‘Edirne’ de İznik Rüzgarı’

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından restore edilerek geçtiğimiz günlerde ziyarete açılan Edirne Makedonya Kulesi’nin Bizans kitabesindeki hükümdar Ioannes’in aile adı olan Doukas’ın şüpheye yer bırakmaksızın anıldığı, Bizans tarihinde bu ismi taşıyan tek imparatorun İznik İmparatoru 3.Ioannes Doukas Vatatzes olduğu belirtildi.

Tarihçi Tayfun Çeşmeliler, sosyal medya hesabından fotoğraflara da yer verdiği “Edirne’ de İznik Rüzgarı” başlıklı paylaşımında şunları aktardı:

“Restorasyonu tamamlanarak 9 Temmuz 2026 tarihinde ziyarete açılan Edirne Makedonya Kulesi üzerinde bulunan kitabenin hangi imparator döneminde yazdırılmış olabileceği yönünde yıllardan beri yapılan tahmin ve araştırmaların bir nihayete ermesi görünen o ki elzem hale gelmiştir. Bizans ve Osmanlı Sanatı ile ilgili çalışmalarıyla tanınan büyük sanat tarihçisi Prof. Dr. Semavi EYİCE, kule kitabesi ile ilgili olarak 1979 yılında kaleme aldığı makalesinde, kitabede ismi geçen hükümdarın, Ioannes ismini taşıyan imparatorların 14.yy da hüküm sürmüş olan iki tanesinden biri (5. Ioannes Palaiologos veya 6. Ioannes Kantakuzenos) olduğu yönündeki fikrini beyan etmiştir. Ancak Eyice’nin makaleyi kaleme aldığı dönemde, kitabenin sonunda yer alan ΔΟυΚΑ yani Douka kelimesinin görünmeyişinin tarihçiyi hatalı sonuca yöneltmiş olması mümkündür. Her ne kadar 19.yy Osmanlı tarihçisi Ahmed Bâdi Efendi’nin Douka kelimesinden, yazmış olduğu ‘Riyâz-ı Belde-i Edirne’ isimli eserinde bahsedişini bir dipnot ve birkaç cümlelik satırla geçiştirmiş olsa da Eyice, kelimenin üzerinin sıvanmış ve görünmez olmasından hareketle konunun üzerinde durmamayı tercih etmiştir.

Kitabenin baş kısmının günümüze ulaşamamış olması ile birlikte metin ve anlamı şu şekildedir: +ΚΕΒΟΗΘΕΙΤωΕυCEBETATωΚΦΙΛΟΧΡΙCΤωΒΑCIΛΕΙΗΜωΝΙωΑΝΝΗTωΔΟυΚΑ+

‘Efendim, dindar ve Mesih dostu hükümdarımız Ioannes Doukas’a yardım et.’

Kitabede görüldüğü üzere hükümdar Ioannes’in aile adı olan Doukas şüpheye yer bırakmaksızın anılmakta olup, Bizans tarihinde bu ismi taşıyan tek imparator İznik İmparatoru 3.Ioannes Doukas Vatatzes’tir. 1221-1254 yılları arasında tahtta kalan hükümdar Bizans İmparatorluğu’nu kendi hakimiyeti altında ihya etmek ülküsünden hareketle bir yandan Anadolu Selçukluları ile barışı sürdürürken diğer yandan Trakya ve Balkanlarda Bulgarlar ve Latinler ile birlikte Bizans kalıntısı Epir despotluğu ve Selanik Krallığıyla mücadele etmiştir. Mücadeleleri esnasında ve 1225-1227 yılları arasında Edirne’ye de hakim olan bu büyük imparatorun ismi, Makedonya Kulesi’ndeki kitabede yaşamaya, kitabe ise şehrin tarihine eşsiz bir katkı sunmaya devam etmektedir.’