
Check up, kişinin mevcut sağlık durumunu farklı test ve değerlendirmeler aracılığıyla incelemeyi amaçlayan bir sağlık kontrolüdür. Bazı sağlık sorunları başlangıç döneminde belirgin bir şikâyet oluşturmayabileceği için düzenli kontroller sırasında ortaya çıkan değişiklikler erken dönemde fark edilebilir.
Check up kapsamında yapılacak incelemeler herkes için aynı değildir. Yaş, ailede bulunan hastalıklar, sigara kullanımı, beslenme düzeni, yaşam tarzı ve daha önce elde edilen sağlık sonuçları uygulanacak testlerin kapsamını etkileyebilir.
Bu nedenle mümkün olduğunca fazla test yapılmasından çok, kişinin ihtiyaçlarına ve risk durumuna uygun bir sağlık değerlendirmesi oluşturulması önemlidir.
Her bireyin aynı aralıklarla check up yaptırması gerektiğini söylemek mümkün değildir. Kontrol sıklığı kişinin yaşına, genel sağlık durumuna, kronik hastalıklarına ve daha önceki tetkiklerinde elde edilen sonuçlara göre değişebilir.
Örneğin önceki değerlendirmelerde takip edilmesi gereken bir laboratuvar değeri bulunan kişide kontrol süresi daha kısa tutulabilir. Herhangi bir sağlık problemi bulunmayan kişilerde ise takip aralığı farklı şekilde planlanabilir.
Bu nedenle check up sıklığının kişisel sağlık geçmişi değerlendirilerek doktor önerisi doğrultusunda belirlenmesi daha doğru olur.
Check up kapsamında uygulanacak bazı kan testleri veya görüntüleme yöntemleri için önceden hazırlık yapılması gerekebilir. Açlık gerektiren bir test bulunuyorsa sağlık kuruluşunun belirttiği süre boyunca yiyecek ve içecek konusunda verilen talimatlara uyulmalıdır.
Düzenli kullanılan ilaçların, mevcut kronik hastalıkların ve daha önce gerçekleştirilen tetkiklerin sağlık ekibine bildirilmesi de önemlidir.
Önceki laboratuvar veya görüntüleme sonuçlarının değerlendirmeye götürülmesi, yeni sonuçlarla karşılaştırma yapılmasını kolaylaştırabilir. Böylece aynı incelemelerin gereksiz şekilde tekrarlanmasının önüne geçilmesi de mümkün olabilir.
Rahim filmi, rahim boşluğunun ve fallop tüplerinin belirli özelliklerini değerlendirmek amacıyla kullanılan görüntüleme yöntemlerinden biridir.
İşlem sırasında rahim içerisine kontrast madde verilir. Bu maddenin rahim boşluğundan ilerleyerek fallop tüplerinden geçip geçmediği röntgen görüntüleri üzerinden takip edilir.
Özellikle gebelik oluşmamasının nedenlerinin araştırıldığı bazı durumlarda Rahim filmi tüplerin açıklığı hakkında bilgi sağlayabilir. Ancak tüplerin açık görülmesi tek başına gebeliğin oluşacağı anlamına gelmez. Doğurganlık üzerinde kadın ve erkeğe ait birçok farklı faktör etkili olabilir.
Rahim filmi sırasında rahim ağzından ince bir kateter yardımıyla kontrast madde uygulanır. Ardından röntgen görüntüleri alınarak kontrast maddenin rahim boşluğu ve tüpler içerisindeki ilerleyişi değerlendirilir.
İşlem sırasında bazı kişiler kısa süreli kramp, basınç veya adet sancısına benzer bir rahatsızlık hissedebilir. Hissedilen ağrı düzeyi kişiden kişiye farklılık gösterebilir.
Rahim filmi planlanan kişilerin işlem öncesinde hazırlık koşulları ve gerekirse ağrı kontrolü konusunda doktorlarından bilgi almaları faydalı olabilir.
Rahim filmi sonrasında hafif lekelenme, geçici kasık ağrısı veya kısa süreli kramplar görülebilir. Bu tür belirtiler çoğu zaman giderek azalır.
Bununla birlikte şiddeti artan karın ağrısı, yüksek ateş, yoğun kanama veya kötü kokulu akıntı gibi olağan dışı belirtiler gelişirse sağlık kuruluşuyla iletişime geçilmelidir.
