25 Kasım Stadı yıkılıyor.

Edirnelilerin 84 yıllık hafızasına kazınmış olan 25 Kasım Stadı artık tarih olmak üzere. Edirne’de futbola gönül verenler için ayrı bir yeri vardı 25 Kasım Stadı’nın. Şampiyonluklar görülmüş, küme düşmenin, amatöre kadar inmenin üzüntüleri yaşanmıştı bu statta tarih içinde.

Uzun yıllar Edirne Belediye Başkanlığı yapan Hamdi Sedefçi 25 Kasım Stadı’nın yıkılarak yerine AVM yapılması için TOKİ ile bir protokol yapmış Edirne halkı ayağa kalkarak “HAYIR” demişti. Süreç içinde Edirne Kent Konseyi yoğun temaslar ve çalışmalarda bulunmuş 51 kurumun imzalarıyla itirazlar edilmiş, dönemin Edirne Milletvekili, Sağlık Bakanı Ziya Müezzinoğlu’na çıkılmış, bakan bile yeşil alan ve meydan tercihini belirtmişti.

Eski Terminal binası yerine yapılan AVM’nin Edirne trafiğine yapmış olduğu olumsuzluğu bütün Edirneliler yıllardır çekiyor, trafikte adeta cehennemi yaşıyor Edirneliler hafta sonları o bölgede. O yüzden 25 Kasım Stadı’nın olduğu alanın AVM belasından uzak tutulması Edirneliler için büyük bir kazanç.

1942 yılında yapılan tarihi stad fiziki ömrünü tamamlamıştı, Edirnelilerin isteği de bu yöndeydi, artık yıkım bittikten sonra sırada projesi gereğince yeşil alan ve meydan olması şeklinde.

Edirne Valisi Sayın Yunus Sezer açıklamasında;

“Yıkım çalışmaları süren 25 Kasım Stadı’nın bulunduğu alanın Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı destekleriyle Kent Meydanına dönüştürülecektir.

Bir proje hazırlandı bitti Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığımız tarafından projenin uygulama etaplarını da hep beraber inşallah takip edip göreceğiz.”

Edirne gelişen, büyüyen bir kent olma yolunda. 25 Kasım Stadı’nın olduğu yer Edirne’nin tarihi bölgesinin başladığı yerde bulunmakta. Edirne’nin tarihi alanları ile bütünleşecek olan bu yerde yapılacak olan meydan Edirne turizmine katkı sağlayacaktır.

Son düzenlemelerle yeni çehresine kavuşan Saraçlar Caddesi yapılacak olan bu meydanla birlikte Edirne turizmine çok daha büyük değerler katacaktır.

Sayın Valimizin meydan projesi umarız en yakın zamanda kamuoyunun bilgisine, incelemesine açılır. Konunun uzmanı Sivil Toplumu Kuruluşlarındaki uzmanlar projeyi dikkatli bir şekilde incelerler ve görüşlerini iletirler.

Sonuç itibarıyla AVM yerine meydan, yeşil alan olması Edirne’de yaşayanlar, geleceğe kuşaklar için  büyük bir kazanım olacaktır.

Apartmanda yaşayıp da mutlu olan var mıdır? Yoksa daha 50 yıl öncesine kadar yaşadığımız o tek katlı evlerimizi mi özlüyoruz?

Avrupa’da sanayileşmeyle birlikte yoksul işçiler için yapılmaya başlayan apartmanlar ülkemizde zenginliğin, lüks yaşamın anlamı haline gelmiş zaman içinde.

80’li yıllara kadar Edirne’de sadece Kaleiçi’nde vardı öyle 2/3 katlı evler, diğer semtlerde hep tek katlı çekirdek ailelerin yaşadığı bahçeli evler.

50’li yıllarda köyden kente göçte kentlerin etrafında gecekondular ortaya çıktı apartmanlardan önce.

Köyümüzde o sundurmalı odaların sıralandığı, her odasında bir ailenin çocuklarıyla birlikte yaşadığı evden Edirne’ye taşındığımızda Kıyık’ta ahır olarak kullanılan binada yaptığımız onarımlarla iki oda, ortada bir sofa şeklinde geniş duvarlı mükemmel yalıtımı olan eski binada oturduk yıllar boyunca. Sonra bahçemizin diğer ucuna yine tek katlı bir ev yaparak taşındık.

