Hurda Kablo Satacaklar Dikkat: Hurda Fiyatlarını Etkileyen Detaylar

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Bir binanın elektrik tesisatı yenilendiğinde ya da bir atölye makine parkını değiştirdiğinde geriye kalan değerli artıkların başında kablolar gelir. Ancak pek çok kişi elindeki kablo yığınına tek bir ürün gibi bakar ve fiyatı da tek kalem üzerinden sorar. Oysa hurda kablo fiyatı, kablonun içindeki metalin türüne, kesitine, izolasyonun kalınlığına ve kablonun hangi durumda teslim edildiğine göre belirgin biçimde değişir. Aynı ağırlıktaki iki çuval kablo, içerikleri farklıysa birbirinden oldukça farklı tutarlara alıcı bulabilir.

Hurda Hattı’nın günlük güncellenen fiyat listesinde kablolar tek bir başlık altında toplanmıyor; TTR, NYA, soyulmamış kablo gibi ayrı kalemler halinde yer alıyor. Bu ayrımın nedeni, kablo hurdasının değerinin büyük ölçüde içindeki iletkenden gelmesi. Satış öncesinde bilinmesi gereken detaylar, kablonun yapısından teslim şekline kadar birkaç başlıkta toplanabilir.

İletken metal: bakır mı alüminyum mu?

Kablonun değerini belirleyen ilk unsur iletkenin cinsidir. Konut tesisatlarında ve atölyelerde kullanılan kabloların büyük çoğunluğu bakır iletkenlidir. Enerji nakil hatlarında, bazı yer altı kablolarında ve büyük kesitli besleme hatlarında ise alüminyum iletken sık görülür. Bakır, metal borsasında alüminyumdan belirgin biçimde yüksek fiyatlandığı için bakır iletkenli kablo da hurdada daha değerli kabul edilir. İletkenin cinsini anlamak için kablonun ucundan küçük bir parça kesip içine bakmak yeterlidir: kırmızımsı turuncu renk bakırı, mat gümüşi gri renk alüminyumu gösterir. Bazı kablolarda kalaylı bakır tel kullanıldığından iletken gümüşi görünebilir; bu durumda tel yüzeyi hafifçe kazındığında alttan bakır rengi çıkar.

İki farklı iletkenli kablonun aynı çuvala konulması satıcının aleyhine işler. Karışık hurdalar genellikle içindeki en düşük kategoriden fiyatlandığı için bakır kablolar, aralarına karışan alüminyum kablolar yüzünden daha düşük bir kalemden değerlendirilebilir.

Kesit ve izolasyon kalınlığı neden önemli?

Kablo hurdasında alıcı aslında kablonun içindeki metal oranını satın alır. Kesit büyüdükçe, yani iletken kalınlaştıkça, toplam ağırlık içinde metalin payı artar. İnce telefon kablolarında, data kablolarında ve elektronik cihazlardan çıkan ince bağlantı kablolarında ise plastik kılıf ağırlığın önemli bölümünü oluşturur. Bu yüzden bir kilo ince kablo ile bir kilo kalın enerji kablosu aynı değeri taşımaz. Kablonun dış kılıfı üzerinde genellikle damar sayısı ve kesit bilgisi yazılıdır; bu yazıya bakmak, kablonun hangi gruba girdiğini anlamanın en hızlı yoludur.

İzolasyon kalınlığı da aynı mantıkla değerlendirilir. Çok katlı kılıfa, çelik zırha veya kalın dolgu malzemesine sahip kablolarda metal oranı düşer. Yağ, boya, sıva ya da beton kalıntısı bulaşmış kablolar da yabancı madde içerdiği için daha düşük kategoriden fiyatlanır. Sökülen kabloların üzerinde kalan kelepçe, buat parçası, fiş ve priz kapaklarını ayırmak, satış öncesinde yapılabilecek basit ama etkili bir iyileştirmedir.

TTR, NYA, NYM ve antigron arasındaki farklar

Piyasada sık karşılaşılan kablo türlerinin her biri farklı bir kullanım alanına sahiptir ve hurdada da ayrı değerlendirilir. NYA, tek damarlı ve tek kat PVC izolasyonlu kablodur; sıva altında boru içinden çekilen bina tesisatlarında yaygın olarak kullanılır. Kılıfı ince olduğu için metal oranı yüksektir. TTR ise çok telli ve esnek yapıdaki kablodur; uzatma kablolarında, beyaz eşya bağlantılarında ve seyyar cihazlarda karşımıza çıkar.

