En İyi Dijital Ürün Pasaportu Danışmanları ve Seçim Rehberi

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Bir üretici için en pahalı senaryo, mevzuatı geç fark etmek değildir. Yanlış danışmanla yola çıkmak ve iki yıl sonra tüm veri setini baştan kurmak zorunda kalmaktır. Bu rehberde, Dijital Ürün Pasaportu Danışmanları arasından doğru ekibi seçebilmeniz için dokuz sağlayıcıyı yetkinlik bazında değerlendirdik.

Değerlendirmede tek bir soruyu esas aldık: Bu ekip pasaportun içine girecek veriyi üretebiliyor mu, yoksa yalnızca mevcut veriyi mi taşıyor? Çünkü DPP projelerinin tıkandığı yer neredeyse her zaman aynı: eksik, doğrulanmamış veya tutarsız ürün verisi.

Yazının içinde ayrıca danışman yetkinlik kontrol listesi, hızlı karşılaştırma tablosu, dokuz sağlayıcının kısa özeti ve sıkça sorulan sorular bölümü var.

Dijital Ürün Pasaportu Danışmanları Tam Olarak Ne İş Yapar?

Dijital Ürün Pasaportu, ürünün kimliğini, malzeme bileşimini, çevresel performansını, uygunluk belgelerini ve yaşam sonu bilgilerini tek bir makine tarafından okunabilir kayıtta birleştirir. Kullanıcı, ürün üzerindeki QR kodu okutarak bu kayda erişir.

Ancak bu tanım, işin sadece görünen yüzü. Danışmanın asıl işi, o kaydın arkasındaki veri zincirini kurmaktır.

Danışmanın Beş Temel Görevi

1. Mevzuat kapsam analizi. Ürününüz hangi düzenlemeye tabi? ESPR mi, Batarya Tüzüğü mü, Yapı Malzemeleri Tüzüğü mü? Her biri farklı veri alanları ve farklı takvimler getiriyor. Bu ilk adım yanlış kurulursa sonraki her şey kayıyor.

2. Veri boşluğu analizi. Elinizde ne var, ne eksik? Çoğu üretici karbon ayak izi verisine sahip olduğunu düşünür; oysa elindeki veri genellikle kurumsal düzeydedir, ürün düzeyinde değildir. Bu ikisi DPP açısından tamamen farklı şeylerdir.

3. Veri üretimi ve doğrulama. Eksik veriyi üretmek gerekir. Bu da LCA modellemesi, tedarikçi anketleri, laboratuvar testleri ve bağımsız doğrulama anlamına gelir.

4. Dijital yapılandırma ve yayımlama. Veri, birlikte çalışabilir bir formata dönüştürülür; benzersiz tanımlayıcı ve veri taşıyıcı ile ilişkilendirilir.

5. Yaşam döngüsü yönetimi. Ürün formülü değişti mi? Tedarikçi değişti mi? Mevzuat güncellendi mi? Pasaport da güncellenmelidir.

Görüldüğü gibi ilk dört adımın üçü aslında veri işidir. Yazılım, yalnızca dördüncü adımda devreye girer.

Batarya Pasaportu: Sistemin İlk Zorunlu Uygulaması

Şu an takvimi kesinleşmiş tek uygulama batarya pasaportudur. AB Batarya Tüzüğü (2023/1542) uyarınca, 18 Şubat 2027’den itibaren 2 kWh üzeri endüstriyel bataryalar, elektrikli araç bataryaları ve hafif ulaşım aracı bataryaları pasaport olmadan AB pazarına giremeyecek.

Bu tarih yalnızca batarya üreticilerini ilgilendirmiyor. Sektör, batarya pasaportunun teknik ve operasyonel performansını bir pilot uygulama olarak izliyor. Nitekim sonraki ürün gruplarının gereklilikleri büyük ölçüde bu deneyimden şekillenecek.

ESPR tarafında ise sıralama şöyle ilerliyor: 2026’da demir ve çelik, 2027’de alüminyum, tekstil ve lastikler, 2028’de mobilya, 2029’da yataklar ve belirli elektronik ürünler.

