merkezlerini bombalayacağını, İran’ı elektriksiz bırakıp taş devrine döndüreceğini savurup tehdit ediyor. Bunun içinde üçüncü uçak gemisini Basra körfezine gönderdi, Hürmüz boğazındaki Hark adasını bombaladı.
Adaya asker koyup Hürmüz boğazını kontrolü altına alacakmış. Bu zorbalık, haydutluk olmuyor mu? İran’da bu tehdide karşı eğer ABD askerleri Hark adasına çıkarsa, coniler Basra körfezindeki köpek balıklarına yem olacaktır tehdidini savuruyor. Bakalım netice ne olacak. Eğer İran bastırırsa ABD’nin burnu iyi sürtmüş olur epey prestij kaybeder, dünya devleti özelliğini kaybeder.
İran savaşı hiç iyi olmadı, bütün piyasalar alt üst oldu, altın, gümüş, borsa çok değer kaybetti, tek değer kazanan petrol oldu. Bugünkü piyasada petrolün varili 100 Dolar civarında, daha da yükseleceği söyleniyor. En önemli kayıpta bombalanan tesisler, yerine getirilemeyecek canlı varlıklar yani insanlar.
ABD bu tutumu ile dünyada yalnız kalmıştır. Hürmüz boğazındaki müdahalede Avrupa devletlerinden yardım istemişse de hiçbir devlet yardım göndermemiştir. ABD dünyada yalnızdır, tek ortağı İsrail’dir. Dünyada kimse ABD’ye destek vermiyor, haydutça tutumu için. Tv’den seyrediyoruz, dünyanın bir çok ülkesinde yakıt kıtlığı başlamıştır, bu nereye varır. Bu hal daha da büyürse dünyanın düzeni altüst olur. ABD İran’a savaş açmakla hiç iyi yapmamıştır, bir bataklığa düşmüştür. Herkes bu günlerde diken üstünde, acaba bu savaş ne zaman biter?
Bu durum hep ABD Başkanı Trump’un kafasından ve İsrail Başbakanı Netenyahu’nun etkisi ile olmuştur. Her ikisi de dünya politika ortamında çok şey kaybetmişlerdir. Bugün seçim yapılsa ikiside kaybeder. Umdukları desteği bulamadılar, iki paralık oldular. İran bir yerde haklıdır, çünkü İran’ın petrolü İran’lılara aittir. Ben güçlüyüm diye saldırarak onun bunun varlığını almaya kalkarsan bunun adı haydutluk olur. Son haberlerde ateşkes yapılmış bundan sonrası NE OLACAK ? . . .
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları başladığından beri bu köşe aracılığıyla bunun bir savaş olmadığını, bir çatışma olduğunu bunun da belli bir süre sonra sönümleneceğini yine belli bir süre sonra bambaşka şeyler konuşacağımızı defaatle belirttim.
Zira uluslararası politikanın ekonomi politiği uzun süreli, küresel ticaret hacmini derinden etkileyen savaşların gerçekleşmesini bırakın bu örnekte olduğu gibi çatışmalara dahi tahammül edemez.
ABD ve İsrail’in bu saldırıları gerçekleştirme amacı İran’ın vekil aktörler vasıtasıyla oluşturduğu bölgesel ve aynı zamanda kısıtlı etki alanının ortadan kaldırılmasıydı.
Ateşkesin Lübnan’ı kapsamayışının en önemli nedeni de tam da yukarıdaki bu satırlar.
Yani İran’ın vekil aktörlerinin gücünün tamamen ortadan kaldırılma çabası. Bu çabanın gerçekleştirilmesi için de Lübnan da kapsam dışında bırakılmış durumda. Diğer taraftan küresel ticaret dengelerini etkileyen hususlarda ise geçici de olsa bir mutabakata varılmış gibi görünüyor.
Gelecek dönemde de füze saldırıları ile İran’a yönelik bir yaptırım yönlendirme hareketi görebiliriz. Ancak bu durumun özellikle Lübnan’da amaca ulaşılması durumunda çok mümkün olmayacağını söylemek imkân dahilinde. Bir başka deyişle Lübnan’da ABD ve özellikle İsrail tarafından düşman unsur tanımlamasına giren yapıların istenen seviyede güç kaybına uğraması İran’a yönelik füze saldırılarının sıklığını da azaltacaktır.