80’li yıllara kadar Edirne Trakya Üniversitesi’nin kapısında biten bir şehirdi. Sonrası tarlalarla kaplıydı.

Edirne’nin imarında kırılma yaşandı o dönemde. E5 paralelinde Havsa’ya doğru yeni bir yerleşim modeliyle yola çıktı Edirne imarı.

Kooperatifler Edirne’nin geleceğine yön vermeye başladı. Kaleiçi boşaldı. Kaleiçi’nin varlıklı insanları terk etti Edirne’yi ilk önce. O güzelim Kaleiçi’nde boşalan yerlere müteahhitler pıtrak gibi apartmanlar yapmaya başladı aynı yıllarda.

Ailemiz dönemi usta olan babamızın el becerileri, biz kardeşlerin maddi ve bedeni yardımlarıyla ahırdan bozma evimizi yıkarak üç katlı bir apartmana dönüştürdük evimizi. Yıllar boyunca anne, baba, kardeşler, gelinler, damatlar ve çocuklarımız bir arada yaşadık sakince.

Komşumuz; “Kooperatif kuruyoruz tarlamıza, bir daire ye de sen sahip ol İsmail ağbi” sözünü evde edince hanımın kolundaki bilezikleri sıyırarak önüme atmasıyla şaşkınlığa uğramıştım. Meğerse ne meraklı imişiz sınıf atlamaya, apartmana taşınmaya. Yıllar süren kooperatif dönemi sonunda taşındık, bizde apartmanlı olduk aile olarak.

20 yıldır apartmanda yaşıyoruz. 150 metrekare daire. Temizliğe başladı mı hamarat karım üç gün sürüyor temizlemesi. Isınması ayrı, soğutması ayrı sorun büyük dairenin.

İnşaata başladığımız dönemde 5 katla sınırlanan bölgemiz de şu anda 13 kat yanımıza izin verdiler. Karşımıza da 9/10 kat. Arada kaldık, keyfimiz kaçtı. Siteler arabaları almıyor veya araç sahipleri kolaylarına geldiği için araçlarını yola bırakıyorlar.

Apartmanda yaşıyoruz sözüm ona. Peki mutlu muyuz?

Apartman da yaşayıp ta mutlu olan var mı?

10 yaşımdan beri kütüphane üyeliğim devam ediyor.

52 yıl önce sınıfın kitaplığındaki bütün kitapları iki ayda okuyunca öğretmenim Beyhan Doğruay beni Selimiye Çocuk Kütüphanesi’ne üye olmaya yönlendirmişti.

İlk günümde Selimiye Çamisi’nin ek binasının dik kıvrım merdivenlerini çıkarken hissetmiştim o yoğun kitap kokusunu; halen her kütüphaneye gidişimde o kokuyu hisseder, mutlu olurum.

Ortaokul ve lise dönemlerimde artarak sürdü kitap okuma sevgisi. Lise yıllarımda Ayşekadın’da dönemin İl Halk Kütüphanesi’nde okuduğum Türk ve Dünya Klasikleri yaşamıma yön verdi diyebilirim.

Tembellik hakkının olduğunu, insanın gelecekle ilgili yolunu çizebileceğini, yaşamına yön verebileceğini yine bu yıllarda kütüphaneden aldığım kitapları okurken öğrendim, yaşamımda uyguladım da bunları.

Kıyık’ta Buçuktepe Mezarlığı’nın hemen altındaki o çam ağaçlarının altında okumaların keyfini halen özlemle anarım.

İlerleyen yıllarda Cumartesi pazarı yanına yapılan kütüphaneden çalışma yaşamım el verdiğince faydalanmaya çalıştım. Hele emeklilik dönemlerimde burası adeta ikinci adresim oldu. Deprem riski nedeniyle burası yıkılınca tekrar Ayşekadın’daki eski binasına taşındı kütüphanemiz, ben ve kitap severlerin takibinde.

Birkaç yıl içinde verilen söz yerine getirildi ve yıkılan kütüphane binası yerine yenisi yapıldı. Aylarca uzaktan izlemiş ve hep merak etmiştim, nasıl bir kütüphane olacak diye.

