TRAKYA YERALTI KAYNAKLARI

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Hüseyin ERKİN
Enerji ve Su Yöneticisi

Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı’na ait “Trakya Petrol ve Doğalgaz Arama ve Üretim Projesi” kapsamında Kırklareli – Edirne – Tekirdağ illeri ve Gelibolu ilçesini kapsayan hinterlantda “Acele Kamulaştırma” kararı alındı. 5 Eylül’de Resmi Gazete’de yayınlanan bu karara bazı kurum yöneticileri ve kişilerden eleştiriler geldi. Konunun yeterince açıklanmamış olmasına ve acele kamulaştırmaya itirazlar yapıldığı görüldü. İtirazlar da haklılık payı vardır. Lakin ülke ve bölge menfaati düşünüldüğünde konunun önemi daha iyi anlaşılacaktır.

Bilindiği gibi Trakya, tarih kültür ve stratejik yönden yüzlerce yıl birçok medeniyete şahitlik yapmış. Asya ile Avrupa arasında önemli bir geçiş yolu olmuştur. Geçmişte İpek Yolu önemli bir ticaret iletişimi sağlayarak Trakya’da bir kısım yerleşim alanları bölgenin ticaret merkezleri olmuştur. Bu avantajın yanında Trakya birçok savaşa da şahitlik yapmıştır. Maalesef son elli yılda sahip olunan nimetlerden Trakya yeterince yararlanamamıştır. Çok büyük avantajlara sahip Trakya, verimli toprakları, stratejik konumu, ticaret avantajları ile 150 milyar dolar Balkan ülkeleri yıllık pazarından ve İstanbul tarımsal ürün pazarından yeterince pay sahibi olabilirdi.
Dünyada ve bölgemizde yaşanan enerji gücü sahipliği savaşlara sebep olmaktadır. Özellikle doğalgaz ve petrol transferi açısından, son yıllarda Trakya Enerji Köprüsü konumuna gelmiş ve bu durum daha da gelişecektir.
Trakya’nın yerüstü avantaj ve imkanları yanında bölge yeraltı zenginlikleri açısından da petrol ve doğalgaz rezervlerine sahiptir. Çimento fabrikalarında kullanılan malzemeler, Bentonit, Zımpara Kumu..vs gibi endüstriyel toprak malzemeleri, Istrancalar’daki nimetler gibi birçok zenginlik bölgesel katma değere ve istihdama dönüşememektedir.
Ne yazık ki bu nimetleri bölge insanları işletememektedir. 1960 yılında İtalyan Italconsult firmasının Trakya’da yaptığı yeraltı su sondaj ve jeolojik çalışmalar raporları verilerine göre, 1960 yılında Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı Trakya’da petrol ve doğalgaz sondaj çalışmalarına başlamış ve 1970’li yıllarda Hamitabat bölgesinde doğalgaz rezervleri keşfedilmeye başlanmıştır. Lüleburgaz’da TPAO Bölge Müdürlüğü kurulmuş ve hala hizmet vermektedir.
Ülkemizde ilk doğalgaz sondaj çalışmaları Trakya’da başlamıştır. Bu yıllardan itibaren gecikerek de olsa Trakya’da doğalgaz ve petrol sondaj ve etüt çalışmaları devam etmektedir. Son yıllarda yapılan etüt çalışmaları doğrultusunda bölgede beşyüze yakın kuyu açılmış ve halen yüzden fazla kuyudan doğalgaz ve petrol üretimi yapılmaktadır.

