Masalsı Ülke Özbekistan İzlenimlerim -4-

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Özbekistan’da eserlere uygulanan ışıklandırma masalsı görüntüler yaşatıyor.

(Fotoğraf : Tunca TAMŞUVAR)

Gönül UYANIKTIR

Gündüzleri bol güneş ışığında, geceleri de sadelik ve görkemin zirve yaptığı eserlerden yansıyan sarı ışıklar altında Hz İmam Külliyesi ve geniş çevresinden oluşan, tarihi merkez aynı zamanda düzenli ve gözü rahatsız etmeyen alışveriş tezgahları, küçük hediyelik eşya dükkanlaryla dolu. Anladığım kadarıyla bu bölgedeki tarihi yapılar genellikle müze ve sosyal yaşama yönelik işlevler görüyor. Medreseler ve iç mekanlarda da Özbek usulü yakasız ceketler, uzun, günlük kıyafetlerin üzerine giyilen elbiseler, Özbek kalpakları, takılar hediyelikler satılıyor. Ziyaretçiler bu özgün desenli ve renkli giysilerden mutlaka satın alıyor ve hemen giysilerin üzerine giyiveriyor.

Pişmiş tuğlalardan yapılan Barakşon Medresesi

Eski adı Şaş olan Taşkent’te 10’ncu yüzyılda yaşayan din âlimi Ebu Bekir Kaffal eş-Şaşi’nin “Hazreti İmam” lakabını taşıyan külliye, başkentin en önemli tarihî yapılarından biri olarak öne çıkıyor. Hazreti İmam Camisinin bulunduğu külliyenin ortasında, aynı anda binlerce kişinin bayram namazını kıldığı geniş bir alan yer alıyor. Bu alanın bir köşesinde kare bir sedir bulunuyor. Yerel Rehberimiz Sümeyya hemen bize. “Onlar ermiş muradına’ ile biten masallardaki, kerevit işte bu!” diyerek hatırlatmada bulundu. Namaza gelenler ezan vaktini beklerken bu kerevete oturup sohbet edermiş.. Biz de kerevete çıkıp oturduk ama muradımızın olabileceğine bir türlü inanamadık! Onun yerine külliyeyi çevreleyen küçük odacıklardaki dükkanlardan hediyeliklerle ilgilendik.
Külliyede yer alan 16’ncı yüzyıldan kalma Barakhan Medresesi, Orta Çağ’a özgü yapısı, mimarisi ve desenleriyle ünlü. Toplam 34 oda, mescit, ders salonu ve geniş iç avludan oluşan medrese, iki köşesindeki mavi kubbeleri ve girişteki büyük kapısı ile Semerkant ve Buhara’daki medrese ve camileri andırıyormuş. Geçen yüzyılın başına kadar medrese olarak kullanılan, eski Sovyet döneminde işçi yurdu ve depo olarak işlev gören yapı, sonradan, Özbekistan Müslümanları Dinî İdaresinin ilk binası olmuş.13’ncü yüzyılda Çağatay Hanlığı’na hükmeden Barakhan’ın türbesi de medresenin içinde bulunuyor. Medresedeki odalar şimdilerde hediyelik eşyaların satıldığı dükkanlar olarak kullanılıyor.

Ahşap oymacılığı zirve yapmış

Ünlü Taşkent Şeyhi Tilla Şeyh tarafından 19’ncu yüzyılın sonu ve 20’nci yüzyılın başında, 1890-1902 yılları arasında yapılan Tilla Şeyh Camii, faaliyete geçtikten kısa bir süre sonra Rus yerel yönetimi tarafından kapatılmış. Cami 1930’larda zanaatkârlar kooperatifne dönüştürüldü. 1943 yılında Müslümanları için dini denetim kurulması izninden sonra, Tilla Şeyh Camisi tekrar açılan ilk camilerden biri olmuş.
Hazreti İmam Kompleksi içerisinde yer alan ve 1856-1857 yıllarında inşa edilen Muyi Mübarek (Sakal-ı Şerîf) Medresesi geçmişte, Hz. Muhammed’in Sakal-ı Şerîfi’nin muhafaza edilmesi nedeniyle bu ismi almış. Bugün müze olarak kullanılan medrese, “Osman Mushafı” olarak bilinen ve üzerine Hz. Osman’ın kanının aktığı ceylan derisine yazılı Kur’ân-ı Kerîm’in muhafaza edilmesi nedeniyle İslâm âlemi için büyük öneme sahip.

Birçok tarihi medrese dükkan olmuş

Külliyede yer alan Barakşon Medresesi, 1531-1532 Mirzo Uluğbek’in torunu Navruz Ahmedkhon’un (takma adı “Barakşon”) emriyle pişmiş tuğlalardan inşa edilmiş. Medresenin içinde iki türbe bulunuyır. Birincisi, Şeybanî Hanedanlığı’ndan Taşkent’in ilk hükümdarı Suyunchxoʻjaxon türbesi, ikincisi ise Barokşon için inşa edilmiş, ancak Semerkant’a gömüldüğü için isimsiz türbe olarak adlandırılmış. Toplam 34 hücre, bir cami ve bir ders salonuna sahip medrese, 1886 depreminde ciddi şekilde hasar görmüş ve halen Körler Derneği ve depo olarak kullanılıyor.

Yarın : Rus etkileri, Metro, Romanov Sarayı, Çarşı