Geçtiğimiz cuma günü büyük bir törenle açıldı. Davetliydim gittim, davetli olmasam da giderdim ya neyse.

Devasa bir yer olmuş yeni kütüphanemiz. 5 katlı, altında otoparkı, her katında ayrı özellikleri, birimleri olan bir kültür sarayı. Edirne’de yaşayanlar için ne büyük bir şans.

O öğrencilerin tıkış tıkış hallerine üzülürdüm geçen yıllarda. Kimisi ders çalışır, kimisi okur, kimisi geleceği için kariyerine çalışır, ama yoğunluktan yer bulamayıp geri dönenler bile olurdu.

Şu anda bin kişiden fazla insan aynı anda hizmet alabilecek. 160 binin üzerinde kaynak okurlarını bekliyor. Kafeteryası, yemekhanesi bile düşünülmüş.

Kütüphane binasını uzaktan gören 5 yaşındaki torunum Tuna Demiray bile merak etmiş, kızım götürmüş gezdirmiş Yeni Kütüphane’yi Paşa’mıza. Buluştuğumuzda dinlerim artık kütüphane izlenimlerini.

Edirne. Tarihi bir kent. Üniversitesi de var. Böyle bir hizmeti hak ediyordu, düşünenlere, emek verenlere, gerçekleşmesi için çalışanlara selam olsun.

“Ruhum, ölümsüz yaşamın ardından koşma, olanaklar alanını tüketmeye bak.”

Pindares’in şiirinin bu dizesiyle başlıyor Camus’un 1942 yılında yayınlanan ünlü Sisifos kitabı.

Yaşamı güdüleyen, mücadele azmini arttıran insanoğlunun gelecekle ve hırslarıyla ilgili kurduğu hayaller.

Gerçeklerse çok zaman hayallerle pek uyuşmuyor nedense. Yeni kuşakların güzel bir sözü var bu konuda; “Hayaller Paris, yaşantım Somali”. Yeni kuşağın bu sözüne bayılıyorum, hayal kırıklığını, haddini bilmemeyi, hesapsız kitapsız yaşamayı, kredilerle batmayı en güzel anlatan sözlerden birisi bu bence.

Çocukluğumuzun kalabalık ailelerinde, çoğunlukla üç kuşağın bir arada olduğu yer sofralarında sık sık söylenen bir sözdür; “katık et”.

Yer sofralarında yazın gümbürtü gider, kim ne yerse. Harman zamanıdır, iş beklemez, zaman kısıtlı, dedem söylenir yemek esnasında; “iş yapacak adam yemek yemesinden bellidir” Sallarız kaşıkları siniye, iş yapacak olanlar gençlerdir, sofrada çok yemelerine göz yumulur, kaşıkların siniye çarpma sesinden başka ses duyulmaz sofrada iş zamanlarında.

Kışın şartlar değişir, gençler ve ergenler yine hızlı yer yemeklerini, yaşlılar ve küçüklerse yavaş. İşte burada dede veya nine el koyar sofraya; “katık edin” diye. Katık edilmezse aç kalacaktır çocuklar ve yaşlılar, iş zamanları geçmiştir artık, gençler ancak sofrada hakkını yemelidir kış aylarında.

“Katık edin” dönemlerinden hayallere yetişememe dönemlerine geldik yıllar içinde. Köyümde kimsenin bankaya borcu olmazdı, ihtiyaçlar eldeki ürünlerin değişimi veya satışı ile giderilirdi. İmece usulü yardımlaşma da vardı, komşular arasında. Kimi öküzleriyle, kimisi beygirleriyle yapardı çiftçiliğini, aile içi işletmeler kendi kendine yeter durumdaydı.

İlerleyen yıllarda bankalar girdi köylere. Krediler çekildi, traktörler alındı, gücü olan, çalışan, hesabını iyi yapanlar ödediler, diğerlerine sırayla haciz gelmeye başladı. Batan batana, satılan tarlalar, köyden şehre göçler hızlandı.

Ailem bu durumlara düşmeden Edirne’ye göç edenlerdeniz. “Katık edin”le büyümenin etkisi olsa gerek, mecbur kalmayınca kredi kartımı bile kullanmıyorum. “Yorgan/ayak” ayarıyla borçlanmadan yaşamımızı sürdürmeye çalışıyoruz, “Armut ağacın altına düşer” misali çocuklarımız da borçlanmadan sürdürüyorlar yaşamlarını.

