
Kalta Minor (kısa minare)
Gönül UYANIKTIR
Özbekistan izlenimlerim ve çektiğimiz fotoğraflar, bize adeta tarih sahnesinde sergilenen bir yapıtın içindeymiş duygusu yaşatıyor. Bu oyunun dekorlarını da gördüğümüz eşsiz güzellikteki, tarihi ve kültürel altyapısı güçlü ve de bize çok tanıdık kentler oluşturuyor. Bu yazı dizisi de o yüzden bu kadar uzadı. Sıkılanlar kusura bakmasın ama, bir gazetecinin; görevi olması dışında, görüp yaşadıklarını anlatmak gibi bir ihtiyacı da var… Bu ihtiyacı ‘mesleki deformasyon’ olarak değerlendirebilirsiniz.!

6.2 km.lik kale çevresi tur araçlarıyla geziliyor
Dün kaldığım yerden devam edeyim. Kalenin eserlerle kaplı iç kısmında Muhammed Emin Bahadur Han tarafından 1852-1855 yılları arasında yaptırılmış ve O’nun ismini taşıyan medrese var, yolumuzun üzerinde… Özbek hükümdarı Muhammed Eminhan’ın parası ve fermanıyla 1852-1855 üç yıl gibi kısa bir sürede yapılmış ve Hiva medreselerine oranla en büyük ve en çok çini ile kaplı olanı, olarak tanınıyor. Kale’nin bir parçası olarak 1990 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne dahil edilen medrese günümüzde turistik hizmet ve sergi alanı olarak kullanılıyor ve Hiva Turizm Kompleksi Oteli de burada yer alıyor. Ayrıca bu komplekste bizim de akşam yemeği yediğimiz bir restoran bulunuyor.

Köhne Kale (İç kale)
KALE DUVARLARI 6 METRE KALINLIKTA ÇEVRESİ 6 BİN 250 METRE
Çoğu 18’nci ve 19’ncu yüzyıllardan kalma 50’den fazla tarihi anıt ve 250 eski evin bulunduğu eski şehir bölümünde yer alan önemli yapılar arasında Konya Sancağı , Cuma Camii, Ak Camii, Hasanmurod Kuşbeyi Camii, Alla-Kulli-Han, Muhammed Eminkhon , Muhammed Rahimkhon medreseleri, Pehlivan Mahmud, Seyyid Allavuddin, Şergozikhon türbeleri ile kervansaraylar ve pazarlar bulunuyor. Ayrıca Hiva’da şehir geleneksel olarak İç Savunma Duvarı ile çevrili İç Şehir (Itchan Kala) ve Dış Savunma Duvarı ile çevrili Dishan-Qal’a olarak bilinen Dış Şehir olmak üzere iki bölüm olarak değerlendiriliyor. İç Kale, Köhne Kale olarak da bilinen kalenin surları 8-10 metre yüksekliğinde, 5-6 metre kalınlığında, toplam çevre uzunluğu ise 6 bin 250 metre.! Hem dış hem de iç savunma surları kerpiçten yapılan kalenin çevresi ise ancak tur araçları ile gezilebiliyor.

İç kalede seyyar satıcılar
YARIŞMA VE HALK OYLAMASI İLE YAPILAN MEDRESE
Muhammed Emin Han, 1851 yılında bir medrese tasarımı oluşturmak için yarışma açıyor ve halkın onayına sunulan proje kabul görüp üç yılda hayata geçiriliyor.

Hive’nin genel görünümü
Hükümdar Muhammed Eminhan, medreseyi Hindistan’daki Kutup Cami minaresinden ve Orta Asya’daki tüm minarelerden daha yüksek, kaidesinin çapı 14 metreden geniş olan, 110 metre uzunluğunda görkemli bir minare ile tamamlamak istiyor. Ancak minare Eminhan’ın İran’la olan savaşta şehit düşmesiyle 29 metre yükselmişken yarım kalıyor ve tamamlanamayınca, günümüzde (Kalta Minor) Kısa Kule olarak anılıyor.
Pişmiş tuğladan inşa edilen ve duvarları 1,5 metre kalınlığında olan medrese 2 katlı ve döneminde 260 öğrencinin eğitim gördüğü 130 odadan oluşuyor. Geçmişte büyük bir eğitim kurumu ve belediye binası olarak kullanılan Medrese daha sonra yenilenerek otele dönüştürülüyor.
(YARIN : Hive’den Güzel Anılarla Urgenç’e )