Yesevi Hareketi Derneği Edirne İl Başkanı Alpaslan Cankaloğlu, 26 Eylül Türk Dil Bayramı dolayısıyla yaptığı açıklamada, Türkçe’nin yalnızca bir iletişim dili değil, Türk milletinin tarihini, kültürünü ve milli kimliğini gelecek nesillere taşıyan en önemli değerlerden biri olduğunu belirtti.

Cankaloğlu açıklamasında şu ifadelere yer verdi:

“Dil, bir milletin hafızasıdır. Türkçe ise binlerce yıllık Türk tarihinin, kültürünün, medeniyetinin ve millet olma şuurunun taşıyıcısıdır.

Türk milleti, tarih boyunca farklı coğrafyalarda devletler kurmuş, medeniyetler meydana getirmiş ve Türkçeyi nesilden nesile aktararak bugünlere taşımıştır.

Bizlere düşen görev, ecdadımızdan aldığımız bu büyük emaneti korumak ve gelecek nesillere daha güçlü bir şekilde aktarmaktır.

Türkçemizi yabancı kelimelerin istilasına karşı korumak, doğru ve güzel kullanmak; milli kimliğimize, kültürümüze ve tarihimize sahip çıkmaktır.

Başta büyük Türk düşünürü Hoca Ahmet Yesevi olmak üzere Türk dünyasının büyük şahsiyetleri, Türkçenin ve Türk kültürünün yaşatılmasına büyük katkılar sağlamıştır. Yesevi’nin gönüllere dokunan anlayışı, Türk dünyasının ortak kültür ve medeniyet hafızasında bugün dahi yaşamaktadır.

Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün Türk diline verdiği önem de bizlere önemli bir sorumluluk yüklemektedir. Türkçe yaşayacak ki Türk milleti de kendi kimliğiyle güçlü bir şekilde varlığını sürdürecektir.

Bu düşüncelerle 26 Eylül Türk Dil Bayramı’nı kutluyor; Türkçemizin sonsuza kadar yaşamasını ve gelecek nesillerimize güçlü bir miras olarak aktarılmasını diliyorum.

Türkçe bizim sesimizdir, Türkçe bizim kimliğimizdir, Türkçe bizim ortak değerimizdir. Türk Dil Bayramımız kutlu olsun.”

Turan ŞALLI

Edirne Kent Konseyi

Roman Çalışma Grubu Başkanı

“Ana dili” kavramı, çocuğun ailesinden ve doğal çevresinden edindiği ilk dili ifade eder. Dolayısıyla ana dil, devlet eliyle değil; ailenin doğal kültürel aktarımıyla nesilden nesile taşınan bir olgudur. Burada şu nokta özellikle vurgulanmalıdır: Bir birey farklı etnik kökene sahip olabilir ve kendi ana dilini bilmesi elbette doğal ve değerlidir. Ancak birey ana dilini bilmiyorsa bunun sorumluluğu devlete değil, o dili yaşatmakla yükümlü olan aileye aittir. Devletin görevi her bireyi ortak resmî dilde buluşturmak, kamusal alanı herkes için erişilebilir kılmak ve millet olma bilincini diri tutmaktır.

Türkiye Cumhuriyeti çok dilli, dinli ve kültürel çeşitliliğe sahip ulusal bir devlettir. Türk, Kürt, Pomak, Boşnak, Arnavut, Çerkez, Azeri, Tatar, Gagavuz, Gürcü,  Çingene (Roman)  ve diğer unsurlarla vücut bulmuş halidir. Bir bütün olarak bakıldığında, bu kimliklerin devletin üniter yapısının korunmasından yana olduğunu, etnik milliyetçi düşüncelere sahip olmadığını görürüz.

Kürt milliyetçiliğini savunanlar arasında Kürt siyasetçiler, Kürt gazeteciler ve Kürt yazarlar bulunmaktadır. Etnik kimlik siyaseti, hiçbir kimliğe fayda getirmeyeceği gerçeğini en iyi bilen yazarlardan biri, Kürt kökenli Yaşar Kemal idi. Ben Kürt’üm demekten hiçbir zaman gocunmadı. Ruhunun derinliklerinde insan olmayı, adaleti önceledi.  Yaşar Kemal, zulüm kime yapılırsa yapılsın, kim yaparsa yapsın mağdurun yanında, zalimin karşısında durdu, mücadele etti. Kan kokan kalemlere, feodal ağalara, beylere, devleti ve dini istismar eden zalimlere,  acımasız kapitalist düzenin egemenliğine karşı mücadele etti.