NYM, piyasada antigron adıyla da bilinen ve birden fazla damarı ortak bir dış kılıf içinde barındıran kablodur. Sıva üstü tesisatlarda, nemli ortamlarda ve bodrum katlarında tercih edilir. Dış kılıf ile damarlar arasındaki dolgu nedeniyle plastik oranı NYA’ya göre daha fazladır. Yer altında kullanılan kalın kılıflı enerji kabloları da benzer şekilde metal oranına göre değerlendirilir. Bu türleri ayrı torbalarda toplamak, tartım sırasında her birinin kendi kalemine yazılmasını sağlar.

Soymak mı, yakmak mı?

Hurda kablonun soyulmuş ya da soyulmamış halde satılması fiyatı doğrudan değiştirir. Soyulmamış kabloda alıcı, kılıfı ayırma işçiliğini ve plastik atığın bertarafını hesaba katar. Soyulmuş kabloda ise elde doğrudan temiz bakır vardır ve bu bakır, kalitesine göre soyma bakır gibi üst kategorilerden değerlendirilir. Ancak kablo soymak zaman alan ve dikkat gerektiren bir iştir. Kalın kesitli kablolarda emeğe değebilir, ince kablolarda ise çoğu zaman pratik değildir. Soyma sırasında uygun aletlerin kullanılması yaralanma riskini azaltır.

Kılıfı eritmek amacıyla kabloyu ateşe vermek hem çevreye hem de insan sağlığına büyük zarar veren son derece sakıncalı bir yöntemdir. Plastik yandığında zehirli kimyasallar havaya karışır. Ayrıca alev bakırın iletken yüzeyini yakarak kalitesini düşürür ve değerini yarıya indirir. Kabloları yakmadan, kılıfıyla teslim etmek her zaman daha kazançlıdır.

Bahçelievler’de tesisat yenilemeleri ve kablo hurdası

İstanbul’un yoğun nüfuslu ilçelerinden Bahçelievler, kablo hurdasının sık ortaya çıktığı yerlerden biri. Yenibosna, Şirinevler, Kocasinan ve Siyavuşpaşa’da uzun yıllar önce yapılmış çok sayıda apartman bulunuyor. Bu binalardaki kentsel dönüşüm yıkımları, kapsamlı tadilatlar ve eskiyen elektrik tesisatlarının yenilenmesi sırasında metrelerce NYA ve antigron kablo sökülüyor. Yenibosna ve Kocasinan tarafındaki atölyeler, küçük imalathaneler ve depolar ise makine bağlantı kabloları ile TTR türü esnek kablolar açısından düzenli bir kaynak oluşturuyor. Bölgede bu tür hurdaları değerlendirmek isteyenler için Bahçelievler hurdacı sayfasında mahalle listesi, ilçeye özel fiyat tablosu ve adresten ücretsiz keşif bilgileri yer alıyor.

Bahçelievler’de elektrik tadilatlarından biriken kablolar için nakliye ekibi adrese gelir. Tesisat kabloları cinsine göre ayrılıp yerinde elektronik terazide tartılır. Tartımın akabinde kablonun içindeki net bakır oranına göre çıkarılan bedel anında nakit veya banka transferiyle ödenir.

Satıştan önce kabloları türüne göre ayırın

Kablo satışında satıcının en kolay kontrol edebileceği şey ayrıştırmadır. Bakır ve alüminyum iletkenli kablolar ayrı tutulmalı, kalın kesitli enerji kabloları ince data ve telefon kablolarıyla karıştırılmamalıdır. NYA, TTR ve antigron gibi türlerin ayrı torbalarda toplanması, alıcının her birini doğru kaleme yazmasını kolaylaştırır. Kabloların ıslak, çamurlu ya da yağlı halde teslim edilmemesi de tartım sonucunun gerçek metal miktarını yansıtması açısından önemlidir. Kablo dışında kalan plastik kanal, boru ve ahşap parçaların ayıklanması da gerekir; kağıt, plastik, cam, tahta ve lastik gibi malzemeler metal hurda alımına dahil değildir.

Elindeki kabloyu tanıyan ve türüne göre ayıran satıcı, fiyat listesindeki doğru kalemi kolayca bulur ve tartımda sürprizle karşılaşmaz. Küçük bir hazırlık, aynı kablonun daha doğru bir kategoriden değerlendirilmesini sağlar.