Yazar arşivleri: BÜLENT AYAN

MERİÇ’TEN SAROS’A BİR SU HİKÂYESİ

Edirne Yerel Tarih Grubu’nun geçtiğimiz Cumartesi günü Atatürk Kültür Merkezi’nde düzenlediği söyleşide, su ve enerji yöneticisi, emekli DSİ Bölge Müdür Yardımcısı Hüseyin Erkin’in “Tarihsel Süreçte Meriç Nehri, Saros Lagün Gölleri ve Güncel Durumları” başlıklı sunumunu dinleme fırsatı bulduk.

Söz konusu söyleşiyi bugünkü Hudut’ta Erkin’den  “Meriç ve Saros için kritik uyarı: Doğal dengeyi kaybediyoruz…” – “Lagünler alarm veriyor!” başlığıyla da okurlarımızla paylaştık.

Anlattıkları, aslında bir nehrin hikâyesinden çok daha fazlasıydı.

Çünkü Meriç, geçmişte yalnızca tarlaları sulayan bir su kaynağı değilmiş. Nehir üzerinde taşımacılık yapılmış. Enez Limanı’ndan Edirne’ye, Edirne’den Filibe’ye kadar zahire ve kereste taşınmış. Nehir kıyısındaki su değirmenleri un üretmiş. Lagünlerden çıkarılan tuz, geniş bir coğrafyaya ulaştırılmış. Balıkçılık yapılmış. Saz ve kamışlardan hasırlar üretilmiş.

Kısacası su, hayatın kendisiymiş.

Bugün ise aynı suyun başına gelenleri konuşuyoruz.

Erkin’in verdiği bir rakam özellikle dikkat çekici:

Meriç-Arda-Tunca-Ergene-Kızılnehir sistemi yılda yaklaşık 8 milyar metreküp suyu Saros Körfezi’ne taşıyor.

Düşünün… Milyarlarca metreküp su.

Ama biz bu büyük su varlığının kıyısında, suyu nasıl daha verimli kullanacağımızı, nehirleri nasıl koruyacağımızı, lagünleri nasıl yaşatacağımızı tartışıyoruz.

Bir başka rakam daha var.

Edirne’de yaklaşık 600-650 bin dekar alanda çeltik üretimi yapılıyor ve yılda ortalama 1,5 milyar metreküp su kullanılıyor.

Çeltik bizim için önemli. Üretici için önemli. Edirne ekonomisi için önemli.Ama su da önemli.

İşte mesele tam burada başlıyor.

Suyu kullanmakla suyu tüketmek arasında ince bir çizgi bulunuyor.

**

Bugün Saros’un lagünlerine baktığımızda, geçmişin o zengin tablosundan çok farklı bir manzarayla karşı karşıya olduğumuzu görüyoruz.

Oysa lagünler sıradan göller değil. Deniz ile tatlı suyun buluştuğu hassas ekosistemler. Sazlıkları doğal bir arıtma tesisi gibi çalışıyor. Balıklara yaşam alanı sağlıyor. Göçmen kuşların uğrak yeri oluyor. Doğanın kendi dengesinin önemli parçalarından biri olarak görev yapıyor.

Dalyan… Taşaltı… Bücürmene… Vakıf… Erikli… Sultaniçe… Ve daha niceleri…

Bugün bu isimlerin her biri yalnızca birer coğrafi bölgeyi değil, geçmişte yaşanmış bir hayatı da anlatıyor. Tuzcuları, balıkçıları, saz kesenleri, hasır örenleri…

Ve bütün bunların çevresinde şekillenen bir yaşam kültürünü…

Peki bugün?

Çeltik tarımından kaynaklanan boşaltım suları, atıksular, yapılaşma, kıyıların değişmesi, denizle lagünler arasındaki doğal bağlantının zayıflaması…

Bütün bunlar bir araya geldiğinde ortaya hiç de iç açıcı olmayan bir tablo çıkıyor.

Erkin’in sunumunda özellikle dikkat çektiği noktalardan biri de bu.

Doğadan aldıklarımızın karşılığında doğaya ne bıraktığımız…

Asıl soru belki de bu.

Çünkü doğa bize sonsuz bir kaynakmış gibi davranıyor olabilir.