Bir söyleşide,  ”Biz, Cumhuriyet çağının sanatçıları, romancılar, şairler, ressamlar, kendi kültürümüze, dilimize dönmeyi öğrendik. Tercüme bürosunun çevirdiği dünya klasikleri ile yetiştik. Halkevlerinin, Köy Enstitüleri’nin kuruluşları bize yardım etti. O Köy Enstitüleri ki, gelecekte dünyamızı gerçek insanlığa kavuşturacak tek eğitim düzenidir.” demişti.

Yaşar Kemal’in düşünce merkezinde insan onuru ve adalet kavramları egemendi. Anadilini inkâr etmedi,  İdeolojik ana dilde eğitim düşüncesine sahip olmadı. Yoksul Kürt köylü sınıfının toprak ağaları tarafından sömürülmesini içine sindiremedi.

İstanbul’a gelen Yaşar Kemâl, Cumhuriyet Gazetesi’nde yazar olarak işe başlamak için gazetenin sahibi Nadir Nadi ile görüşmek için randevu alır. Görüşeceği günlerde büyük bir ihtimal şehir dışında olan Nadir Nadi ile görüşme olanağı bulamaz. Cumhuriyet Gazetesi’nin önüne her geldiğinde bekçi tarafından kovalanırdı. Yaşar Kemal durumu kavrar; üzerindeki aşınmış eski kıyafetler, saç ve baş dağınıklığı içinde olmasından dolayı Nadir Nadi ile görüşmesine bekçi engel oluyordu. Yıllar sonra yaşanan hadiseyi şöyle anlatacaktı:

 “Şimdiki Gazeteciler Cemiyeti’nin tam karşısında bir sıra dükkân var. O zaman da o dükkânların yerinde salaş dükkânlar vardı. O dükkânlardan birinde Çingene Ahmet çalışırdı. Hoş bir adamdı, insancıl bir yüzü vardı. Dükkâna girdim, derdimi anlattım, ‘Vay Tahsin (bekçi) vay’ dedi. Cumhuriyet’e telefonu açtı, Nadir Nadi Bey karşımdaydı.”

Yazar Sait Faik Abasıyanık, Yaşar Kemal’e kitabını hediye ederken kitaba: “Türk’lerin en Kürd’ü, Kürd’lerin en Türk’ü Yaşar Kemal’e” diye not yazarak vermişti. Bu söz bağdaştırıcı, bütünleştiriciydi. Kardeşliğin bundan daha iyi bir ifadesi olamazdı. Bundan dolayı toplum olarak Yaşar Kemal gibi uzlaştırıcı sembollerle buluşmak gerekir

Kürt toplumsal yapısında, geçmişe dayalı sosyal, ekonomik eşitsizlik yerini her zaman korumuştur. Bir anlamda Romanlardan (Çingene) farksızdır.  Cumhuriyet, köylü sınıfının içinde bulunduğu toprak eşitsizliğini gidermek, tarım alanlarının daha çok işlenmesi, verimli kullanılması düşüncesiyle “Toprak Reformu” adıyla bilinen çalışma içine girdi. Toprak ağalarından bir kısım topraklar alınıp, topraksız köylüye verilmesiydi. Buna en çok karşı çıkanlar Kürt toprak ağalarıydı. Amaçları kendi zenginliğini korumaktı. Tarlalarında, çiftliklerinde düşük ücretlerle çalıştırılan topraksız Kürt köylü sınıfı, ağaların marabası olarak kalmalıydı