Kim kazandı kim kaybetti tartışmasına bakılacak olursa aslında bunun muhasebesi için daha erken olmasına rağmen, söz konusu hesabın Suriye’deki değişimle birlikte okunması bazı ipuçları da verecektir.
İran’ın zaman zaman Rusya’yla bile karşı karşıya geldiği bölgesel etkisi öncelikle Suriye’de iktidarın değişmesi ile hayli kısıtlandı. İsrail’in özellikle Golan bölgesi ve Şam yakınlarına kadar güvenlik alanı tesis etmesi İran’a müzahir milis grupları oldukça zorladı.
Bu olaylar gerçekleşirken Rusya Federasyonu’nun sessizliğini koruduğunu da dikkatten kaçırmamakta fayda var.
Ardından gerçekleşen İran saldırıları ve takip eden Lübnan saldırıları da İran’ın vekalet gücünün hayli erozyona uğramasına sebep oldu. Bu hususta Rusya Federasyonu’nun anlaşma için yardımcı olmaya hazırız nev’inden cılız açıklamaları dışında meşhur ittifak söylemine bir katkıda bulunmadığını dikkate almakta fayda var. Çin Halk Cumhuriyeti ise çok daha düşük bir profil sergiledi. Yine bu köşede yazdığım Rusya ve Çin neden saldırmadı sorusunu içeren yazımda bunu biraz da latifeli bir dille izah etmiştim.
Gelinen durumda aslında Trump’ın ABD içindeki durumunun da parlak olduğunu söylemek mümkün değil. Ancak Trump’ın ABD iç politikasındaki durumu ile Trump gittiği takdirde ABD’nin İran politikasının değişeceğini düşünmek arasında hiçbir ilinti yok. Trump’ın izlediği yol sadece kendisinin daha da kötü bir vaziyet edinmesine yol açtı ki bunu zaten ara seçimlerde göreceğiz. Dolayısıyla Trump’ın durumu ayrı ABD’nin İran politikası ayrı.
Ha bir de bir türlü çıkamayan 3. Dünya Savaşı var… Bu da gerçekten çok üzücü… Binlerce kez çıkacağı ifade edilen 3. Dünya Savaşı yine çıkamadı galiba. Rahmetli Sadri Alışık’ın ünlü repliğinde olduğu gibi “bu da mı gol diiilbeee”. Haftaya görüşmek dileğiyle memleketimin güzel insanları…
“YIRTTI” ne demek?.. Defolu malı mı yırtıyorsun?.. Güzel Türkçemiz nelere kâdir, nelere meyilli!.. İnsanlık kültürü geriledikçe, ortaya çıkan bu kültür, kimbilir daha ne OLUMSUZ deyişlere sahip!.. Öyleyse ne yapmalı?.. Bir bilsem… Aklıma gelen yok!.. Sadece, hani topu yukardan bırakınca düşer, sonra tekrar yükselir ya… O geldi aklıma.
Ama ortada TOP bile yok!..
Kuran’ı Kerim. Sure 34/Ayet 20: Andolsun İblis, onlar hakkında ki zannını doğru çıkardı. İnanan bir bölükten başkaları, hep ona uydular.
2024 yılında yapılan yerel seçimlerden sonra iki yıl geçti bile. Yani yerel idarelerin beşte ikisi gitti kaldı beşte üç, Trakya söylemiyle “bej de üj”. Belediye Başkanı Sayın Filiz Gencan’ın “Marka Şehir Edirne” kitabı elimde. Baka baka sayfaları çeviriyorum. Bu zaman içinde basından izlediğim veya çevremden duyduklarım ışığında kitabı okuyalım.Bu kitap aynı zamanda belediyenin 2025-2029 stratejik planında da kılavuz olmuş. İkisini de okuyorum.
Mavi sayfalarda “Dirençli Kentler” dört başlıklı.
1.Temiz suya ulaşım: Kent içme suyu şebekesi ve dağıtımı ile ilgili sorunları ve çalışmaları hepimiz yaşadık. Altyapı ve dağıtım tamam. Su fiyatlarına indirim olmayacağı daha doğrusu ülke ekonomisinin durumunu göz önüne alınca olamayacağı kesin iken indirim sözü vermek sanırım politika gereği. Öte yandan kent suyu yüzde yüz güvenli de olsa tüketici alışkanlıkları gereği ev musluğundan su içenler sayılı kalır.