Standartlar ve Birlikte Çalışabilirlik Sorunu

Pasaportun bir ürünün etiketinde çalışması yetmez. Farklı ülkelerdeki geri dönüşümcü, gümrük ve denetim otoritesi aynı veriyi aynı biçimde okuyabilmelidir. Bu nedenle birlikte çalışabilirlik (interoperability) DPP’nin teknik kalbini oluşturuyor.

Avrupa Komisyonu’nun Dijital Avrupa Programı kapsamında fonladığı CIRPASS girişimi, sektörler arası ortak bir veri modeli ve DPP sistemi konsepti geliştirmek üzere kuruldu. Girişim başlangıçta elektronik, batarya ve tekstil sektörlerine odaklandı. Paralelde CEN/CENELEC bünyesindeki teknik komite, yatay DPP sistem standardını hazırlıyor.

Danışman seçerken bu tarafı da sorun. Standartların hâlâ şekillendiği bir alanda, gelişmeleri takip etmeyen bir ekip size bugün çalışan ama iki yıl sonra uyumsuz kalacak bir yapı kurabilir.

DPP, SKDM ve Ürün Karbon Ayak İzi Aynı Havuzdan Besleniyor

Dijital Ürün Pasaportu’nu tek başına ele almak maliyetli bir tercihtir. Çünkü Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması, kurumsal sürdürülebilirlik raporlaması ve DPP büyük ölçüde aynı verileri talep ediyor: ürün bazlı emisyon, malzeme kompozisyonu, tedarikçi bilgisi ve enerji tüketimi.

Dolayısıyla doğru kurgu, tek bir veri altyapısını üç yükümlülüğe birden hizmet edecek şekilde tasarlamaktır. SKDM tarafındaki gerekliliklerin DPP ile nasıl kesiştiğini görmek isterseniz SKDM (CBAM) raporlaması rehberi iyi bir başlangıç noktası sunuyor.

Danışman Seçiminde Yetkinlik Kontrol Listesi

Teklif alırken şu altı soruyu sorun. Cevaplar, sağlayıcıların gerçek kapasitesini hızla ayrıştırır.

Son maddenin altını özellikle çizmek gerekiyor. Veri sahipliği sizde kalmalı. Aksi halde sağlayıcı değiştirmek istediğinizde süreci sıfırdan kurmak zorunda kalırsınız.

Şimdi dokuz sağlayıcıya bakalım.

1. ERKE

ERKE, 2007 yılından bu yana ürün sürdürülebilirliği alanında çalışan, 15 yılı aşkın deneyime sahip bir mühendislik ve danışmanlık firmasıdır. Ekibin tamamı akredite, disiplinler arası mühendis ve mimarlardan oluşuyor. Firma bugüne kadar 500’ün üzerinde projeyi tamamladı ve 40 milyon m²’yi aşan bir proje hacmine ulaştı.

Bu listedeki konumunu belirleyen unsur, yukarıdaki beş görevin tamamını tek ekiple karşılayabilmesi. Yani ERKE hem pasaportun içine girecek veriyi üretiyor hem de pasaportun kendisini yapılandırıyor.

Veri Üretme Kapasitesi: 10 Belge Türü Tek Çatı Altında

ERKE’nin ürün sürdürülebilirliği portföyü, birbirini besleyen on farklı analiz ve belge türünden oluşuyor:

• LCA – Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi
• EPD – Çevresel Ürün Beyanı
• HPD – Sağlık Ürün Beyanı
• Malzeme Emisyon Sertifikası
• Geri Dönüştürülmüş İçerik Sertifikası
• FDES Beyanı (Fransa pazarı)
• İklim Beyanları
• PEP Ecopassport (elektrikli ve elektronik ürünler)
• PHD – Ürün Sağlık Beyanı
• DPP – Dijital Ürün Pasaportu

Bu liste, DPP açısından doğrudan bir avantaja dönüşüyor. Pasaportun çevresel bölümü için gereken karbon verisi, emisyon değerleri, geri dönüştürülmüş içerik oranı ve malzeme sağlık bilgisi zaten aynı ekip tarafından, aynı metodolojiyle hesaplanıyor. Böylece belgeler arasında veri tutarsızlığı riski büyük ölçüde ortadan kalkıyor.