Kürt siyasi parti uzantısı, hak ve eşitlikler üzerine inşa edildiği yönünde gösterilse de, ana çatısı Kürt milliyetçiliğine dayalı düşüncelerdir. Yıllarca maraba düzeninden, eşitsizlikten bitap düşen Kürt vatandaşlarımız, Türkiye’nin farklı coğrafyalarında kendilerine yeni bir sosyal yaşam düzeni kurdu. Diğer kimliklerle ticari, sosyal, kültürel bağlar kurdular. Kürt siyasi kadrolar, Cumhuriyet ile bağlarını güçlendirmek yerine,  Cumhuriyeti/ulusal devleti inkâr eden bir yapı özelliğinden hiç vazgeçmediler.  1985 -1992  yıllarında Kürt kökenli Başbakan Turgut Özal, Liberal Ekonomik Politikaları kapsamında bölgenin kalkınması için bölgede bulunan işadamlarına yüksek tutarlarda yatırım teşvikleri verdi. Özal zamanında alınan teşviklerle çiftlik, fabrika ve benzeri iş alanları için yapılan daha sonra yarım bırakılan onlarca yapının izleri halen duruyor. Bazıları yatırım amacıyla teşvikleri iyi bir şekilde kullanırken, teşvik paketinden sıcak para alanlar ise inşaatları yarım bırakarak sırra kadem bastılar. Sırra kadem basanlar Kürt işadamlarıydı.

Devletin idari/siyasi yönetim sisteminde en üst makamlara gelmiş Kürt kökenler oldu. Kimse karşı çıkmadı, saygı duydu. Kürt siyasetçilerin genelinin aşiret ve toprak ağalarının çocukları olduğu görülür. İyi bir eğitim alırlar, varlık içinde yaşarlar, topraksız Kürt köylü sınıfının içinde bulundukları yaşam kalitelerinin yükseltilmesine yönelik çabalarının olduğu söylenemez.

Kürt siyasetçiler sürekli olarak Kürt sorunundan söz ederler,  oysa bu coğrafya da Kürt sorunu değil, feodalizm sorunu, yakıcı sosyal eşitsizlik sorunu olduğu gerçeğini görmezden gelirler.  1991 yılında bir televizyon kanalında dönemin siyasetçileri Bülent Ecevit ve Süleyman Demirel, Kürt sorunlarına yönelik değerlendirmelerde bulunmuştu.  Ecevit, Türkiye’de bir Türk-Kürt sorunu olmadığını, sorunun temelinde Güneydoğu Anadolu bölgesinin Osmanlı’dan devralınan ve Cumhuriyet döneminde de giderilemeyen kalkınmışlık farkı, feodal yapı ve ekonomik eksiklikler yattığını anlatmıştı.

Süleyman Demirel’de bölgeye yönelik düşüncelerini şöyle anlatır:

“Eşitliğe gelince; vali oluyor kişi, soruyorlar mı, nereden geliyorsun, kimin oğlusun, nerelisin diye? Kaymakam oluyor, soruyorlar mı? General oluyor, soruyorlar mı? Yüksek hâkim oluyor soruyorlar mı, hayır! Bakan oluyor, soruyorlar mı, hayır. Başbakan oluyor, soruyorlar mı, hayır. Kimseye sordukları yok. Gelin çağın devletini anlayalım. Türkiye’nin başına yeni gayeler açmanın manası yok! Bu olay Türk ırkından gelenlerin Kürt ırkından geliyoruz diyenleri ezdiği ve bundan dolayı bir isyana sebep olduğu bir olay değildir. Biz kardeşiz bu ülkede. Ve 26 etnik gruptan gelen insan var burada. Eğer etnik gruplara göre Türkiye’yi parçalamaya kalkarsanız, vatandaşlık konseptini bir kenara atarsanız, eşitlik kavramını bir kenara atarsanız o zaman Türkiye’ye yazık olur!”

Anadilde eğitim, Türkiye gibi çok dilli toplumsal yapıya sahip ülkelerde dahi son derece tartışmalı ve çoğu zaman başarısız sonuçlar doğuran bir uygulamadır. Çünkü okuldaki dil ile toplumun ortak iletişim dili farklı olduğunda, bireyin toplumsal hayata katılımı, eğitimde fırsat eşitliğini olumsuz etkilemektedir. Türkiye gibi tek resmî dile sahip ulus devletlerde eğitimin ortak bir dil üzerinden yürütülmesi, toplumsal uyumun sürdürülebilirliği açısından bir zorunluluktur.

TÜRKİYE CUMHUYETİ’NİN RESMİ DİLİ TÜRKÇEDİR

Ülkemizde Türkçe dışında farklı dillerin öğretimi ve kullanımına yönelik çeşitli adımlar atılmıştır. Kürtçe TRT 6’nın açılması, bazı üniversitelerde Kürt Dili ve Edebiyatı bölümlerinin kurulması, ilkokul ve ortaokullarda Kürtçenin seçmeli ders olarak okutulmasına yönelik çalışmalar başlatılmıştır.  Burada dikkat edilmesi gereken asıl konu, Türkiye gibi kurucu unsur Türkler dışında farklı etnik kökenlerin bulunduğu ve dışarıdan farklı milletlere mensup insanların göçmen ya da vatandaş olarak kabul edildiği bir coğrafyada, Türkçe dışında anadilde bir eğitimin verilmeye başlanması zamanla telâfisi olmayan ağır sonuçlar doğuracağı açık ve nettir.