2. Kanalizasyon Çalışmaları: Tamamlanmamış mahallelerde 2024 yılında devam edileceği belirtilmiş. Bunlar tamamlandığı gibi yeni oluşan yerlerde bu çalışmalar devam ediyor. Biyolojik atık su arıtma tesisi de tam kapasiteye çıktı diye biliyorum.
3.Asfalt Çalışmaları: Uzun vadeli kalıcı planlamalar yapılmadı sürece bu işler yap bozdur. Belediye yapar arkasından bir kurum kendi alt yapısı için bozar. Bunun dışında yeni ikamet yerleri de sürekli eklenir. Birkaç yılda yıpranan, kabaran, dökülen asfaltlardan bıkıyor kentliler. Kalıcı çözümler beklemek her kentlinin talebidir.
4. Yapı stokunun Yenilenmesi: Kaleiçi ve diğer alanlarda yapıları iyileştirmek sözü verilmiş. Henüz belediyemizin bu çalışmaya başladığını duymadım. Dar gelirli ailelere konut yardımı sözü de var. Bekleyeceğiz.
“Ulaşım” konulu turuncu sayfalar on başlıklı.
1.ETUS Denetim Altında: Başlığın ilk paragrafı ‘Ulaşım Ana Planı’ yapma sözü. Şu an kent ulaşımı konusunda ilk düğmenin yanlış iliklendiği bir sistem var. Belediye ve kentliler olarak yatalım kalkalım Kent Konseyi’ni alkışlayalım. Çünkü Kent Konseyi ETUS sözleşmesini mahkemeye taşımasaydı; fiyattan yeni hatlara, belediyenin ulaşıma araç almasından birçok konuda sözümüz olmayacaktı. Bu hak ile olsa gerek lafta kalacağını hepimiz bilsek de Sayın Gürkan ulaşım amaçlı 35 araç alma kararını ve bunun bütçeye konduğunu bile söylemişti. Bu sistem hep birlikte yenilenmeli ama başkanın süresi buna yeter mi bilemem. Ulaşımda indirim sözü de diğer belediye hizmetlerindeki indirimler gibi boş ve güncel vaatler oluyor maalesef. Çünkü liberal sistemimiz kamusal görevleri belediyelerden şirketlere aktarma olanağı sağladı. Bunun sonucunda da önceden ‘Belediye yapar’ idi, ‘ya da yaptırır’ eklendi. Halkçı belediyeler bile yapmıyor ihale ile yaptırıyor.
2.Otobüs Terminalini Yenileyeceğiz: Henüz var olanı işler hale getiremedi belediye. Uzun erimli bir vaat. Ama denetimi daha sık yapılabilir ve hiç olmazsa görsellik iyi olur.
3.Otopark Sorununu Çözeceğiz: Gerçekleşmesi zor bir söz. Kent toplu ulaşımının eksikleri ve kentlilerimizin konforlu yaşamı sevmesi sonucu kent içi araç sayısı çok fazla. Bunun çaresi çok otopark yerine ulaşım planlamasında farklı çözümler bulmaktır. Vaatte belirlenen bazı semtlere otoparklar ve tur araçları park yeri henüz olmadı. Birkaç yere basit çözümler üretildi. Ancak kentlilerin birçoğu otopark işini belediyenin yapmasından memnun.
4. Trafik Sorununu Çözeceğiz: Boş bir vaat. Bir önceki satırda yazılanları burada da yazmak istemiyorum. Akıllı şehircilik kentteki tüm tarafların bir arada olacağı ve yıllarca değiştirilmemesi konusunda niyetin konduğu bir ortak akıl ile olur. Bekleyeceğiz.
5.Tek Tip Taksi Durakları: Geçmişte zaten bir çalışma vardı, devamla bitirilebilir.
6.Servis Araçlarında Güvenli Ulaşım: Olması gereken. Servis araçları resmi araç gibidir ve emekçileri, geleceğin büyüklerini taşır. Belediye denetim ve eğitimlerle desteklemelidir. Varsa paydaşlar ile sorunlar çözülmelidir.
