PARA ve FİYATLAR

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Eğer sorarlarsa; ‘para mı fiyatı doğurur, fiyat mı parayı doğurur’ diye her halde en doğru cevap her ikisi de bir birini doğurur, para olmadan fiyat olmaz.
Bu konu zengini, fakiri, orta direği ilgilendirir. İnsanoğlu yaşadığı müddetçe hep para ve fiyatlar üzerinde kafa yorar durur. Çünkü insan bazı ihtiyaçlarını kendisi karşılasa da bir çok ihtiyacını satın aldığı şeylerle karşılar. Bunların değerleri de fiyatla belirlenir. İnsan bir şey almaya niyet edince ‘acaba onu almaya param yeter mi?’ sorusu akla gelir ve ince hesap yapmaya başlar. Bu seferde karşısına yine para çıkar. Para öyle ekonomik değerdir ki her şeyi satın almasa da onsuz bir şey satın alamazsın. Bazen de para şeytandır, insanı doğru yoldan sapıttırır, ona hakim olmak gerektirir.
En iyisi biz şimdi paradan başlayalım. Para nedir? Ekonomik bir transfer aracıdır. İcat edildiği günden beri insanlar onsuz olamaz. Peki para nasıl elde edilir? Çeşitli yolları var, hazıra konarak, şansla, bir değer satarak, ticaretle, emek karşılığı, dalevere ile daha bir çok yollar.
Fiyat nasıl belirlenir? Fiyata etki eden en büyük unsur yaşanılan ortam, dünya piyasası, rekabet, üretimde maliyet, iflas durumları gözü doymazlık, vs. Para ve fiyatı baz alırsak, fiyatlar karşısında para insan için bir nevi üzerine örtülen yorgandır. İnsanda ayağını yorganına göre uzatmalıdır, yoksa fiyat soğuğunla üşür hasta olur, yani hesapsız harcamalar yapmamalıdır zor durumda kalmamak için. Para ve fiyat değer bakımından değişken bir varlıktır, her zaman bir çok nedenle etkilenir, değeri değişir. Bizi etkileyen karar almamıza, paramızı yönlendirmemize neden olan alacağımızın fiyatıdır, bir yerde bizi yönlendiren fiyattır. Fiyat her alacağımız varlık için değişken bir unsurdur, bugün aldığımız malın fiyatı bir ay sonra değişmiştir. Bunun sebebi de o malın fiyatına etki eden faktörlerdir. Bunlar neler olabilir? O malın arz talep etkisi, o mal bulunduğumuz ortamda ne kadar bolsa ucuzdur, ne kadar azsa fiyatı yüksektir, en büyük etken budur. Bu duruma da politik nedenler, savaş, tabiat şartları, krizler etki eder. Fiyat etkisi de para harcamayı etkiler yani güneş ayakkabıyı sıkınca, ayakkabıda ayağı sıkar.
Fiyatlar nasıl ifade edilir? En basitinden pazar yerinde, dükkanda, satış mağazalarında bir malın fiyatı etiketi üzerine yazılan rakamla, o ülkenin para değeri ile ifade edilir. Batı ülkelerinde de her satılan malın fiyatı etiketinin üzerinde belirtilmiştir. O malı alışta bizdeki gibi pazarlık yapılmaz, etiketin üzerindeki rakam fikstir. Gayrimenkullerde emlakçılar satacakları değerlerin fiyatlarını ilan broşürlerine yazarlar, alış sırasında pazarlıkta yapılır. Oto gibi araçlarda etiket uygulanmaz, satıcı ne fiyat belirlemişse onun üzerinde pazarlık yapılır. Tabi aracın eskiliği, yaptığı km si, noksanlıkları göz önüne alınır. Hububat gibi tarımsal ürünlerde dünya piyasası göz önüne alınarak, ürünün fiyatı belirlenir. Fiyat günlük olarak her zaman değişebilir. Meyve, sebze gibi ürünlerin fiyatları arz, talep göz önüne alınarak şehir Hal’lerinde belirlenir. Kıymetli madenlerin fiyatları dünya borsaları göz önüne alınarak her ülke için belirlenir. Mücevher gibi kıymetli varlıkların fiyatları alıcı ile satıcı arasında belirlenir. Silah gibi gereçlerin fiyatlarını satıcı firma belirler, ödeme şartlarında, teslim şartlarında pazarlıkta yapılabilir.
Bir konu daha var evlenmelerde başlık, Drahoma parası aileler arasında pazarlık sureti ile belirlenir, bunun fiyat etiketi yoktur. Sportif, sahne sanatlarında ücret o sanatçının menajerleri aracılığı ile belirlenir. Daha başka fiyat belirleme metotları da muhakkak vardır.
Bizde, yani Türkiye’de fiyat konusu nasıldır? Büyük alışveriş merkezleri fiyat belirleme konusunda ciddidir, etiketsiz ürün satmazlar. Küçük esnafın çoğu fiyat etiketi uygulamaz, hatta büyük bir kartonun üzerine — Deveci armudu — yazar fiyatı ne onu belirtmez, ne tutturursa o fiyata satar. Halbuki satış ucuz fiyatla olur, ucuz fiyatla satan sürümden kazanır. Etiket fiyatı ile alımlarda kazıklanıp, kazıklanmadığını anlarsın, etiketsiz malların satışlarında fiyat ne tutturursan sistemi uygulanır. Bir hafta önce 100 TL sına satılan fasülye bu hafta 50 TL sına satılıyor, sorarsan liberal ekonomi, bu durum kontrolsüzlüktür. Elzem malların fiyatları kontrol altında olmalıdır. Sen, sen ol sevgili okur fiyatı belirlenmemiş mal alma, zaten ekonomik yaşantımızı düzenleyen de PARA VE FİYAT değil midir?..