Ülkemizin nüfus yapısındaki dil çeşitliliği son yıllarda daha da artmıştır. Başta Suriyeli, Afgan, Arap ve Afrika kökenlilerin ülkemize göçüyle yeni bir sosyolojik tablonun çıkmasına sebep olmuştur. Ülkemizde sayıları on milyonu bulduğu tahmin edilen Suriyeli, Afrikalı, Afgan, Arap ve diğer vb. kökenlerin aynı taleplerde bulunması kaçınılmazdı. Türkiye Cumhuriyeti’nin dili, bayrağı ve bütünlüğü anayasada açık şekilde güvence altına alınmıştır. Anayasamızda, “Türkiye Devleti, ülkesi ve milletiyle bölünmez bir bütündür. Dili Türkçedir.”

ANADİLDE EĞİTİM TALEPLERİ

Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarını ortak ülkü de buluşturan en güçlü unsur Türkçedir. Bu bağlamda; ana dilin aile içinde yaşatılması desteklenmeli, ancak devlet eliyle örgün eğitimde Türkçe dışında bir uygulamaya gidilmesi, ülkenin bütünlüğü ve milli kimliği açısından uygun görülmemelidir. Bugün ana dilde eğitim isteyenlerin yarın Cumhuriyet’in üniter yapısını bozacak isteklerde bulunmamaları için hiçbir engel yoktur. Dilin birleştirici gücünün olduğu kadar ayrıştırıcı gücünün olduğu da unutulmamalıdır. Günümüzde isteyen ana dilleriyle sosyal yaşamlarında, kamusal alanlarda konuşabilmekte, kendi dillerinde kitap yazabiliyor, şarkı söyleyebiliyor, karşı çıkan da yok.

Bazı kesimler, ana dili eğitimin verilmesini yanlış bir “ülke bölünür paranoyası” olduğunu savunmaktalar. Kürt siyasal uzantısı iyi değerlendirildiğinde amaçlarının ne olduğunu anlamak hiç de zor olmasa gerek. Bugün Kürt siyasetçiler tarafından anadilde eğitim talebi siyasi baskı aracı haline getirilmiştir. Ana dilde eğitim talebi, kısa vadeli siyasi çıkarların aracı hâline getirilmemeli; akademik, toplumsal ve stratejik boyutlarıyla değerlendirilmelidir. Devlet aklı tarihsel yaşanmışlıklara, deneyimlere göre strateji belirler. En önemli strateji,  içinde barındırdığı halkların bütünlüğüne helâl getirmemektir.

Olgay GÜLER

Edirne’de Asker Hastanesi Şehitliği’nde düzenlenen programla, Balkan ve Birinci Dünya Savaşları sırasında hastanede şehit olan 52 bin asker anıldı.

Anadolu Gençlik Derneği (AGD) Edirne Şubesi tarafından, Balkan ve Birinci Dünya Savaşları sırasında Edirne Asker Hastanesi’nde şehit olan askerler için anma programı düzenlendi. Günümüze sadece tek duvarı kalan hastanenin hemen yanında, 2015 yılında yapılan Asker Hastanesi Şehitliği’nde gerçekleştirilen programa Edirne Valisi Yunus Sezer, Edirne Şehit Aileleri Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği Başkanı Leyla Vardar Karaduman, kurum ve kuruluş temsilcileri, şehit yakınları ve dernek üyeleri katıldı. İstiklal Marşı’nın okunmasıyla başlayan anma programında Kur’an okundu, hayatını kaybeden şehitler için dua edildi.