“Ayak/yorgan” ayarıyla gezmeye de çalışıyoruz kendimizce. Aracımızın arka koltuğunu çıkararak yaydığımız küçük yatak ve mini mutfak dolabıyla Türkiye kazan biz kepçe gezmelere de çıktığımız oluyor bütçemiz yettiği oranda. Ülkemiz yedi bölgesinde dört mevsimi yaşatan harika bir coğrafya üzerinde, yıllardır geziyoruz bitiremedik, her yıl ayrı bir keyif veriyor, farklı coğrafyalar.

Kurduğumuz hayaller gerçeklere yakın olunca gerçekleşmesi de mümkün oluyor. Katık etmeye gerek kalmadan yaşlılığa giden yolun başındayız artık, sağlık yerinde olduğu sürece gezmelere devam.

Anam öldü.

Beklenen bir sondu. Yaşlı ve organ yetmezliği anamı ve evlatlarını hastaneye bağlı bir hale getirmişti.

Ölmeyi bekler, ister haller vardı anamızın son günlerde.

Her ölüm iz, izler bırakırmış. Hele ölen ana olunca.

Hayat işte yeter ki sıralı olsun diyelim.

Gelen, arayan, yazan bütün dostlar acımıza ortak olanlara da selam olsun.

Edirne Devlet Hastanesi’nin Dahiliye Yan Dal Bölümü’nde başta doktorumuz Yasin Eryılmaz, hemşirelerimiz, temizlik görevlilerimiz, bölümün bütün çalışanları, diyaliz bölümünün güler yüzlü doktorları ve hemşirelerine;

Hepsine müteşekkiriz.

Zorlu sürecimizde bizlere her anımızda yardımcı oldular, destek verdiler, acımızı, sıkıntılarımızı atlatmak için emek verdiler.

Memleketimizin sağlık emekçileri iyi ki varsınız.

5.5 yaşındaki torunum soracak şimdi;

“Dede büyük annem neden öldü, insanlar niçin ölür?”

Anlatmaya çalışacağım. İnsanoğlu, doğar, yaşar ve ölür.

Unutulmayan bu arada yaşadığı dönemde yaptıkları, topluma yararlı olup olmadığı.

Döngü işte yaşamı belirleyen.

Döngü…

Alaca karanlık zamanları hep sevmişimdir.
Akşamüzeri olanı hep hüzünlendirse de okuma zamanlarıdır akşamların alaca karanlığı. Edirne İl Halk Kütüphanesi’nden gündüz alınan ödünç kitaplarımla buluşma zamanlarıdır akşamların alaca karanlığı. Yeni hayatları tanıma, okuma ile yazma arasındaki ince çizgide gidip geldiğim anlara tanıktır akşam alaca karanlıkları.
Bazen de çilingir soframda kadehim ve ben arasındaki sohbetlerin tanıklığıdır alaca karanlıklar. Geçmişin sorgulanması, günün yorgunluğunun giderildiği, yaz dönemlerinde tatil keyfinin sürüldüğü zamanlardır akşam alaca karanlıkları.
Gecelere de, hüzünlere de, hesaplaşmalara da gebedir akşamın alaca karanlıkları. Uyku tutmaz olur bazen geceleri, bitmeyen geceyi, geceleri sonlandıracak tek çare de yine bir alaca karanlık, oda sabahın alaca karanlığıdır.