Doğalgaz işletme müdürlüğü yaptığım yıllarda Süloğlu ilçesinde açılan 4 doğalgaz kuyusuna nezaret etmiştim. Son yıllarda Gelibolu – Keşan – İpsala – Enez ve Uzunköprü hinterlandında yapılan sondaj ve etüt çalışmalarında iyi sonuçlar alınmaktadır. Keza Kırklareli ve Tekirdağ illerinde de sondaj çalışmaları devam etmektedir. Açılan sondaj kuyu verilerine göre Trakya da termal su, doğalgaz ve petrol rezervleri yeterli miktarda mevcuttur.
Programa alınıp açılmasında katkım olan Edirne merkez Musabeyli ve Hıdırağa köy sınırlarındaki termal su sondajlarından iyi sonuç alınmıştır. Hıdırağa kuyusu artezyen yapmaktadır. 58o C sıcak su analizleri termal su verileri yönünden oldukça uygundu. Maalesef 2020 yılından beri değerlendirilemiyor. Benzer şekilde Keşan ve İpsala bölgesinde, Kırklareli’nde termal su rezervleri mevcuttur. Komşu Bulgaristan da termal su tesisleri yeterince kullanılmaktadır. Bu termal su akiferleri aynı hinterlantdadır.
Kırklareli ve Tekirdağ bölgesinde açılan doğalgaz ve petrol kuyuları, Edirne de açılan doğalgaz kuyuları çalışmakta olup yeni kuyular işlemler tamamlandıkça devreye alınacaktır. Yapılan etüt ve sondajlar doğalgaz ve petrol rezervleri açısından sevindirici görünmektedir. Çalışmalar belli seviyeye gelince rezervler hakkında hesaplamalar yapılacaktır. Doğalgaz ve petrol yanında Trakya’da yeterince kömür rezervi de mevcuttur.
Geçtiğimiz yıllarda bölgenin ısınma ve endüstriyel ısı ihtiyacı bölge kömürlerinden elde edilmiştir. Kömür yakma teknolojisi de çok gelişmiş olup çevresel etkileri enaz seviyeye inmiştir. Külü de bir çok alanda değerlendirilmektedir. Rusya ve Ukrayna doğalgaz imkanları olmasına rağmen hala kendi kömür rezervlerini kullanmaktadır. Finlandiya başkenti Helsinki şehri bile hala kömür termik santralı ile ısıtılmaktadır. Bu benzer örnekler çoktur.
Elbette tarımsal üretim çok önemlidir. Ancak enerji olmadan tarım yapmak da zordur. Bu yüzden aklıselimle olarak sektörel bazda bakıldığında yeraltı kaynaklarını kullanmada en az zararla dengeler sağlanmalıdır. Yeter ki yapılacak çalışmalar bölge tarafından bilinip ilgili tüzel kurumlar ve kişilerce takip edilip uygulanan projeler doru uygulansın. Bu güne kadar yaşanan gayri nizami sanayileşme ve akabinde Ergene kirliliği, başlangıçta ve zamanında yeterli direnç gösterilebilseydi bugünkü tablo yaşanmazdı. Maalesef bu kusur ve ihmal bölgemizin siyaset temsilcilerinin yatırım planlamalarını takip edememesi ve bu yatırımlardan önceden haberdar olup kamuoyunu bilgilendirip gerekli ön çalışmaları yapıp bu nimetlerden yararlanma fırsatı yaratılamamıştır. Sonuç itibarıyla, Trakya da yapılan jeolojik etüt ve sondaj çalışmaları, başta ilgili kurum ve yerel yönetim ve siyaset kurumlarınca takip edildiğinde hiçbir sıkıntı olmayacağı gibi bölgemizin hak ettiği katma değer ve istihdamında sağlanacağı aşikardır.
Trakya da yapılacak sondaj çalışmaları, doğalgaz ve petrol üretimi veya termal su üretimi imar ve ruhsat işlemleri ve tesislerin kurulum ve yapım uygulamaları izin ve harçlarından, mevzuat gereği İl Özel İdare ve belediyeler yararlanmaktadır. Ayrıca kamulaştırma bedelleri günün rayiç değeri olarak ödenmektedir. Mevzuat uygulamaları tam uygulandığında yerel olarak bu imkandan faydalanılmaktadır. Ayrıca yapılan çalışmalarda istihdam ve lojistik imkanlar da yaratılmaktadır. Bu konuda iyi bir organizasyon sağlanırsa bu sahalardaki çalışmalardan yeterince fayda sağlanabilecektir. Kamulaştırma sonucunda sadece kuyu ağız alanı ve teknik alanlarda kuyu başına yaklaşık bin metrekare alan kamulaştırılabilir. Boru hatları üzerinde tarım yapılmaktadır. Mevzuat gereğince mümkün olduğunca bu yatırımdan bölgeyi yararlandıracak tüm imkanlar kullanılmalıdır. Umarım bu fırsat bu sefer isabetli kullanılır.