Ama doğanın kendisi sonsuz değil.

Geçmişte Meriç’ten yararlanmışız. Balığından, sazından yararlanmışız, toprağı sulamışız,  taşımacılık yapmışız, değirmenler döndürmüşüz.

Bütün bunları yaparken suyu hayatımızın merkezine koymuşuz.

Bugün ise suyu çoğu zaman yalnızca “kullanılacak bir kaynak” olarak görüyoruz.

Belki de aradaki en büyük fark bu.

Geçmişte suyla birlikte yaşamışız.

Bugün suyu yönetmeye çalışıyoruz.

**

Bir de Tunca var.

Yüzyıllardır Edirne’nin içinden geçen, şehrin yaşam kültürüne tanıklık eden Tunca…

Erkin’in önerisi önemli: Tunca’nın yeniden Edirne ile bütünleşmesi, nehrin ıslahının ve ihata seddelerinin yeniden ele alınması gerekiyor.

Belki de şehrin nehirlerine yeniden bakmanın zamanı geldi. Çünkü nehirler yalnızca taşkın riski değildir. Nehirler aynı zamanda şehirlerin hafızasıdır. Bir şehrin kimliğidir. Geçmişi ile geleceği arasındaki bağdır.

Şimdi biraz durup düşünelim…

Bizden önce yaşayanlar Meriç’ten, Tunca’dan, Saros’tan yararlandılar. Bize ne bıraktılar?

Nehirleri, lagünleri, tarlaları, köprüleri, tarihi… Ve bütün bunların oluşturduğu bir yaşam kültürünü…

Peki biz gelecek kuşaklara ne bırakacağız?

Daha çok beton mu? Daha çok yapılaşma mı? Daha çok kirlilik mi?

Yoksa hâlâ balığın yüzebildiği, kuşların konabildiği, sazlıkların yaşayabildiği, çocukların kıyısında oynayabildiği bir Meriç ve Saros mu?

Bazen bir nehrin kıyısında durup sadece suyun akışını izlemek gerekir.

Çünkü akan yalnızca su değildir.

Zaman da akar, geçmiş de…

Bugün de, ve gelecek de…

Meriç bugün hâlâ akıyor, Saros hâlâ orada,  Lagünler hâlâ direniyor.

Ama onların geleceği artık bizim elimizde.

Belki de asıl mesele, Meriç’in Saros’a ne kadar su taşıdığı değil; bizim gelecek kuşaklara ne kadar hayat taşıyacağımızdır.

Gerisi…

Su gibi akar gider.

**

Yazı bitti de şu soruyu sormazsam olmaz:

Ya arkadaş, DSİ’den bir Allah’ın kulu böyle bir toplantıya niçin gitmez?

25 KASIM

Yine aylardan Kasım…

Sonbahar’ın son ayı.

Kasım, bölge ve Edirne için oldukça anlamlı bir ay.

Hüzün ve sevinç bir arada.

Önce 10 Kasım: Yarın, Ulusal Önder, Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk’ü, ebediyete intikalinin 88. yıldönümünde bir kez daha özlemle anacağız.

Ardından 25 Kasım: Edirne’yi düşman işgalinden kurtaran aziz kahramanlarımızın hatırası önünde yine saygıyla eğileceğiz…

**

25 Kasım derken, Kasım ayı ile birlikte depreme dayanıksız olduğu gerekçesiyle 2024 yılında kullanıma kapatılan yaklaşık 75 yıllık 25 Kasım Stadı’nın yıkım çalışmalarına başlandı.

Depreme dayanıksız hale gelmiş bir yapının ayakta tutulması zaten düşünülemez.

Şehrin göbeğindeki devasa alanın, Edirne Valiliği ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın ortak projesiyle Edirne’nin nefes alabileceği modern kent meydanı, etkinlik alanı ve yeşil alan olarak kazandırılması amaçlanıyor.

Edirne Valisi Yunus Sezer, geçen Cuma günü yıkım çalışmalarını yerinde izledi.

Üstelik son açıklamalara bakılırsa mesele yalnızca stadın bulunduğu alanla da sınırlı değil.