‘MEHMETÇİKLERİN ŞEHADETİYLE TESCİLLENMİŞ SADAKAT ABİDESİ’

Burada konuşan Edirne Valisi Yunus Sezer, Asker Hastanesi Şehitliği gibi mekanlarda ecdadın emeği, alın teri ve kanı olduğunu belirterek, “Belki bilmeyenler vardır, burası Kemaldere diye adlandırılan bölge ve Balkan Savaşları’ndan Birinci Dünya Savaşı’na kadar uzanan zorlu yolda vatanın dört bir köşesinden gelerek cephelerde yaralanan aziz ecdadımızın getirildiği, tedavilerinin yaptırıldığı ve o dönemlerde sargı bezlerinin tükendiği, tıbbi imkansızlıkların ve amansız salgın hastalıkların sürdüğü en çetin günlerde dahi; ‘Vatan sağ olsun’ diyerek nefeslerini burada teslim eden binlerce şehidimiz yatıyor. İsimleri tespit edilen 5005 şehidimiz var. Fakat rivayet edilen 42 bin şehidimizin burada meçhul bulunduğu ve ebedi istirahatgahlarının burası olduğu yönünde. Sarayakpınar yolundan Selimiye’nin minarelerine bakan bu şehitlik, Malazgirt’ten İstanbul’un fethine, milli mücadeleden günümüze uzanan bağımsızlık irademizin sarsılmaz sembolü Mehmetçiklerimizin şehadetiyle tescillenmiş bir sadakat abidesidir. Bir asrı aşkın zaman önce bu topraklara emanet edilen Mehmetçiklerimizin bugün halen daha isimleriyle anılıyor olması, milletimizin şehitlerimize verdiği değerin en güzel örneklerinden bir tanesidir” dedi. 

‘TARİH YAŞANMIŞLIĞIN İZLERİ GÖRÜLEREK DE ÖĞRENİLİR’

AGD Edirne Şube Başkanı Abdülhamit İriş de, yeni neslin tarihi sadece sınıflarda değil, bu gibi mekanlarda öğrenmeleri gerektiğinin altını çizerek, “Öğrencilerimiz burada yalnızca tarih konusunu öğrenmemeli. Üzerinde yaşadıkları toprakların hangi fedakarlıklarla vatan haline geldiğini de yerinde görmelidirler. Çünkü tarih sadece kitaplardan okunarak değil, yaşanmışlığın izleri de görünerek öğrenilir. Şehitliğimizin daha genişliğe tanıtılması da bu çalışmanın önemli bir parçasıdır. Bu amaçla Kapıkule çevre yolu üzerindeki köprüye, Edirne Asker Hastanesi Şehitliği’ni tanıtıcı bir afiş giydirilmesi, anlamlı bir adım olacaktır diye düşünüyoruz. Çevre yolundan geçen vatandaşlarımızın bu tarihi mekandan haberdar olması, şehitliğimizin daha fazla ziyaret edilmesi ve gelecek nesillere tanıtılması açısından değerli olacaktır. Tarihimiz bize gösteriyor ki zor zamanlarda milletimizi güçlü kılan en önemli değerlerden biri birlik ve beraberliğimizdir. Geleceğimizin en büyük gücü ise milli ve manevi değerlerine bağlı, ahlaklı, bilgili ve çalışkan nesiller yetiştirmektir. Çocuklarımızı ve gençlerimizi bilimle düşünen, ilim ve faziletle gelişen, teknolojiyi üreten ve ülkesine karşı sorumluluk taşıyan bireyler olarak yetiştirmeliyiz. Çünkü geçmişini bilen milletler geleceğe daha sağlam adımlarla yürürler” diye konuştu.

Konuşmaların ardından şehitler anısına dua okunurken ardından Vali Sezer ve beraberindekiler, şehitliği gezdi.

Olgay GÜLER

Edirne’de polisin iki ayrı adrese yönelik yaptığı operasyonda, bir miktar uyuşturucu ele geçirildi, 4 şüpheli gözaltına alındı.

İl Emniyet Müdürlüğü Narkotik Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğü ekiplerinin uyuşturucu ve uyarıcı madde kullanımı ve ticaretinin önlenmesini yönelik çalışmasında iki adreste arama yapıldı.

Aramalarda; 650 gram skunk, 81.84 gram kokain, 16 adet satışa hazır vaziyette fişeklenmiş 230.33 gram skunk, 14 adet satışa hazır vaziyette fişeklenmiş 10.51 gram kokain, 2 hassas terazi, suçtan elde edildiği değerlendirilen 70 bin 120 lira, 2 grama altın, 8 steroid iğne, 60 streoid hap ele geçirildi.

Uyuşturucuyla ilgili yakalanan 4 şüpheli gözaltına alındı.