Umutla, sabırla, hüzünle beklenir o sabahın alaca karanlığı geceyi bitirimeyenlerce. Hele bir hastane köşesindeyseniz, hastanız da varsa bitmez bir türlü o gece. Sadece düşünceleri için parmaklıkların arkasında bir yakınınız varsa düşünürsünüz onu, o sizleri, hesap gününün geleceğini, kısa çöpün uzun çöpten hakkını alacağı günleri, umutla sabırla. Hep beklersiniz sabahı, sabahın alaca karanlığını.
O yüzden sabahın alaca karanlığını daha çok severim akşamlarınkine göre.
Umut vardır, hayata yeniden başlamak, mücadele etme isteği vardır sabahın alacak karanlığında. Doğacak olan güneşin hayata yeniden başlamanın müjdecisidir.
Hayat gibidir alaca karanlıklar. İlki biten bir günü, geceyi, karanlığı, üzüntüleri, acıları, diğeri yeniden başlamayı, hayatı yeniden kurmayı, kalkıp yola çıkmayı, pes etmemeyi simgeler gibidir.
Sabahın alaca karanlığında tek başına bindiğim bisikletimle Edirne’nin sessizliği içinde süzülerek yol aldığımda mutlu olduğumu, umudumu ve mücadele azmimi kaybetmediğimi de hissederim. Ülkemi, insanlarını, yakınlarımı, dostlarımı sevdiğimi duyumsayarak keyifle asılırım pedallara, “Yaşamak güzel şey be kardeşim” diye geçer aklımdan.
Bir gazete, sabah çayı, kahvecinin sataşmaları, birazdan gelecek olan çocukluk arkadaşlarım ile yapılacak sohbetler.
Severim alaca karanlıkları, ama sabahları daha da çok.

Geç de olsa anne olduğunda ilk evladı kadar hiçbir şeyi daha fazla sevemeyeceğini düşünmüştü.

Ard arda ikisi kız, biri erkek olmak üzere dört evladının da sevgisinin aynı olduğunu duyumsadı yıllar içinde.

İlk torunu olduğunu dün gibi anımsıyordu bu hastane yatağında. Evlatlarından çok da ilk torununu sevdiğini unutmamıştı, sonraki torunlarını da ayni oranda sevmişti. Oysa şimdi torunun da baba olduğunu görmüş en tatlısı da torunumun evladı diye düşünüyordu bu hastane yatağında.

“Zor kalkarım artık ben buradan” diye hayıflandı etrafına yorgun gözlerle bakarak. Bütün gece dinmeyen, her gün biraz daha artan ağrıları yüzünden uyuyamadığı gibi başından bir an bile ayrılmayan büyük kızını da uyutmamıştı sabaha kadar.

Sabahın erken saatlerinde en küçükleri Recep yetişti hızır gibi. Yorgunluktan çökmüş  ablasını dinlenmek için evine gönderdikten sonra gülümseyen gözleriyle baktı anasına:

“Nasılsın anam, bugün daha iyi gördüm seni.”

“Ne iyiliği be kızanım, zor kalkarım ben artık ayağa, ölüm çıkar bu hastaneden, nerde küçük ablan bana çorba getirecekti” diye fısıltıyla çıktı sesi. Gıcırtıyla açılan hastane odasında çorba getiren kızını görür gibi olduğunda tekrar uykuya dalıverdi.

İflas etmişti böbrekleri. Bir yıl önce bütün tedavi önerilerine karşı çıkmış, büyük kızının evinde altı aylık sıkı bir ilaç ve yiyecek programı sonunda ayağa kalkmayı başarmış, yaz başında komşularıyla sokağın önünde sohbetlere bile başlamıştı. “İyileştim artık, ilaç milaç vermeyin bana” diyerek devam etmesi gereken tedaviye bile son vermişti kendince.

Sonunda zorlanan böbrekleri onu tekrar yatağa bağladığında artık geri dönüşün zor olacağını o da anlamış ama iş işten geçtiğini de hissetmişti. “Kader neyse onu yaşarım” diye düşünürken artan ağrıları yüzünden yine hastane odalarına sığınmıştı.

Geceler boyunca süren ağrıları izin verdiğinde kuş uykusuna yatar gibi uyuyabildiği anlarda çocukluğunu, gençliğini, yaşam mücadelesini rüyalarında görüp sayıklayarak uyanıyordu artık. Gözlerini açtığı gibi yanında olan evladından çok orada olmayanların isimlerini sayıklıyor, hepsini yanında görmek istiyordu.

“Daha dün gibiydi” diye kendi kendine sayıkladı gecenin bir yarısı. Çocukluğu, gençliği, ilk annelik yıllarını geçirdiği Balkan köyünün zorluklarını anımsayarak ufladı yatağında. Neydi o sabahtan akşama kadar ölesiye çalıştığı yıllar. Bir taraftan tarla günleri, bir ahır hayvanla uğraşları, sütü, yoğurdu, yayığı bitmeden günde üç defa köyün dışından bakır ağacı ile su taşımaları. Koca dersen işten başka bir şey düşünmez, bütün yükü karısının üzerine bırakırdı.

