Olgay GÜLER
Edirne’de toplu ulaşım sistemindeki eksiklik ve belediyenin yetersiz denetimi, Sayıştay’ın 2022 yılına dair yayınladığı rapora da yansıdı.
Sayıştay Başkanlığı, Edirne Belediyesi’nin 2022 denetim raporunu yayınladı. Belediyedeki eksikliklere de yer verilen raporda taşınmazlar üzerindeki kiracıların kaçak yapılaşması, toplu ulaşım sistemindeki eksiklikler gibi konular dikkat çekti. ETUS’taki eksikliklerin tek tek sıralandığı raporda, belediyenin toplu ulaşımda denetim yükümlülüğünü yeterince etkin yerine getirmediğinin altı çizildi.
KİRACILARIN İMARA AYKIRI YAPILAŞMAYA GİTTİĞİ TESPİT EDİLDİ
Belediyenin taşınmazları üzerindeki 14 kiracının imar kanununa aykırı yapılaşmaya gittiklerinin belirtildiği raporda, “Edirne Belediyesinin kiraya verilen taşınmazları ile işgal altında bulunup ecrimisil alınan taşınmazlarının birçoğunda 3194 sayılı İmar Kanunu’na aykırı yapılaşmaya gidildiği; Belediyenin, taşınmazlar üzerindeki bu yasadışı durumu gerekli kontrollerle zamanında tespit edip engellemediği, bu duruma neden olan sorumlular hakkında gerekli hukuki süreçlerin başlatılmadığı görülmüştür. Belediye taşınmazında ticari nitelikli olarak faaliyet sürdüren kişi ya da işletmeler tarafından ticari faaliyetlerini genişletmek ya da bazı kapalı alan ihtiyaçlarını karşılamak üzere kaçak yapılaşmaya neden oldukları anlaşılmaktadır. Taşınmazların mimari projesi ile fiili durum karşılaştırıldığında yukarıdaki tabloda da detayı verildiği üzere önemli miktarda hukuksuz yapılaşma olduğu görülmektedir” denildi.
‘ECRİMİSİL, KİRA UYGULAMASINA DÖNÜŞTÜRÜLDÜ’
Belediyenin ecrimisil uygulamasını kira uygulamasına dönüştürdüğüne de yer verilen raporda, “Edirne Belediyesinin taşınmazlarına ilişkin yerinde yapılan denetimler neticesinde, 81 adet taşınmazın kiralamaya uygun olduğu, bunlardan 13’ünün 2886 sayılı Kanun’a uygun olarak kiralandığı ancak aşağıda listesi verilen 68 adet taşınmazın kira sözleşmelerinin uzun süre önce bitmiş olmasına rağmen (iki tanesi 01.01.2015, 48 tanesi 01.01.2018, diğerleri takip eden yıllarda) eski kiracı olan fuzuli şagiller tarafından işgal edildiği, Belediyenin bunları tahliye etme yoluna gitmediği gibi 3 yıldır ihale ile kiraya da vermediği, bunun yerine ecrimisil uygulamasının adeta kira uygulamasına dönüştürülerek aylık ecrimisil alındığı ve 2022 sonu itibari ile de bu işgallerin devam ettiği tespit edilmiştir” ifadeleri kullanıldı.
ETUS’TAKİ EKSİKLİKLER SIRALANDI
Sayıştay raporunda, Edirne şehir merkezindeki toplu ulaşım hizmetine yönelik yapılan incelemelerde tespit edilen eksikliklere de yer verildi. Raporda, “Toplu ulaşım amaçlı faaliyet gösteren “M” plakalı özel otobüslerin plakalarının ihalesiz ve süresiz olarak verildiği; toplu taşıma sistemine yönelik Belediye tarafından çıkarılmış yeterli düzeyde hukuki düzenlemenin bulunmadığı, Elektronik ücret toplama sistemi (Kentkart) konusunda Belediyenin rolünün yetersiz olduğu, Edirne Toplu Ulaşım Sistemi (ETUS) içerisine yer almayan ve sözleşmesiz hizmet veren taşımacıların olduğu, ETUS çerçevesinde Belediye ile taşıyıcı arasında yapılan sözleşmelerde önemli eksikliklerin bulunduğu, Toplu taşıma sistemindeki araç ve araç hareketlerine yönelik önemli eksiklikler olduğu, Belediyenin toplu ulaşım sistemine yönelik denetim yükümlülüğünü yeterince etkin yerine getirmediği görülmüştür” denildi.
‘ETKİN BİR DENETİM YAPISI OLUŞTURULMAMIŞ’
Şehir içi toplu ulaşım sisteminin Belediyece konulan kurallar ve taraflar arasındaki sözleşmeler çerçevesinde yürütülüp yürütülmediğinin etkin şekilde denetlenmesi gerekirken bu konuda eksiklikler görüldüğüne de yer verilen raporda, “ETUS bünyesinde faaliyet gösteren Kooperatifin bu hizmeti halka sağlıklı şekilde ulaştırmasının en önemli güvencesi, Belediyenin bu alanda koyacağı kural ve kriterler ile bunlara uygunluğun denetlenmesidir. Yapılan incelemelerde; bu sistemin sağlıklı işletilmesini güvence altına alacak etkin bir denetim yapısının kurulmadığı, denetime yönelik belli kriterler seti oluşturulmadığı ve denetim sonuçlarının düzenli olarak raporlanmadığı görülmüştür. Bu alanda tespit edilen eksiklikler denetim yapısındaki boşluğun en önemli göstergesidir. Belirtilen hususlarla ilgili olarak Belediye tarafından detaylı kriterlerin getirilerek kontrollerin yapılması ve uymayanlar için gerekli yaptırımların uygulaması gerekmektedir” ifadeleri kullanıldı.
EN GENÇ ARAÇ 2016 MODEL
Toplu ulaşım hizmeti vermek üzere ruhsat almış araçların en eskisi 1992 model olmak üzere 21 tanesinin 2000 model öncesi araçlardan oluştuğu belirtilen raporun bu bölümünde de şunlara yer verildi:
“Araç filosunda 5 yaş ve üstü araç olmadığı gibi, en genç araç 2016 modeldir.
2022 sonu itibari ile çeşitli nedenlerle aracı olmayan, dolayısıyla toplu taşıma hizmeti sunamayan 12 taşımacı vardır.
Engelli erişimine uygun olmayan 26 araç bulunmaktadır. 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun’un 7’nci ve Geçici 3’üncü maddesi gereğince, özel ve kamu toplu taşıma sistemlerinde kullanılan araçların engellilerin erişebilirliğine uygun olmasının sağlanması gerekmektedir.
Trafikten men nedeni ile 2022 de 10 ay boyunca 2 araç, son iki ay 1 araç çalışmamıştır.
234 araçtan ortalama 48 araç arıza gerekçe gösterilerek düzenli olarak hizmet vermemiştir.
Yukarıdaki eksiklik ve gerekçelerle 2022 yılında 234 araçtan ortalama yalnızca 133 aracın hizmet verdiği anlaşılmıştır. Bu eksiklik, halkın daha az sayıda otobüsle toplu taşıma hizmetinden yararlanma, durakta bekleme süresini uzatma ve 2022 yılında da etkisini sürdüren COVID-19 salgını ortamında daha kalabalık otobüslerle yolculuk yapma riskini beraberinde getirmiştir.”