VAYSAL; PATLAYAN DİNAMİTLER, DÖKÜLEN RESLER

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

Vaysal köyü kuzeyinde 8 adet RES tribünü, ardı ardına açılan taş ocakları ile çevrilmiş durumda.

Birbirlerine o kadar yakın ki taş ocaklarında çalışanlar tribünlerden gelen uğultuyu rüzgarın estiği her an hissedebilmelerinin yanında tribünlerin bakımı için gelenler de taş ocaklarında patlayan dinamitlerinin yaratmış olduğu sarsıntıyı bakım yaptıkları tribünlerde hissetmemeleri mümkün değil.

Taş ocaklarında sık sık yaşanan dinamit patlatmaları Vaysal köyünde küçük depremler gibi hissedilmeye devam ediyor yıllardır zaten.

Vaysal’da tribünlerden önce faaliyete başladı taş ocağı. Tribünler kurulmadan önce Bakacak tepesine dikilen firmanın test direği üzerindeki telefon numarasını aradığımda beni hemen dönemin yetkililerine bağlayarak bilgilendirdiler. Ben sorularımı sordum firma yetkilisi de yanıtladı beni. Firma yetkilisi taş ocağından endişe etmediğini zira taş ocaklarının onların olduğu yere yaklaşamayacağını belirtti açıklamasında.

Bir süre sonra o bölgede firma 8 adet rüzgar tribünü koydu, faaliyete geçerek enerji üretmeye başladı. Taş ocağı aşağıda, tribünler tepede faaliyetlerine yıllarca devam ettiler.

Geçtiğimiz iki yıl içinde Hızlı Tren yolu inşaatında faaliyetlerin hızlanmasıyla birlikte yola döşenecek sert ham madde ihtiyacının büyük bir bölümünü karşılayan Vaysal’daki taş ocağı firması ihtiyaca yanıt verebilmek için yeni yerler talep etmeye başladı. Yeni yerler RES’lerin kuzeyinde yer alıyordu. RES’lerin yetkilileri taş ocaklarının onların olduğu yere yaklaşamayacaklarını belirtmelerine karşın yanlarında bir tane varken hemen kuzeylerine üstelik de çok yakınlarına ardı ardına taş ocakları açılıyordu.

Patlamalar her iki taş ocağında hızlı artarak devam etti bu iki yıl boyunca. Bu arada geçtiğimiz aylarda rüzgar tribünlerinin olduğu yere üç adet yeni direk geldi. Bu üç direk neden geldi bunu ancak firma yetkilileri biliyor.

Bu arada yerde belki de değişim için gelen üç direk beklerken diğer 8 tribünün çalışması ara vermeden devam etti. Taş ocaklarındaki dinamit patlamaları da.

Geçtiğimiz Cuma günü Edirne Valiliği’nin bir açıklaması vardı aşırı rüzgar nedeniyle dikkatli olunması için Edirne halkına.

Edirne’de kuvvetli esen rüzgarın Istranca’ların eteklerinde dörtyüz küsur metrelerde olan Vaysal’da çok daha kuvvetli hissedileceği muhakkaktı. Esti de deli rüzgar ve 3 numaralı rüzgar tribünü büyük bir gürültüyle parçalanarak yere düştü. Yaratmış olduğu ses ürkütücüydü Vaysal köyü ve civarında. Yakınlarda yaşayanların olmaması nedeniyle can kaybının yaşanmamış olması en büyük tesellisi oldu Vaysal köylüleri ve firma yetkilileri için.

İnternette yaptığım kısa bir aramada “Taş ocaklarında patlayan dinamitlerin RES’lere olası etkileri” yazdığımda daha ilk sayfada karşıma çıkanları aşağıda paylaşıyorum. Kaynak; ALL SCIENCEK PROCEEDINGS

“Taş ocaklarında yapılan patlatma işlemleri ve rüzgar enerji santralleri (RES) arasındaki ilişki, teknik açıdan hassas bir konudur. Patlatmaların yarattığı sismik ve atmosferik etkiler, RES türbinleri üzerinde fiziksel hasar, yapısal yorgunluk ve operasyonel aksaklıklara neden olabilir.