Yıllar sonra Edirne’yi göç etmeleri. Kira evlerinde geçen uzun yıllardan sonra ağırdan bozma bir evde bir daha annelik mutluluğunu tatmıştı.

Gözlerini açtığında o son doğurduğu evladını karşısında görünce gülümsemekten kendini alamadı.

“Anam benim” diyerek yanağına öpücük konduran *sonka’sına bir daha mutluluk gözleriyle baktı.

Doğan güneş hastane camlarını aydınlatmaya başlamıştı. Yeni bir gün başlıyordu hastane odasında, “sırayla gelir kızanlarım ziyarete beni bugün de” diyerek gözlerini doğan güneşe çevirdi.

—

*sonka; Doğan son evlat için Trakya’da söylenen bir söz.

Cumhuriyet’in ilk yıllarında yayınını sürdüren Edirne Postası gazetesi 12 Eylül 1930 tarihli sayısında manşetten vermiş haberi; “Karaağaçın Kurtuluşu”

Edirne’de kurtuluş savaşından hemen sonra sınır Meriç nehridir. Karaağaç’ta Yunanistan tarafında kalmıştır. Türkiye’nin Meriç’in öbür kıyısında ayak basacak yeri yoktur.

Savaş yüzünden iki ülke de bitmiş durumdadır. Savaşın kazananı olmaz derler, her iki ülkede de halklar perişan durumdadır.

Lozan Anlaşması yapılmış Meriç Nehri iki ülke arasında sınır olarak kabul edilmiştir. Fakat savaşın kaybedeni Yunanistan’dan Türkiye’nin savaş tazminatı talebi vardır. Yok olan ekonomisiyle Yunanistan’ın ise bir kuruş ödemeye gücü yoktur. Çözüm olarak Karaağaç ortaya konur. Yunanistan Karaağaç’ı savaş tazminatı olarak Türkiye’ye verir.

Karaağaç sınırı bugünkü haliyle yeniden çizilir ve Türk askerleri 15 Eylül 1923 tarihinde yani Edirne’nin kurtuluşundan 294 gün sonra Karaağaç’a girer ve Karaağaç Türkiye sınırları içine katılmış olur.

Karağaç ve Göç yılları. Foto Anonim.

Yetkililer Karaağaç’a girdikten sonra şaşkına dönerler. Karaağaç’ta binalar tamamen soyulmuş gibidir. Hiç birinde çatı, kiremit, kapı ve pencere yoktur. Bütün binaların üzerinden işe yarayacak bütün malzemeler sökülmüş ve Yunanistan’da sonradan Orestiada ismini alacak olan Kum Çiftliği’ne trenle taşınmıştır.

Kum Çiftliği’nde yeni bir Karaağaç yaratılmaktadır. Bütün bunlara Edirne’nin “Yıkıcılar”ı da dahil olur. O yıllarda iki ülkede de adeta çivi bile üretilememektedir. Savaşın yok ettiği ekonomileri, biten genç erkek nüfus, yoksulluk, kıtlık her yerde hüküm sürmektedir. O yüzden inşaatlardan çıkan malzemeler tekrar, tekrar itinayla kullanılmaktadır.

Yıkıcılık mesleğini yaratmış olan Yahudiler Edirne’de eski, tarihi ayakta durmakta zorlanan bütün yapıların yıkım işini yapmakta, çıkan malzemeleri itinayla istifledikten sonra ihtiyacı olanlara, Karağaç’ın imarına özellikle de trenle Yunanistan’a Orestiada’ya göndermektedirler. Küçülen, savaşlar, göçlerle nüfusu iyice azalan Edirne’de ihtiyaç fazlası binalar tamir edilmek yerine yıkılarak içinden çıkan malzemeler bir şekilde ekonomik değere dönüşmektedir.

Savaş tazminatı olarak alınan Karaağaç’ın imarı ve Orestiada işte böyle yaratılmış olur.

O dönemleri tarihsel belgelerle gün yüzüne çıkarabilecek uzman tarihçilere ve bu tarihçileri bir araya getirebilecek bir panel zamanı geldi artık.