7.Bisiklet Yolları: Her defa verilen ve stratejik planlara da konulan ama hiç gerçekleşmeyen bir vaat. 2025-2029 Stratejik planının 82. sayfasında ulaşım hizmetleri müdürlüğünün sorumlu olduğu belirlenen iki noktada bisiklet kiralama ünitesinin kurulması planlanmış ki 2025 yılında aylık kiralanacak bisiklet sayısı 500 olarak hedeflenmiş. Sayın başkanın kitabında da beş yılda 20 km bisiklet yolu var.Bisiklet ile kent ulaşımına giden amaçta değişen bir şey yok. Bekliyoruz.
8. Motorcu Dostu Yollar: Bu vaatte ulaşım planlaması ile çözülecek bir sorun. Ama ‘yollarımızda çukur ve kaygan malzemelerin meydana getirdiği kazaları önleyeceğiz’ sözü iddialı bir söz ve belediye yol çalışmalarını yaparken bu sözü anımsamalıdır. Kuryelerin iş aracı olan motosikletlerin sayısı artarken kazalar da artıyor.
9.Kamyon Garajı: Hurdacılar ile birlikte Tayakadın’a taşınacağı konusunda Eylül ayında bir açıklama olmuştu. Umarız tez zamanda olur.
10.Oto Galericiler: En sona doğru gündeme gelebilirse şanslı denebilir.
“Yeşil Edirne Projeleri” dört başlık olarak yeşil sayfalarda.
1.Balkan Park: Bu konuda en güncel duyum Kent Konseyi’nin 4 Nisan günü yapılan toplantısında geldi. Uzun vadeli bir planlama olduğu ve altyapı işlemlerinin kademeli olarak yapıldığı bilgisi verildi.
2.Cep Parkları: Yavaş da olsa yapılıyor sanırım. 109 alanın park ve bahçe olduğunu düşünürsek değil bir iki yıl, beş yıl bile az gelir. Önemli olan niyet ve devamlılık. Bu konuda semt sakinlerinin talepleri ve uzmanların görüşleri dikkate alınmalı.
3.Yaşam Koridorları: Cep parklar gibi sırayla olacak bir çalışma. 4 Nisan günü Kent Konseyi paneli birçok bilginin ve akademisyen bakışıyla olması gerekenin konuşulduğu bir paneldi. Yeşil Edirne için alınması gereken dersleri kamuoyu ve belediye yetkilileri umarız alırlar. Bu arada bu panel bilgilerinin tümünü Edirne Kent Konseyi web sitesinden okuyabilirsiniz.
4.Meydan Düzenlemesi: Sıraya konularak yapılan çalışmalar var. Örneğin; Uğur Mumcu Park alanı ve Erdoğan Park diye bildiğimiz alanlar bu kapsamda düzenleniyor.
Kırmızı renkli “Turizm Projeleri” sayfaları dört başlıklı.
1.Balkanların Yükselen Yıldızı Edirne: Bu vaat tarih boyunca oluşanların sonucu gerçekleşir. Bir başkan zamanını değil bir insan ömrünü bile aşan bir vaat. Ancak şu gerçeği hepimiz görüyoruz ki Balkan ülkeleri ile ilişkilerimiz sadece eğlenmek ve yemek üzerinden oluyor. Çoğu da resmi protokollü ilişkiler. Bu da kentin bir kesimi için geçerli. Balkan filmleri, Balkan yemekleri, Balkan misafir edinmeleri gibi kültürel düzenlemeler gerekli.
2.Turizm Rotası: Bazen işler kendiliğinden oluşabiliyor. Turizm sektörü bu oluşumu sağlıyor olsa da yerel yönetimin bunu planlaması ve yönlendirmesi çok önemli. Bu vaadin günlük gezi rotalarına Tavuk Ormanı’nın turizm rotasına eklenmesi var. Uzmanların genel düşüncesi şu ki ‘bir yeri korumak istiyorsanız insanı sokmayın’ derler. Ama güzellikleri de görmek gerekiyor. Bu nedenle çok iyi bir çalışma ile hem doğallık bozulmamalı hem de insanların huzur bulacağı geziler yapılabilmelidir. Konaklama kesinlikle düşünülmemelidir.
3.Edirne Turizm Gözlemevi: Umarız olur.