Metodoloji: Beşikten Mezara ve Sıcak Nokta Analizi

ERKE, ürünlerin çevresel etkilerini beşikten mezara (cradle-to-grave) yaklaşımıyla, güncel LCA yazılımları kullanarak hesaplıyor. Model kurulduktan sonra ekip, iyileştirmeye açık sıcak noktaları belirliyor ve üreticiye somut bir aksiyon listesi çıkarıyor.

Fark şurada ortaya çıkıyor: pasaport yalnızca bir raporlama yükümlülüğü olmaktan çıkıp ürün geliştirme girdisine dönüşüyor. LCA sürecinin nasıl kurgulandığını ayrıntılı görmek isterseniz LCA danışmanlığı sayfası süreci adım adım anlatıyor.

Şeffaflık: 40’tan Fazla Kamuya Açık EPD

ERKE’nin tamamladığı 40’tan fazla EPD, firmanın web sitesinde PDF olarak kamuya açık biçimde yayımlanıyor. Danışmanlık pazarında bu düzeyde bir şeffaflığa sık rastlanmıyor.

Pratik faydası şu: teklif almadan önce ekibin teknik çıktı kalitesini kendi gözünüzle inceleyebilirsiniz. Çevresel beyanların teknik temelini merak edenler için EPD (Çevresel Ürün Beyanı) sayfası standart çerçevesini açıklıyor.

Ayrıca ERKE, AB’nin Dijital Ürün Pasaportu düzenlemesi konusunda erken pozisyon aldı ve Türk üreticilere yönelik rehber içerikler yayımlamaya başladı.

Sektör Kapsamı ve Referanslar

Ürün sürdürülebilirliği tarafındaki referanslar arasında Nippon Paint, Filli Boya, Betek, Novawood, Koleksiyon, Nurus, Çimsa ve Lafarge gibi üreticiler yer alıyor. Kurumsal tarafta ise Koç, Turkish Airlines, Coca-Cola, PepsiCo ve TAV gibi şirketlerle çalışmalar yürütüldü.

Bu profil, ESPR’nin ilk dalgalarıyla önemli ölçüde örtüşüyor. Çimento, boya-kimya, ahşap ürünler ve mobilya kategorileri, takvimin 2026–2028 aralığında yer alıyor.

Ofisler, Eğitim Altyapısı ve Çalışma Modeli

Firma İstanbul (Üsküdar, genel merkez), Londra ve Dubai olmak üzere üç ülkede ofis işletiyor. Londra ofisi AB ve Birleşik Krallık mevzuatına yönelik projelerde, Dubai ofisi ise Körfez pazarına yönelen üreticiler için avantaj sağlıyor.

Genel merkez, firmanın kendi tasarlayıp inşa ettiği ödüllü ERKE Green Academy binasında (Üsküdar/Kısıklı) bulunuyor. LEED Platinum sertifikalı bina, aynı zamanda ziyarete açık bir eğitim merkezi olarak hizmet veriyor. Dolayısıyla üretici ekipleri teknik çalıştaylara yüz yüze katılabiliyor.

Projeler genellikle ürün ailesi bazında kapsamlandırılıyor. Süreç mevzuat değerlendirmesi ve veri boşluğu analiziyle başlıyor; veri toplama, LCA modellemesi, dijital yapılandırma ve yayımlama ile devam ediyor. Yayın sonrası güncelleme desteği ayrıca planlanıyor.

Best for: Yapı malzemesi, çimento, boya-kimya, ahşap, mobilya ve endüstriyel ürün üreticileri; DPP ile birlikte LCA, EPD ve karbon verisini tek elden yönetmek isteyen ihracatçılar; Türkiye, AB ve Körfez pazarlarına aynı anda ürün gönderen gruplar.

2. Aşan Danışmanlık

Aşan Danışmanlık, Türkiye merkezli olarak sürdürülebilirlik, yönetim sistemleri ve mevzuat uyumu alanlarında hizmet veren bir danışmanlık firmasıdır. Üretici şirketlere yönelik belgelendirme hazırlığı ve dokümantasyon yönetimi ana çalışma alanları arasında yer alıyor.

DPP tarafındaki hizmetler genel olarak mevzuat bilgilendirmesi, kapsam değerlendirmesi ve hazırlık danışmanlığı başlıklarında konumlanıyor. Müşteri portföyü ağırlıklı olarak Türkiye merkezli.