—

Not; Fotolar Kültür Envanteri sayfasından.

Saros’un bu ücra köyünde en büyük kızıyla birlikte yaşıyorlardı yıllardır.

Her gün olduğu gibi kahvaltı sonrasında kahvenin en serin, rüzgar alan yerine oturdu, sohbet edecek birilerini arıyor gibiydi gözleri. Yıllar yaşıtlarını bir bir elinden almış götürmüştü onu da bekleyen geleceğe doğru. Hissediyordu bunu.

Masasına oturan yeni emekliyi görünce yüzü aydınlandı, uzaklaşmakta olan kahveci Kel İsmail’e neşeyle sesleniverdi; “Çaylar iki olsun!”

Selamlaştılar genç emekliyle. “Kimsin, necisin/” diye sorular sorarak tanımaya çalıştı, sohbeti başlatmak istercesine.

“84 yaşımdayım. Baksana buraya, yaşıtlarımdan kimse kalmadı sohbet edecek. Çok yaşamak da bela be kardeşim. Kızımın yanında kalıyorum, dört taneler, bana o bakıyor. Diğer kızlarım da düzenli ararlar her gün. Hepsi bir tarafta işte, bayramlarda buluşabiliyoruz ancak.

Hayrabolu tarafındanım, köy kökenli. Yıllarca bir çift beygirle çiftçilik yaptım okuma yazma bilmeyen anama babama baktım. Kendim evlendim daha 17’sinde. Anam, babam, 5 kardeşiz 16 yaşında karımın üstüne kaldı bütün ev işleri. Ne çekti rahmetli karım bu dünyada, hakkını ödeyemem ben onun. Sekiz sene önce bıraktı gitti beni, bizleri, dayanamadı dünyanın yorgunluğuna.

Köyde bütün iş benim ve karımın üzerine kalmıştı. İyi havalarda tarladan eve gelemiyordum. Ekimi, tohumu, biçimi, harmanı, sapı sapanı. Bitmiyordu ki iş, kötü havalara bile sevinemiyordum evde kaldığıma, bir ahır büyük baş hayvan, mandası, ineği, ağılda koyunlar, keçiler. Hepsi bize bakıyordu, anam, babam, kardeşlerim de bizlere yardımcı.

Dört dönüm bahçe ekiyorduk. Kavunu, karpuzu, domatesinden tut da fasulyesine, mercimeği, nohuduna kadar.

Sen bilir misin nohudun yeşilini? Yeşil nohudun o ‘kekremsi’ tadını. Halen kokusu burnumda, geçen gün yeni mahsul nohut getirmiş satıcı, aldım avucuma kokladım, kokladım ama kokusu bile değişmiş sanki.

Evlendikten on sene sonra İstanbul’a gittim dört kızımı da alarak. Bir de kardeşim geldi yanımıza okumaya. Çamaşır, bulaşık makinesi nerdeee? Suyu mahalle çeşmesinden taşıyarak dört sene de kira evlerinde gezindik. Tüm yük gene rahmetlinin üstünde. Sonra yaptığımız gecekonduya su bağlatırken sevincinden ağlamıştı rahmetli karım.

Aynı fabrikada çalıştım emekli olana kadar, serde solculuk var hep mücadele içinde geçti ömrüm. 69’da 6.Filo’nun protesto gösterilerine katıldım. 12 Eylül öncesinde kelle koltukta sendikal faaliyetlerim yıllarca faşistlerin ölüm tehditleriyle geçti.

Kanlı 1 Mayıs’ı yaşadık, olaylarda birlikte çalıştığım bir arkadaşım öldü kurşunlarla. 12 Eylül oldu bir günde ne çatışma kaldı, ne terör. Koskoca devlet yıllardır neden engellemedi de darbe yaptılar her şey bitti. Yazık ettiler bu ülkenin on binlerce gencine. Memleketin hayırlı evlatlarını tırpanla biçer gibi biçtiler de bak bu günlere gelmemize neden oldular.

Emekli oldum çalışmaya gene devam ettim. Biraz benim, biraz da kızlarımın desteğiyle bu yazlığı kooperatif olarak ödeyerek hak kazandık. İstanbul’da da kızımın yanında kalıyorum, yazı da burada geçiriyoruz. Burası daha iyi, baksana üstümüz orman, ilerisi deniz, hava mis gibi. Benzer mi İstanbul’un rezilliğine.