İşlem sonrasında kişinin yaşayabileceği belirtiler ve dikkat etmesi gereken noktalar konusunda önceden bilgi verilmesi, sürecin daha kontrollü takip edilmesini sağlayabilir.
Bir Görüntüleme Merkezi seçilirken yalnızca kullanılan cihazların teknik özelliklerine bakılması yeterli değildir. Çekim protokollerinin doğru uygulanması, görüntülerin radyoloji uzmanı tarafından değerlendirilmesi ve ayrıntılı bir rapor hazırlanması da hizmet kalitesinin önemli parçalarıdır.
Merkezin hastayı işlem öncesinde yeterli şekilde bilgilendirmesi ve gerekli güvenlik kontrollerini gerçekleştirmesi gerekir.
Daha önce yapılan tetkiklerin mevcut görüntülerle karşılaştırılabilmesi de özellikle takip gerektiren durumlarda önemli olabilir. Bu nedenle merkez seçiminde cihaz altyapısının yanında uzmanlık ve raporlama süreci de değerlendirilmelidir.
Bir Görüntüleme Merkezi sahip olduğu teknolojik altyapıya göre farklı radyolojik incelemeler gerçekleştirebilir. Ultrason, röntgen, mamografi, manyetik rezonans görüntüleme ve bilgisayarlı tomografi bu hizmetler arasında bulunabilir.
Ancak her merkezin aynı cihazlara veya aynı uzmanlık alanlarına sahip olması beklenmez.
Bu nedenle randevu oluşturmadan önce doktor tarafından istenen görüntüleme yönteminin ilgili merkezde uygulanıp uygulanmadığı öğrenilmelidir. Gerekli durumlarda işlem öncesi hazırlık koşulları hakkında da bilgi alınabilir.
Görüntüleme tetkikleri bazı hastalıkların araştırılmasında ve mevcut bulguların değerlendirilmesinde önemli bilgiler sağlayabilir. Ancak elde edilen radyolojik bulgular çoğu zaman kişinin diğer sağlık verilerinden bağımsız şekilde yorumlanmaz.
Bir Görüntüleme Merkezi tarafından hazırlanan raporun kişinin şikâyetleri, doktor muayenesi ve gerekli durumlarda laboratuvar sonuçlarıyla birlikte ele alınması gerekir.
Rapor sonucunda ek inceleme ihtiyacı ortaya çıkabilir veya belirli bir süre sonra kontrol görüntülemesi önerilebilir. Bu nedenle görüntüleme raporunun tetkiki isteyen doktorla paylaşılması önemlidir.
Check up paketlerinin kapsamı kişinin yaşına, cinsiyetine, sağlık geçmişine ve mevcut risklerine göre farklılık gösterebilir. Sağlık kuruluşlarının sunduğu paketler de birbirinden farklı olabilir. En fazla testi içeren paketin herkes için en uygun seçenek olduğu düşünülmemelidir.
Hayır. Rahim filmi her infertilite değerlendirmesinde zorunlu olarak uygulanmaz. HSG gerekliliği kişinin tıbbi öyküsü, diğer test sonuçları ve doktorun oluşturduğu değerlendirme planına göre belirlenir.
Görüntülerin doğru biçimde yorumlanması ve bulguların anlamlı bir radyoloji raporuna dönüştürülmesi açısından uzman değerlendirmesi önemlidir. Bu nedenle Görüntüleme Merkezi seçiminde yalnızca cihazlara değil uzmanlık altyapısına da dikkat edilmelidir.
Her zaman değil. Check up sırasında referans aralığının dışında görülen bir değer geçici veya farklı nedenlere bağlı olabilir. Sonuçların kişinin genel sağlık durumu ve diğer bulgularla birlikte doktor tarafından değerlendirilmesi gerekir.
Hayır. Rahim filmi özellikle rahim boşluğu ve fallop tüplerinin açıklığının değerlendirilmesinde kullanılabilirken ultrason rahim ve yumurtalıkların farklı yapısal özelliklerini incelemek amacıyla kullanılabilir. Bu iki yöntem birbirinin tamamen yerine geçen tetkikler değildir.