4.Edirne Peyniri Müzesi: Bugüne kadar olması gerekendi. Peynirin anavatanıyız diyoruz ama yeterli kalite ve tanıtımı yakalayamadık. Geçmişte Edirne vekili rahmetli Unakıtan’ın ABD’de ve Meclis’te Ezine peynirini övmesi travması da var. Bunu aşmanın yolu tanıtım ve kalite. Müze olması o nedenle önemli. Müzeye konacak fotoğrafların EFOD’un ‘Peynirin Hikayesi’ sergisindeki fotoğraflardan alınmasını öneririm.
Mavi Sayfalardaki “Mekânsal Projelerimiz” Onbir Başlıklı.
1.Yuvam Edirne Kreşleri: Beş yılda on kreş olarak düşünülmüş. Her yıl iki adet planlanmış ama geçen iki yılda açıldığını duymadım. Umarız kalan üç yılda hızlandırılarak yapılır.
2.Sokak Hayvanları Tedavi, Rehabilitasyon ve Can Dostları Doğal Yaşam Parkı: Valilik ve Belediyeyi kutlamak gerekiyor. İlgili dostlardan duyduğum kadarı ile kent dışına kurulan sahipsiz hayvan yaşam alanı iyi bir sonuca gidiyor. Maliyeti düşürmek için söylenen atık yiyeceklerden mama üretimi de tez zamanda faaliyete geçirilmeli.
3. Minik Dostlar Mezarlığı: En kolay çalışma. Yer tahsisi ve diğer işlemler çok çabuk yapılabilirdi. Sanrım sahipsiz hayvan yaşam alanının bitmesi beklendi.
4.Bungalov, Tematik Köy ve Karavan Park Projesi: Kolay çalışma değil. Olmalı mı, evet. Sonuçta bu vaat mutlaka talepler doğrultusunda oluşmuştur.
5.Kapalı Pazar Alanları Projesi: Henüz gündeme gelmedi.Var olan Ulus Pazarı sorunu çözülmeye ve Balkan Pazarı olarak açılmaya çalışılmakta. Devamında olacaktır.
6.Çalgıcı Mektebi ve Zanaatkarlar Çarşısı: Zanaatların yaşaması, zanaatkarların işlerini yürütmeleri için anlamlı bir vaat. Yok olan ve yaşayan zanaatları yeniden canlandırır. Turizmi geliştirdiği gibi birçok kentliye de iş olanağı sağlar. Umarım tez zamanda sonuçlanır.
7.Kız Öğrenci Yurdu: Yıllardır talep edilen ama sosyal demokrat olduğunu söyleyenlerin el atmadığı bir konu. Bu sebeple de dışarıdan gelen öğrencilerin birçoğu tarikat iltisaklı sermaye yurtlarına gitmek zorunda kaldı. Kendi giderini de karşılayabilecek olan bu yatırıma umarız tez zamanda başlanır.
8.Hıdırlık-Tabya Mevkii Seyir Terası: Kenti gözlemek için iyi bir seçim, henüz bir ses yok.
9. Amfi Tiyatro: Her kentte olması gereken bir alan. Henüz dile bile gelmedi.
10.Spor Merkezi Edirne: Her adayın programında oldu. Ama kentte spora yatırım hep hamasette kaldı. Bir miktar para yardımı spor merkezi olmaya yetmiyor.
11.Mahalle Konakları: Yapımına süre yetmez. Ama birkaç mahalleye olsa örnek olur.
“Sosyal Politikalarımız ve Projelerimiz” adlı yeşil sayfalar dokuz başlıklı.
1.Kent Yoksulluğu İle Mücadele: Merkezi iktidarın yoksullaştırdığı yurttaşların yaşamına katkı sunma yerel idarecilere kaldı. Bunlardan aşevi ve kent lokantası, öğrencilere bir öğün yemek, kırtasiye ve giyim gibi ayni yardımlar az da olsa yapılmakta. Emek kooperatifleri veya evsel üretimi desteklemek, her mahalleye internet gibi vaatlerde umarız olur.