Şimdi köyümde ne büyük, ne de küçük baş hayvan kaldı. Orda da sadece benim gibi ihtiyarlar. Gençler hep şehirlerde ekmek peşinde. Bahçeler boş, evler virane, ölenin yerini kimse doldurmuyor köylerde. Nohut mu? Ne yeşili var artık ne kurusu köyümde, marketten alıyorlar nohudu marketten.”

Elinde hortumu veriyordu suyu bahçenin her yerine. Yetmedi yola, bahçenin duvarlarına. Hayattaki nefretini hortumdan akan sudan çıkarırcasına, sıkarak, tazyik vererek, her yeri, her yeri ıslayarak rahatladığını hissediyordu. Arka kapıdan siteye girmek isteyen sakinlerin önlerine de inadına sıkıyordu suyu, yolu tıkamak istercesine. Nasılsa bedavaydı su sitede, umurunda mıydı boşa akan su?

Önünden geçen son model jipi görmedi hortumcu.

Son model jip aşağıya doğru inerken köşeden döndüğünde Kafe’de oturmuş taş oynayan “oyun bende kalmasın da kimde kalırsa kalsın” diyen emekliler de, site de canı sıkıldığı için masalara yancı gelmiş bir çayın hesabını yapan var yemez toprak ağası da görmedi son model jipi.

Aşağılara sahile doğru indi son model jip. Karanlık camları kapalıydı, içinde kimler var görünmüyordu. Küçük Kafe’nin önünden geçerken müşterileriyle karavancıların, alt yapının kavgasını yapan hep muhalif mekancı da görmedi o son model jipi.

Sahilde bir tur atıp aşağıya köprünün hemen ilerisine park etti son model jip. İçinden önce şoför, yanında iri yarı bir koruma, arka kapıyı özenle açtılar. Göbekli kel kafalı, pahalı gözlükleri, boynunda kolyesi, kolunda altın künyesi, parmaklarında yüzükleri koca suratlı birisiyle birlikte elinde çantasıyla Karadenizli bir müteahhit hemen yanında yerini aldı kel kafalı göbeklinin.

Ağır adımlarla sahil yolundan izleyerek, tarayarak gözlemlediler çevreyi. Sahil yolundan orman içlerine kadar yukarılara doğru yürüdüler önce. Sonra sahile biraz daha yakın köprüye kadar tekrar. Bakınarak kendi aralarında konuştular, koruma ve şoförün duyamayacağı uzaklıklarda. Tekrarladılar aynı turu.

Yakınlarda olanların duyabildikleri sadece; “Orman mı yukarısı?” “Evet, geçen yıl yandı, imkanlar bizden yana.” “Sahilde çok güzelmiş” “Evet efendim, Saros’un en bakir yerleri” “İmar durumundan ne haber” “Yakında çıkacak efendim” “Kat veriyorlar mı” “Orası kolay efendim” “Alt yapı durumu” “Çözüldü efendim.”

Ormandan sesler geldi aniden tüm sahilin duyduğu. Çakallar ulumaya, tavşanlar kaçışmaya, kaplumbağalar ve kirpiler yavaş yavaş yer değiştirmeye, kuşlar havalanıp çığlık çığlığa ötmeye başladılar. Ormanda son kalan ağaçlar ani bir rüzgar çıkmış gibi yalpalamaya başladılar. Deniz bile daha dalgalı esmeye başladı ormandan gelen sesleri duyunca.

Sonrası duyulmadı, neler konuşuldu. Ayakta içilen sigaralar, müteahhitle göbekli kel kafalının heyecanlı sohbetleri, baş sallamaları bitince son model jipe binerek geldikleri yoldan geri döndüler.

Önlerinden geçtikleri sitelerin sakinleri de balkonlarına çıkmışlar kayıtsızca şöyle bir baktılar son model jipe görmek istemez gibisinden.

Kafede taş oynayanlar biraz daha artmış, hortumcu elinde hortumla kurumaya başlayan yerleri yeniden sulamaya başlamıştı.

Görmediler yanlarından geçen son model jipi.