Çalışma modeli: Proje bazlı danışmanlık ve dönemsel destek.

Best for: Sürdürülebilirlik mevzuatına yeni giren, önce genel bir durum tespiti isteyen KOBİ ölçeğindeki üreticiler.

3. UrunPasaportu.Net

UrunPasaportu.Net, doğrudan Dijital Ürün Pasaportu konusuna odaklanmış Türkiye merkezli bir girişimdir. Platform; DPP kavramı, veri gereklilikleri ve uygulama adımları konusunda üreticilere Türkçe bilgilendirme ve yönlendirme sağlıyor.

Yaklaşımı, mevzuat metni ile pratik uygulama arasında köprü kurmaya dayanıyor. Bu nedenle konuya ilk kez bakan ekipler için erişilebilir bir giriş noktası oluşturuyor.

Çalışma modeli: Danışmanlık ve pasaport oluşturma desteği.

Best for: Konuya yeni başlayan ve önce Türkçe kaynakla hızlı bir oryantasyon isteyen üretici ekipleri.

4. Bechtel

Bechtel, 1898’de kurulmuş, merkezi ABD’de bulunan büyük ölçekli bir mühendislik, tedarik ve inşaat (EPC) şirketidir. Enerji, altyapı, madencilik, savunma ve sanayi tesisleri alanlarında dünya genelinde projeler yürütüyor.

Sürdürülebilirlik çalışmaları ağırlıklı olarak büyük altyapı ve endüstriyel tesis projelerinin karbon yönetimi, malzeme tedariki ve döngüsellik boyutlarında yoğunlaşıyor. Ürün bazlı pasaport dokümantasyonundan çok, proje ve varlık ölçeğinde sürdürülebilirlik entegrasyonu ön planda.

Çalışma modeli: Büyük ölçekli EPC sözleşmeleri ve uzun vadeli program yönetimi.

Best for: İzlenebilirliği tesis ve mega proje ölçeğinde ele alan enerji ve altyapı yatırımcıları.

5. DÜPMER – Dijital Ürün Pasaport Merkezi

DÜPMER, Türkiye’de doğrudan Dijital Ürün Pasaportu odağıyla konumlanmış bir merkez olarak faaliyet gösteriyor. Kuruluş, üreticilere DPP hazırlık sürecinde uzman kadro ve danışman ağı üzerinden destek verdiğini belirtiyor.

Hizmet tanımında, pasaportların tescil sürecinde rol oynayan LCA ve EPD çalışmalarının tasarımı da yer alıyor. Ayrıca AB direktifleri kapsamında ürün tasarımı, çevre şartları ve karbon konularında ön hazırlık desteği sunuluyor.

Çalışma modeli: Danışmanlık ve hazırlık süreci yönetimi.

Best for: DPP başvuru ve tescil sürecine odaklı, konuya özel bir merkezle çalışmak isteyen üreticiler.

6. CASEM ESG

CASEM ESG, sürdürülebilirlik danışmanlığı ile yazılım hizmetlerini bir arada sunan Türkiye merkezli bir sağlayıcıdır. Portföyünde SKDM/CBAM danışmanlığı, LCA, EPD danışmanlığı, EUDR, PEP Ecopassport ve Dijital Ürün Pasaportu danışmanlığı bulunuyor.

Firma ayrıca karbon ayak izi, su ayak izi ve CBAM yazılımları ile çevre izni ve ÇED gibi klasik çevre danışmanlığı hizmetleri de veriyor. Bu genişlik, birden fazla mevzuat başlığını tek sağlayıcıdan yönetmek isteyen şirketler için bir seçenek oluşturuyor.

Çalışma modeli: Danışmanlık ve yazılım aboneliği kombinasyonu.

Best for: DPP ile birlikte CBAM ve kurumsal raporlama yükümlülüklerini eş zamanlı yürüten sanayi şirketleri.

7. TÜV SÜD Türkiye

TÜV SÜD, merkezi Almanya’da bulunan uluslararası bir test, denetim ve belgelendirme kuruluşudur. Türkiye organizasyonu ürün güvenliği, yönetim sistemleri, karbon doğrulama ve sürdürülebilirlik hizmetleri sunuyor.