2.Engelsiz Edirne: Temelleri 2015 yılında Kent Konseyi ve kadın örgütlerinin talebiyle atılmıştı. ABD’ye gidilerek protokol bile imzalanmıştı ama öyle kaldı. Engelsiz Yaşam Merkezi de o yıllarda yapıldı. Tesisin işlevselliğinin arttırılması için yazılan ama maalesef idarenin uygulamadığı bir program ve ilkeler bile yazılmıştı. Umarız oradan dersler çıkarılır ve o günün aktif kişileri ile konuşularak süreç daha dinamik olarak devam eder. Bu arada belediyede engelli birimi oluşturulduğunu duymak da sevindirici. Engelliler konusunda kent bileşenleri ile birlikte olmak önemlidir.
3.Yaşlılarımıza Tam Destek: Merkezi iktidar yerine yine yerel iktidara kalan bir çalışma. İzleyebildiğimiz kadarıyla evde bakım, tadilat, danışma hattı gibi bazı işlerin az da olsa yapılmaya başlandığını okuduk. Devamı da umarız.
4.Güçlü Kadın, Güçlü Aile: Kadınları güçlü kılmak ve ailelere yardım vardı ve artarak devam ediyor, etmeli: Başkanın kadın olması da bu hızı gerekçelendiriyor. Üreten kadınlar atölyesi tüm üretenleri kucaklamalıdır. Özellikle etüt merkezi acilen olmalı.
5.Gençlere Tam Destek: Genç Cafe açıldı ve arttırıldı. Bu yerlerde hızlı internet ve erişilebilir hizmet önemlidir. Ulaşımda da ufak bir indirim sağlandı ama her gün gelen yakıt zammı var. Asıl olan belediyenin araç alarak öğrenci öncelikli kaliteli ve ucuz ulaşımı sağlamasıdır. Her yıl 3-5 araç alınsa yeter.
6.365 Gün Şenlik Var: Kültürel olarak her gün gerileyen kentimize acil gerekli. AKM’de özel sektör tarafından çok güzel tiyatro ve etkinlikler oluyorsa da belirli bir kesim ulaşamıyor. Kamusal hizmet anlamında yerel idarenin yapması anlamlı olur. Festivaller kenti deyip absürd işler de oldu geçmişte. Kentin dinamikleriyle konuşularak karar verilmeli.
7.Doğa Kazanacak, Edirne Kazanacak: Başlığın dört alt vaadi var. Uzun erimli ama olabilecek çalışmalar.
8.Bereketli Toprakların Üretken Çiftçileri: Öncelikle toprağı korumakla başlamalı ve üreten kişilerle buluşulmalı. Çalışmalar var. Umarız üreticiye alım garantisi de verilerek üretici ve tüketicinin kazanacağı bir sistem kurulabilir. Meyce sebze hali yılların derdi. ‘Bostan Edirne’ sözü kuru dalda duruyor. Bakalım sıra gelecek mi?
9.Dürüst, Katılımcı ve Adil Belediyecilik: İlk paragrafında; ‘Edirne’de yeni bir dönem başlayacak’ diye yazılmış. Raporlama, şeffaflık, iletişim kolaylığı gibi özde güzel vaatler var. Ayrıca Kent Konseyi paragrafı açılmış ki ‘yapacağız, edeceğiz’ türü sözcükler yanlıştır. Kent Konseyi demokratik bir sivil örgütlenmedir. İçişlerinde kararları delegeleri verir. Sayın Başkanın ‘meclis kurma’ vaadi eksik bilgiden kaynaklanmış olabilir. Destek olabilir. Ama‘meclis yönetimlerinin aldığı kararların belediyemize doğrudan aktarımını sağlayacağız’ doğru bir vaattir ve olması gerekendir. Hemen hayata geçirebilir; Ayda bir yapılan belediye meclis gündemlerini ekleriyle birlikte Kent Konseyine iletmesi de görevdir.Öte yandan bugüne kadar genel bir toplantı yapılmamasını eksiklik görenler var. Olmalı. Ama sanırım her gün basına açıklamalar yaptığından gerek görülmüyor.
Yerel idarenin vaatlerine elbette bugün itibariyle değindik. Başarılı ve kalıcı olması şans işi değil anlayış işi. Umarız her çalışmada kent dinamikleri ile işbirliği olur.Her şeyi belediyenin yaptığı ve kentlileri sofrada ağırlamak yöntemi katılımcılık değildir. Katılımcı olmak; karar ve plan aşamasında olursa etkili ve demokratik olur. O zaman sofra da lezzetli olur.