İşte taş ocaklarında patlayan dinamitlerin rüzgar türbinlerine başlıca etkileri ve zararları:

1. Sismik Titreşimler ve Temel Hasarları

Taş ocağı patlatmaları, yer sarsıntısı (sismik dalga) yaratır. Bu dalgalar toprak aracılığıyla rüzgar türbininin temel mekanizmasına ulaşır.

•Temel Çatlakları: Şiddetli ve sürekli sarsıntılar, türbinin devasa beton temelinde mikro çatlaklara neden olabilir.

•Beton-Çelik Bağlantısı: Temeldeki ankraj cıvataları ile beton arasındaki bağlantı zayıflayabilir.

•Rezonans Riski: Eğer patlatmanın yarattığı titreşim frekansı, türbinin doğal frekansı ile eşleşirse yapısal hasar riski artar.

2. Hava Şoku ve Yapısal Yorgunluk

Patlama sonucu oluşan ses dalgası (hava şoku), yer sarsıntısından daha geniş bir alana yayılabilir.

•Kule Yapısı: Hava şoku, rüzgar türbininin kulesi üzerinde ani basınç değişikliklerine (vuruş etkisi) neden olur.

•Yapısal Yorgunluk: Sürekli tekrarlayan bu şok dalgaları, kule metalinde yorgunluk çatlaklarına yol açabilir.

3. Kanat ve Mekanik Aksam Hasarları

Patlamalar sadece temeli değil, kulenin tepesindeki kanatları da etkileyebilir.

•Kanat Titreşimi: Hava şoku, rüzgar kanatlarında (rotor) şiddetli titreşimlere neden olabilir.

•Yataklama Hasarları: Ani sarsıntılar, türbinin içindeki yataklama (bearing) ve dişli kutusu (gearbox) gibi hassas mekanik parçaların aşınmasına veya zarar görmesine neden olabilir.

4. Operasyonel Güvenlik ve “Stop” Süreleri

Patlatma zamanlarında güvenlik nedeniyle türbinlerin durdurulması gerekebilir.

•Enerji Üretim Kaybı: Taş ocağı ve RES’in iç içe olması durumunda, sürekli dur-kalklar ciddi üretim kaybına (zarara) neden olur.

•Güvenlik Riski: Taş ocağından fırlayabilecek kaya parçaları rüzgar türbininin kanatlarına veya gövdesine isabet edebilir.

Koruyucu Önlemler

Bu iki faaliyetin aynı bölgede yürütülmesi durumunda teknik zorunluluklar vardır:

•Sismografik İzleme: Taş ocağı çevresine sismograflar yerleştirilerek titreşim hızı sürekli izlenmelidir.

•Patlatma Tasarımı: Patlamalar, enerji sönümlemesi yapacak şekilde ve düşük şarj miktarlarıyla tasarlanmalıdır.

•Mesafe Kriteri: Taş ocağı ile türbin arasında yönetmeliklere uygun güvenli mesafeler bırakılmalıdır.

Özetle, kontrolsüz patlatmalar, rüzgar türbinlerinin ömrünü kısaltan, bakım maliyetlerini artıran ve ciddi yapısal hasarlara yol açabilen bir unsurdur.”

Şimdi sorularımızı soralım;

Vaysal’da yıllardın patlayan dinamitler ve dökülen RES’ler.

Bu patlayan dinamitlerin dökülen RES’lerin birbirleriyle olası bir etkilenmeleri mümkün müdür?

Patlayan dinamitler RES’ler için tehlike oluşturuyorsa neden RES’lere izin verildi. Hadi RES’ler yapıldı, taş ocakları için bir tanesi varken neden sonra diğerleri de açıldı?Hem de RES’lerin dibine.

Ve son soru; RES’ler neden dökülmeye başladı?