Güneşin gölgede kalan çocukları

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

“Çingene, insanın tabiata en yakın kalan güzel bir cinsidir. Zannedilir ki, bu tunç yüzlü, fağfur dişli kır sakinleri, insan şekline girmiş birtakım neşeli yeşil ağaçlardır. Çingene, bizzat bahardır.”
Ahmet HAŞİM

Gönül UYANIKTIR
Edirne’nin dış mahallelerinin birinde, yoksul bir ailenin gecekondusunda beş çocuğun ortancası olarak 1964 yılında dünyaya geldi. Sosyal yönü ve iletişimi güçlü, konuşkan ve akıllı bir çocuktu. Önce Fevzipaşa İlkokulu, ardından Mimar Sinan Orta Okulu’nu bitirdi. Lise eğitimini Edirne Ticaret Lisesi’nde tamamladı. Ekonomik nedenler daha yükseğine izin vermedi. Açık Öğretim’den yararla-narak kişisel donanımını güçlendirdi.

Turan ŞALLI

Sözünü ettiğim kişinin kim olduğunu çoğunuzun tahmin ettiğinizi sanıyorum. Bu sosyal, girişken, yapıcı ve kimlik problemlerini çoktan saf dışı etmiş adam Turan Şallı…! Türkçe ve Bulgarca olarak iki lisanda yazılan ve iki topluma seslenen kitabında, Şallı, çocukluktan arkadaşı olan ve 2023 yılında kaybettiğimiz Rahip Aleksandr Çıkırık ve ailesine de büyük yer verdi. Edirne’nin Bulgarlarla gerek hasım, gerekse dostlukla süregelen ilişkilerinde, tarihi süreçlere farklı başlıklar altında olabildiğince objektif değerlendirmeler yaptı.
Yazar, uzun yıllardan bu yana Roman-Çingene sivil toplumunun içinde bulunuyor. Bu mücadelesinde temel haklar ve özgürlükler savunuculuğunun yanı sıra bir dönem de Edirne Kent Konseyi Yürütme Kurulu üyesi olarak görev yaptı. Edirne Kent Konseyi Roman Çalışma Grubu başkanlığı görevini yürüttü. Halen bir kamu kurumunda Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni olarak çalışan Turan Şallı, yerel Yenigün Gazetesi’nde köşe yazıları yazıyor.
TURAN ŞALLI’NIN SORUSUNA KİM YANIT VERECEK?!
ÇALDIK AMA NEDEN ÇALDIK
Turan Şallı ilk kitabı, “Çingene’nin Çalgısı Kakavanın Kahkahası”nın ardından, geçtiğimiz aylarda da “Azınlıkların Gölgesinde Çingeneler : Çaldık Ama Neden Çaldık” isimli ikinci kitabı yayınevlerinin raflarında ve kataloglarında kendine yer buldu. Yazar, çocukluğunda içinde bulunduğu ortamın tüm acımasızlığına, dışlanmalara karşın; eğitime, araştırmalara ve yazına olan merakıyla kendisini sakınmadan, özgüvenle ortaya koyan bir kişilik. Yaşadığı toplumun sosyo-kültürel, ekonomik açmazlarının, ötekileştirmelerin farkında ve bundan büyük üzüntü duyuyor. Sadece üzüntü duymakla da kalmıyor. Tüm bunları yüksek sesle haykırıp görmeyen gözlere, duymayan kulaklara iletiyor.
Çingene-Roman sivil toplumunun çığlıklarını, sevinçlerini, beklentilerini, umarsızlıklarını, özlemlerini ve olması gerekenleri duyurarak çözümlere de yer veriyor. Çoğumuzun bugüne kadar bilmediği veya merak etmediği Azınlıklar, Mübadele konularına, kendisinin bizzat yaşadığı, şahit olduğu anılara, birçok tarihi olaylara çok sayıda başlıklarda değiniyor.

Bu kitabın basımını destekleyen Edirneli İş İnsanımız ve aynı zamanda Edirne’nin köklü ailelerinden olan Sayın Mehmet Edip Ağaoğulları’na şükranlarımı sunarım. Kitabın Redaksiyonunu yapan Sayın Bade Osma hanıma, kitabın bir bölümündeki Türkçe anlatımların Bulgarca’ya çevrilmesini sağlayan Trakya Üniversitesi Öğretim Görevlisi Sayın Selçuk Duranlar’a, Kaleiçi semtinde bulunan azınlıklar hakkında bana danışmanlık yapan Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sanat Tarihi Bölüm Başkanlığı’ndan emekli Prof. Dr. Sayın Engin Beksaç’a ve Edirne eski belediye başkanlarından ve yerel tarihçi Sayın Güngör Mazlum’a çok teşekkür ederim,
Turan ŞALLI

Açıkça; azınlıkların gölgesinde kalan Çingene – Roman toplumu üzerine yapışan, ‘çalma’ suçlamalarını ve bu olgunun can yakıcı nedenlerini tarihsel bir bütünlük içinde sınıflandırıyor. Zaman zaman gülümseten, zaman zaman da düşündüren bir üslupla…! Asıl soru şu: Toplumun diğer kesiminin, ‘Neden Çaldık” sorusunun içten içe bilip de, dile getiremediği yanıtıyla yüzleşmeye ne kadar hazır olduğu!… Kitabı okuyanlar; yazar Turan Şallı kadar objektif olabilecek ve kendi itiraflarının arkasında durabilecek mi?
Kitabın indeksi Önsöz ile başlıyor. Azınlıkların Gölgesinde Çingeneler, Çaldık Ama Neden Çaldık, İlk Milli Felaket 1877-78 Osmanlı – Rus Savaşı, Mübadil Şehir Edirne, Bulgarların Tavukları Çok Lezzetliydi, Edirne Valisi Papazı Protokole Almadı, Bulgar Mezarlığının Tapusu Edirne Belediyesinde, Aleksandr Çıkrık’ın Vefatı, Papazın Kuşlarını Çaldılar, Batı Trakya’da Ferdi ve Ailesi, Mübadele, Tarihin Acı Siyasi Yazgısı Gagavuzlar, Papaz ve arkadaşları Fevzipaşa İlkokulunda, Yabancı Yazarlar Gözüyle Çingeneler, Drina Köprüsü Romanında Çingeneler, Çingene Çocuklardan Devşirme Seçilmedi, Çingene Demirci Mestan, Kıpti Düğünü, Ahmet Mithat – Refik Halit Karay – Sait Faik Abasıyanık romanları, Cumhuriyet’in Çingeneleri, Berlin’de üç Edirneli, Mehmet Talat Paşa’nın Çingene Olduğu İddiaları, Osmanlının Çöküşü, Güllü Teyzemin Yeni Sarayı, 1950-51 Bulgaristan Göçmen Sorununda Çingene Krizi, Edirne’de Ermeni Köyü, 1905 Edirne Kaleiçi Yangını, Matmazel Klara Konağı gibi çok sayıda başlık yer alıyor.