Masalsı Ülke Özbekistan İzlenimlerim -14-

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Gönül UYANIKTIR

Öğle yemeğinin ardından, Sümeyya, ‘Şimdi sizi oyun parkına götürüyoruz’ deyince şaka yaptığını sandık. Ancak otobüsümüz tam da dönme dolaplı bildiğiniz bir lunaparkın önünde durdu. ‘Bunun altından ne çıkacak’ bekleyişiyle parkın içinden geçtik ve tuğla örgülü tarihi bir yapının karşısında durduk.
Diğer tarihi yapılara benzemeyen, küçük, kubbeli ve ilginç tuğla örgülü bu yapının İsmail Samani Türbesi olduğunu öğrendik. Buhara’nın kuzeybatı kesiminde, tarihi merkezin yakınında bulunan türbe, 10’ncu yüzyılda inşa edilen erken İslam mimarisinin ikonik örneklerinden biriymiş.

ORTA ASYA MİMARİSİNİN EN ESKİ MEZAR YAPISI
Orta Asya mimarisinin en eski mezar yapısı olan türbe, 900’den 1.000’e kadar hüküm süren güçlü ve etkili İsmail Samani aile hanedanının mezar alanı olarak inşa edilmiş. Türbeye ilişkin olarak birçok kaynakta; “Mükemmel simetrik boyutu açısından karmaşık, ancak yapısı ile anıtsal olan türbe; Soğd, Sasani, Fars ve Klasik gibi çok kültürlü bina dekoratif geleneklerini birleştirmekle kalmamış, aynı zamanda yenilikçi kubbe destek sistemi ve geleneksel Orta Çağ İslami bina özellikleri – dairesel kubbe ve mini kubbeler, sivri kemerler, ayrıntılı kapılar, sütunlar ve karmaşık geometrik tasarımları da sergilemiştir.” İfadeleri ile türbenin mimari özelliklerine yer veriliyor.

Tuğla işçiliğinin şaheseri İsmail Samani Türbesi dış görünüşü ve ve kubbesinin iç detayı. 10’ncu yüzyılda Samanilerin Başkenti Buhara’da ilginç ve gizemli öyküsüyle dikkat çekiyor (Fotoğraflar Wikipedia )

ÇÖLÜN ALTINDAN ÇIKAN HAZİNE
Sovyet arkeolojik ekibi, 1920’lerin ortalarında yaptığı kazıda adeta bir mücevherle karşılaştı. yaklaştığınızda tuğla işinin olağanüstü olduğunu görebilirsiniz. Bu durumda, basit tasarım çok etkili. Samani hükümdarlarını onurlandıran bu türbede, hükümdarların nesillerinin de gömülü olduğu kazılar sonucu belirlendi. Buhara’nın ve Orta Asya’nın genel tarihinde çok önemli bir yere sahip ve yeşilliklerle çevrili, havuzlu bir parkın içinde bulunan türbe; karmaşık tuğla mimarisi ve tuğla işçiliği ile hayranlık uyandırıyor. Depreme ve afetlere dayanıklılığın önlemi olarak tuğlaların adeta saç örer gibi örüldüğü görülüyor.

BİN YILLIK VAKIF BELGESİNİN KOPYASI, GİZEMİ ÇÖZÜYOR
1930’larda, Sovyet araştırmacılar 10’ncu yüzyıldan kalma bir vakıf belgesinin 1568 yılında yapıldığı tahmin edilen bir kopyasının varlığını keşfetti. Aslının kopyası olan bu belgede, İsmail Samani’nin Buhara’daki Naukanda mezarlığına babası Ahmed’in türbesinin yapımı için bir arazi bağışladığı yazıyordu. Bu da anıtın hanedanla ilişkili olduğu varsayımlarını doğruluyordu.

Türbenin dış duvarlarından detay

ÇÖL KUMLARI CENGİZ HAN’IN HIŞMINDAN KORUDU
Cengiz Han’ın 1220’de Buhara’yı kuşatması ve yağmalamasından önce; türbenin sel, çöl kumu ve toprak kaymalarından kaynaklanan çamur ve kumların altına gömüldüğüne ve yüzyıllarca öyle kaldığına inanılıyor. Bu nedenle, Moğol orduları Buhara’ya ulaştığında, kumlar ve toprak altında olan türbe Cengiz Han’ın hışmından ve yağmadan kurtuluyor.
VARLIĞI YÜZLERCE YIL BOYU BİLİNMEDİ
Yüzlerce yıl kum ve toprak altında kalan ve 20’nci yüzyılın başlarına kadar varlığı bilinmeyen türbenin gizemi 10’ncu yüzyılda yazılan ve 16’ncı yüzyılda kopyalanan bir vakıf belgesinin bulunmasının ardından çözülüyor.
Sovyet mimar ve araştırmacı ekibi tarafından 1926-1928 yılları arasında yapılan önemli keşif araştırmaları ve kazılar sonrası. Türbe daha fazla incelendi büyük bir restorasyon geçierdi. Bu çalışmalar sırasında üç erkek cesedinin mezarı keşfedildi. Bunlardan biri, yapının dayanıklılığını artıran ‘lento’daki yazıttan Nasr II olarak tanımlanırken diğer ikisinin kimliği bilinmiyor. II’nci Dünya Savaşı’ndan bir süre sonra, Türbenin çevresi düzenlenerek yakınına da hala faaliyette olan bir eğlence parkı inşa edildi.

YARIN : Buhara’yı keşfetmek için günler yetmez