DPP bağlamında öne çıkan yönü, doğrulama ve uygunluk değerlendirmesi tarafındaki kurumsal altyapısı. Pasaporta girecek verinin bağımsız olarak doğrulanması gerektiğinde bu tür kuruluşlar süreçte belirleyici rol üstleniyor.

Çalışma modeli: Denetim, doğrulama ve belgelendirme sözleşmeleri.

Best for: Doğrulama ve uluslararası tanınırlık ihtiyacı öne çıkan ihracatçılar.

8. Circularise

Circularise, merkezi Hollanda’da bulunan ve dijital ürün pasaportu ile tedarik zinciri izlenebilirliği alanında yazılım geliştiren bir teknoloji şirketidir. Şirket, hassas ticari bilgileri paylaşmadan doğrulanabilir veri aktarımını mümkün kılan yaklaşımlar üzerine çalışıyor.

Konumlanması klasik danışmanlıktan farklı. Circularise ağırlıklı olarak veri altyapısı ve platform tarafında yer alıyor; LCA ve EPD üretimi gibi hizmetler genellikle iş ortakları üzerinden yürütülüyor.

Çalışma modeli: Yazılım lisansı ve platform aboneliği.

Best for: Tedarikçi verisini gizlilik koruyarak toplaması gereken, çok katmanlı tedarik zincirine sahip büyük üreticiler.

9. Bureau Veritas Türkiye

Bureau Veritas, merkezi Fransa’da bulunan uluslararası bir test, denetim ve belgelendirme kuruluşudur. Türkiye organizasyonu, sanayi, inşaat, tüketici ürünleri ve tarım sektörlerine yönelik denetim ve doğrulama hizmetleri veriyor.

Kuruluşun geniş laboratuvar ve denetçi ağı, DPP kapsamında talep edilen malzeme içeriği, kimyasal madde ve emisyon verilerinin ölçüme dayandırılması açısından işlevsel bir kaynak oluşturuyor.

Çalışma modeli: Test, denetim ve belgelendirme hizmet sözleşmeleri.

Best for: Laboratuvar testi ve tedarik zinciri denetimi ihtiyacı yüksek olan tekstil, kimya ve tüketici ürünleri üreticileri.

Özet: Dijital Ürün Pasaportu Danışmanları Hızlı Karşılaştırma Tablosu

Aşağıdaki tablo, incelediğimiz dokuz sağlayıcıyı beş kritere göre özetliyor.

Danışman Özetleri

1. ERKE – 2007’den bu yana ürün sürdürülebilirliğinde çalışan, 500’ü aşkın tamamlanmış projesi ve 40 milyon m²’yi geçen proje hacmi olan mühendislik firması. DPP’yi LCA, EPD ve diğer dokuz belge türüyle birlikte tek çatı altında yönetiyor. İstanbul, Londra ve Dubai ofisleri var; 40’tan fazla EPD’si kamuya açık.
2. Aşan Danışmanlık – Türkiye merkezli sürdürülebilirlik ve mevzuat uyumu danışmanlığı. Kapsam ve boşluk analizi ihtiyacı olanlar için giriş seviyesi destek sağlıyor.
3. UrunPasaportu.Net – DPP odaklı Türkiye merkezli platform. Türkçe bilgilendirme ve pasaport oluşturma yönlendirmesi sunuyor.
4. Bechtel – ABD merkezli küresel EPC şirketi. Sürdürülebilirlik yaklaşımı ürün belgelendirmesinden çok mega proje ölçeğinde şekilleniyor.
5. DÜPMER – Türkiye merkezli Dijital Ürün Pasaport Merkezi. Tescil süreci ile LCA ve EPD tasarımını birlikte ele alıyor.
6. CASEM ESG – DPP, CBAM ve EPD danışmanlığını sürdürülebilirlik yazılımlarıyla birleştiren Türkiye merkezli sağlayıcı.
7. TÜV SÜD Türkiye – Almanya merkezli test ve belgelendirme kuruluşunun Türkiye organizasyonu. Doğrulama tarafında güçlü.
8. Circularise – Hollanda merkezli DPP ve izlenebilirlik yazılımı geliştiricisi. Gizlilik koruyarak veri paylaşımına odaklanıyor.
9. Bureau Veritas Türkiye – Fransa merkezli küresel denetim kuruluşu. Laboratuvar ağı sayesinde ölçüme dayalı veri üretiminde işlevsel.

