
Olgay GÜLER
Türkiye’nin çeltik ihtiyacının yaklaşık yüzde 40’ını karşılayan Edirne’de, tarım arazilerinin sulanmasında kullanılan Tunca Nehri’nde debi 2 metreküp/saniyeye düşerek bazı noktalarında tamamen kurudu.
Türkiye genelinde iklim değişikliği nedeniyle geçtiğimiz yaz yaşanan yüksek sıcaklıklar ve yağışsız geçen mevsim, bu yaz da kendisini gösterdi. Kentte yetersiz kış yağışlarının ardından toprak doyuma ulaşamazken, Mayıs ayında ürününü eken çeltik üreticisi, kuraklık nedeniyle endişeli günler yaşıyor. Ürünün sulanmasında kullanılan önemli kaynaklardan Tunca Nehri’nde debi mevsim normallerinin üzerindeki sıcaklık ve yağışsız hava nedeniyle 2 metreküp/saniyeye kadar düşerken, geçtiği bazı noktalarda tamamen kurudu.

KONTROLLÜ SULAMAYA GEÇİLDİ
Nehirdeki suyun azalması üzerine Edirne Valiliğiyse, çeltik üreticilerinin su ihtiyacını karşılamak amacıyla kontrollü sulama uygulamasına geçti. Uygulama kapsamında Gölbaba Mevkii ve Suakacağı Köyü arasındaki tüm pompaların sabah 08.00 ile akşam 16.00 arasında 8 saat süreyle kapatılmasına karar verildi.

’10-15 GÜN SU GELMEZSE ÜRÜNLER KURUYACAK’
Kent merkezine bağlı Büyükdöllük Köyü’nde üreticilik yapan Emre Eker, nehrin kuruması nedeniyle çeltiklere su veremediklerini belirterek, “Çeltiklerimizi ektik Mayıs ayında. Şu zamana kadar suyumuz vardı. Sulamamızı gerçekleştirdik. Çeltiklerimiz 40-50 günlük oldular. Tunca Nehri şu an kuruduğu için çeltiklerimize su veremiyoruz ve yerlerimiz kurumaya başladı. Eğer 10-15 gün daha su veremezsek ürünlerimiz telef olmaya başlayacak. Geçen yıl da aynı şekilde kuraklık oldu. Bayağı bir kaybımız oldu. Ürün kaybı ve verim kaybı olmak üzere zor duruma düştük. Şu an devletimizden Tunca Nehri’ne su salınmasını bekliyoruz. Biz yapmamız gerekeni yaptık, ürünümüzü çıkardık ama şu an suyumuz yok. Ürünlerimize su veremiyoruz. Bu ürünlerin 100-120 gün su içinde kalması gerekiyor. Su olmadığı zaman verim kaybı yaşıyoruz, ürünlerimiz kuruyor, mahvolmaya başlıyor. Bir 15 gün daha suyumuz gelmezse ürünlerimiz kuruyacak. Bulgaristan’dan su bekliyoruz” dedi.
‘KONTROLLÜ SULAMAYLA SEZONU GEÇİRMEYE ÇALIŞACAĞIZ’
Valiliğin başlattığı kontrollü sulama aracılığıyla çeltiklerini doldurmaya çalışacaklarını söyleyen Eker, “Aşağı doğru cezaevine kadar Tunca Nehri’nden suyun inmesini bekliyoruz. Kademeli olarak sulama yapılacak. 2-3 gün zamanımız var. Doldurabildiğimiz kadar yerlerimizi dolduracağız. Bu şekilde sezonumuzu geçirmeye çalışacağız. Geçen yıl da aynı şeyleri yaşadık. 2 metreküp bize yetmiyor. Tabii azalan ekilişler var. Şu zamana kadar geldik, 2 3 metreküple ama şu an çeltiklerin en çok su istediği zaman olduğu için önlem almamız gerekiyor. Ya yatağın içinde bazı önlemler almamız gerekiyor, ya da ülkemizin bir barajını bitirmesi gerekiyor. Bu başlanan Çömlek Köy Barajı’nın mesela bitmesi gerekiyor. Çünkü bizim ülkemizde baraj olmadığı zaman suyu toplamaya bir yerimiz olmadığından Bulgaristan’dan gelen suyla bu kadar oluyor. Şu an karamsar durumundayız. Ne yaşayacağımızı da bilmiyoruz” şeklinde konuştu.
‘KÂR EDEMİYORUZ’
Suyun çeltik için hayati öneme sahip olduğuna vurgu yapan Eker, “Su gelmezse dediğim gibi, hiçbir şey yapamıyoruz, kuruyor. Verim alamıyoruz, mal biçemiyoruz, zarar ediyoruz. Geçen yıl da aynı şekilde verim kaybımız oldu. Kuruyan yerlerimiz oldu. Valiliğimizin aldığı önlemler var. Onun sayesinde belli bir miktarda mal biçebildik. Geçen yılı bir şekilde kar-zarar kapatabildik ama kar edemiyoruz. Geçen yıl 100 dönüme yakın yerimiz kurudu, kül oldu. 400 kilo aşağı yukarı bir mal biçebildik. Bu yıl yine su bitti, kurumaya başladı. Kademeli sulamayla bu şekilde devam ederse belki verim alırız. Devamlı su veremeyeceğiz. Bize belki 10-15 günde bir 1-2 gün su gelecek daha sonra su yine kesilecek. Suyun arkası gelmiyor. Bulgaristan’dan gelen debi iki metreküp hiçbirimize yetmiyor” ifadelerini kullandı.

