Masalsı Ülke Özbekistan İzlenimlerim -11-

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

İpek kağıt üretimi dut dallarının soyulması
ile başlıyor.

Gönül UYANIKTIR

Semerkant’ın özellikleri ve güzellikleri saymakla bitmez… Türk diyarlarının kadim kenti Semerkant’ta dut ağacı kabuğundan kağıt üretme serüvenini yaşamayı merakla bekliyoruz. Kimi kaynaklara göre 8’nci yüzyılda başlayan ipek kağıt üretimi günümüzde hala özel imalathanelerde sürdürülüyor. Çok özel bir kağıt olan ve Semerkant adıyla özdeşleşen ipek kağıt bugün de 1.200 yıl öncesinin zorlu ve uzun süreli yöntemleri kullanılarak özel talepler uyarınca üretiliyor.

Yerel Rehber Sümeyya aşamaları anlatıyor

Kağıt türlerinin en dayanıklısı olan ve üç asır süreyle saklanabilen Semerkant İpek Kağıdı yapımını Özbekler’in Çinli esirlerden öğrendiği biliniyor. İlkel yöntemler kullanılarak elde edilen ipek kağıdın ana hammaddesi olan dut ağacı, Edirne’de geçmiş yüzyıllarda da dut yaprakları kullanılarak ipek böceği bakımını aklıma getirdi. Dut ağacı, Edirne’de yapraklarından ipek kumaşlar elde edilirken Semerkant’ta da kağıdın ipeğine yolculuk yapıyormuş.
…………………………….
Yerel Rehberimiz Sümeyya bizi Semerkant’ın merkezinden az uzakta bulunan ve geleneksel yöntemler kullanarak ipek kağıt üreten bir atölyeye götürüyor. Yapımı suyla da alakalı olan ipek kağıt üreten atölye büyük bir bahçe içinde tek katlı geniş bir alana yayılmış. Çevredeki temizlik ve sadeliğin öne çıktığı atölyeye; çalışan bir arkın üzerindeki merdivenlerden giriş yapıyoruz.

İpek kağıt üretim atölyesi girişi

İlk aşamada görüyoruz ki, dut ağaçlarından soyulan parçaların kağıda dönüşebilme yolculuğu en az on gün sürüyor. Gelenek ve göreneklerine bağlılığına her fırsatta tanık olduğumuz, İpek Yolu güzergahının en önemli duraklarından Semerkant Şehri, tarihi süreç içinde uzun yıllar doğu ve batı kültürünün kesişme noktası olmuş. Bu geçmişle bağını koparmayan kültürde, ipek kağıda olan ilgi bugün de azalmadan sürüyormuş.

Soyulan dutlar birkaç gün suda durup pişiyor

……………………………………..
İpek Yolu’nun bilinen en eski tarihinin M.Ö. 130 olarak kabul edildiği bazı kaynaklara göre de; dut ağacının kabuğundan elde edilen kağıt üretiminin tarihini bu kadar eskiye götürmek hiç yanlış olmaz, İpek kağıdın yolculuğu tarihi kaynaklarda Semerkant Beyliği savaşçılarının 751 tarihinde Özbekistan’da yaşanan savaşta bir grup Çin askeri esir almasıyla başlıyor. Çinli askerler de esaretten kurtulmak için, karşı tarafa, Çin’in geleneksel sanatlarından olan dut ağacından kağıt üretme tekniklerini öğretiyor ve esaretten kurtulduktan sonra da Çinli esirler sözlerini yerine getirmek için ülkede kalıp çalışıyor.

Semerkant şehrinin adıyla anılan ipek kağıdın ünü, 9’ncu ve 10’ncu asırlarda Asya kıtasının dışına taşıp Avrupa’ya ulaşmış ve o dönem bir çok eser Semerkant ipek kağıdına yazılmış. 10’ncu yüzyıl ise pürüzsüz, dayanıklı, ince ve mürekkebi az emen kağıtları nedeniyle Semerkant’ın kağıt üretim atölyeleri en parlak zamanlarını yaşamış

( YARIN : Altı metrelik köfte, dünya rekoru gibi )