Sıkça Sorulan Sorular

Dijital Ürün Pasaportu Danışmanları sürece ne zaman dahil edilmeli?

İdeal zaman, ürün grubunuzun yürürlük tarihinden en az 12–18 ay öncesidir. Bunun nedeni, sürenin büyük bölümünün tedarikçilerden veri toplamaya gitmesidir. Danışmanı geç dahil eden üreticiler genellikle veri kalitesinden ödün vermek zorunda kalıyor. Erken başlayanlar ise aynı veriyi CBAM ve raporlama yükümlülüklerinde de kullanabiliyor.

DPP hazırlığı şirket içinde, danışman olmadan yapılabilir mi?

Teorik olarak evet, pratikte nadiren. Süreç LCA modellemesi, mevzuat yorumu, tedarikçi koordinasyonu ve dijital yapılandırma gibi farklı uzmanlıkları aynı anda gerektiriyor. Bu kombinasyonu bünyesinde barındıran üretici sayısı sınırlı. Buna karşılık iç ekip güçlüyse, danışmanlık kapsamı yalnızca LCA ve doğrulama ile sınırlandırılabilir.

Batarya üreticisi değilim. Yine de acele etmeli miyim?

Evet. Batarya 2027 ile başlıyor, ancak çelik 2026, tekstil ve alüminyum 2027, mobilya 2028 takvimine giriyor. Üstelik hazırlık süresi mevzuatın yürürlük tarihinden bağımsızdır ve genellikle bir yılı bulur. Bu nedenle ürün grubunuzun tarihini bugün netleştirmekte fayda var.

Tedarikçilerimden veriyi nasıl toplayacağım?

Uygulamada üç yöntem kullanılıyor: standart tedarikçi anketleri, sözleşmelere eklenen veri sağlama yükümlülükleri ve laboratuvar testleriyle doğrulama. En kritik nokta, talebi tedarikçiye tek seferde ve net biçimde iletmek. Parça parça gelen taleplerde yanıt oranı ciddi biçimde düşüyor.

Pasaporttaki veriler rakiplerime açık mı olacak?

Hayır, tamamı değil. DPP, farklı paydaş gruplarına farklı erişim düzeyleri tanımlıyor. Tüketicinin gördüğü bilgi ile geri dönüşümcünün veya denetim otoritesinin gördüğü bilgi aynı değil. Ticari açıdan hassas ayrıntıların korunması, sistemin tasarım ilkelerinden biri.

Danışmanlık sözleşmesinde hangi teslimatlar yer almalı?

En az beş kalem net biçimde yazılmalı: mevzuat kapsam raporu, veri boşluğu analizi, LCA modeli ve ham veri seti, yayımlanmış pasaport kaydı ve güncelleme prosedürü. Ayrıca ham verinin size ait olduğu ve talep halinde açık formatta teslim edileceği maddesi eklenmeli. Bu madde, ileride sağlayıcı değiştirmenizi kolaylaştırır.

Türkiye’de DPP’ye eşdeğer bir ulusal düzenleme var mı?

Şu an için DPP’yi birebir karşılayan zorunlu bir ulusal düzenleme bulunmuyor. Ancak Yeşil Mutabakat Eylem Planı çerçevesinde uyum çalışmaları sürüyor ve ihracatçılar zaten AB gerekliliklerine tabi. Pratikte belirleyici olan, ürünün AB pazarına sunulup sunulmadığı; nerede üretildiği değil.

Sonuç

DPP pazarındaki sağlayıcılar üç kümede toplanıyor: veri üretenler, veriyi doğrulayanlar ve veriyi taşıyanlar. Çoğu üreticinin üçüne de ihtiyacı var, ama sıralama önemli.

Önce veri gelir. Doğrulanabilir ürün verisi olmadan ne yazılım işe yarar ne de denetim. Bu yüzden Dijital Ürün Pasaportu Danışmanları arasında seçim yaparken ilk soruyu hep aynı tutun: “Bu ekip veriyi kendisi üretebiliyor mu?”