‘HAFTADA BİR KERE ISLANSA RAZIYIZ’
Değirmenyeni köyü üreticilerinden Sami Bozkoç da, çeltiklerin 35 günlük daha suya ihtiyaçları olduğunu belirterek, “Burada 35 gün boyunca haftada bir kere ıslansa bu sahalarımız hasadın sonuna gelinir. Trakya’nın çeltiğin ilk ekiliş tarihleri Mayıs’ın başı. Mayıs’ın birinden sonra 20’sine kadar ekilişler var. Şimdi 60 günlük olanlar var, 80 günlük olanlar var. 60 günlük olanlara daha bayağı bir su ihtiyacı var. Yeter ki gelsin, haftada bir kere yerler ıslansa biz buna da razıyız artık ama yukarılardaki pompaların durması lazım. Yukarıdaki pompa paylaşmayı bilmedikçe, biz burada yok oluruz ama paylaşırlarsa bu suyu bizimle, biz de onlarla beraber zararımızı hafifletmiş oluruz” diye konuştu.

‘BİR KERE KURUDUMU SU VERMENİN HİÇBİR ANLAMI YOK’
Bozkoç, devam eden süreçte 10 15 günün çok kritik olduğunu dile getirerek, “10-15 gün su gelmezse, toprak bir kere kurumaya çekildi mi ondan sonra su vermenin de bir anlamı hiç yok. Verilen suyu da bir daha kaldırmaz yani. Geçen sene 450 kilo pirinç biçtim. 300 kilo biçen komşularımız vardı. Bu yıl da aynısı olursa maliyetimizi hiç kurtarmaz. Nasıl ailemize, evimize yemek, ekmek götüreceğiz? Götürme şansımız yok. Şu anda verim kaybı yok. Bu alanlar ıslanırsa verim çok güzel olacak ama burada 10 gün ne olur? Bilemiyoruz. Allah biliyor ne göstereceğini. Su gelmezse hani artık Bulgar’a bakacağız su salsın diye” dedi.

ELEKTRİK SANTRALİNDE SUYUN TAMAMI SALINDI!
Çeltik üretimi için Meriç Nehri’nden yararlanan üreticilerin mağduriyetinin giderilmesi amacıyla Edirne Valiliği’nce Meriç Nehri Elektrik Santrali’ndeki suyun tamamı tarımsal sulamaya destek amaçlı bırakıldı.
Kentte, yüksek sıcaklıklar ve yağışsız geçen mevsim nedeniyle, nehir debilerinde yaşanan düşüş üreticileri tedirgin ederken, Edirne Valiliği Meriç Nehri’nde 9 Temmuz’da kademeli su kesintisi uygulaması başlattı. Uygulama kapsamında, tarımsal üretime destek amaçlı nehrin geçtiği alanlara kademeli olarak su verildi. Daha önce Meriç Nehri Elektrik Santrali’nden üreticilerin mağduriyetini giderilmesi amacıyla gerçekleştirilen su salınımı dün tekrarlandı.

Edirne Valiliği sosyal medya hesabından konuyla ilgili yapılan paylaşımda, santraldeki suyun tamamının bırakıldığı belirtilerek, “Mevsim normallerinin üzerinde seyreden sıcaklıklar ve suyun debisinde yaşanan düşüş nedeniyle, kooperatiflerimiz ve üreticilerimizle alınan ortak kararlar doğrultusunda, kademeli olarak yapılan kesintiye destek olmak amacıyla daha önce bırakılan suya ilave olarak Meriç Nehri Elektrik Santrali’nden Meriç Nehri’ne suyun tamamı bırakılmıştır. Kuraklık ile mücadele kapsamında hep birlikte, ürün kaybına sebep olmadan bu sezonu da atlatacağız” denildi.