Selimiye’den başlayarak Eski Cami, Üç Şerefeli Cami, Makedon Kulesi ve Saraçlar Caddesi’nin birbirine bağlanması; buradan 25 Kasım Stadı’nın bulunduğu alana ve Tunca Nehri kıyısına kadar uzanan yeni bir yaşam alanı oluşturulması hedefleniyor.

Yeşil alanlar, yürüyüş yolları, dinlenme ve etkinlik alanları da projenin parçaları arasında.

İşte tam burada biraz durmak gerekiyor.

Çünkü önümüzde yalnızca eski bir stadın yıkılması yok.

Edirne’nin tam ortasında, kent için yeni bir kamusal alan oluşturma fırsatı var.

Hem de öyle sıradan bir alan değil…

**

Meydan dediğin nedir?

Bir kentin meydanı, ortasında birkaç ağaç ve etrafında taş döşeli geniş bir boşluk demek değildir.

Meydan, kentin ortak yaşam alanıdır.

İnsanların buluştuğu, oturduğu, konuştuğu, dinlendiği, çocukların oynadığı, sanatın ve kültürün sokağa taştığı yerdir.

Kimi zaman bir konserin, bir serginin, bir bayram kutlamasının; kimi zaman da hiçbir özel etkinlik olmadan insanların oturup soluklanmasının adresidir.

Dünyanın ünlü meydanlarına baktığımızda bunu görüyoruz.

Ortak özellikleri, insanların onları kullanması.

Yani meydan, yapıldığı zaman değil; yaşadığı zaman meydan oluyor.

Edirne’nin de ihtiyacı tam olarak bu.

**

25 Kasım Stadı’nın yerine yapılacak yeni alan için benim en büyük beklentim şu:

Yeşil alan gerçekten yeşil alan olsun, “beton meydan” olmasın!

Birkaç ağaç dikilip araları taşla kapatılmış, yazın güneşten kaçacak gölge bulunmayan bir “yeşil alan” anlayışına artık ihtiyacımız yok.

Edirne’nin yaz sıcağını da kışını da düşünerek tasarlanmış; büyük ağaçları, gölgelikleri, oturma alanları, yürüyüş yolları, çocukların oynayabileceği bölümleri ve engelli yurttaşların rahatlıkla kullanabileceği düzenlemeleri olan, her yaştan insanın kendisine yer bulabileceği bir meydan olmalı.

Ve mümkün olduğunca Edirne’nin kendi bitki örtüsü, kendi iklimi ve kendi kimliği dikkate alınmalı.

Kısacası, Edirne’nin yeni meydanı fotoğrafta güzel görünen değil, Edirnelinin gerçekten kullandığı bir meydan olmalı.

**

Bir başka konu daha var.

25 Kasım Stadı yaklaşık 75 yıl boyunca bu kentin spor hayatının önemli bir parçası oldu.

Futbol maçları oynandı, Edirnespor’un sevinçleri ve üzüntüleri yaşandı. Bayram törenleri yapıldı, çocuklar, gençler, sporcular bu sahada anılar biriktirdi.

Ama stadı yıkarken hafızasını da yıkmayalım.

Stadın hatırası da yaşatılmalı.

Yeni meydanın uygun bir noktasında 25 Kasım Stadı’nın tarihini anlatan küçük bir açık hava sergisi yapılabilir.

Eski fotoğraflar, Edirnespor’un unutulmaz maçları, şehrin sporcuları, bayram törenlerinden görüntüler, belki eski stadın bir tribün koltuğu, bir tabela parçası, bir fotoğraf panosu…

Ya da bir köşesinde ana giriş kapısındaki yılların 25 Kasım Stadı tabelası muhafaza edilebilir.

Böylece yeni kuşaklar, “Burada ne vardı?” diye sorduğunda cevap bulabilir.

**

Projenin “etkinlik alanı” olarak düşünülmesi de önemli.

Ama bunun da baştan planlanması gerektiğini düşünüyorum.

Edirne’nin yaz akşamlarında açık hava konserleri, tiyatro gösterileri, halk oyunları, kitap günleri, çocuk etkinlikleri, yerel sanatçıların konserleri, fotoğraf ve resim sergileri, gastronomi etkinlikleri, Edirne’nin geleneksel kültürünün tanıtıldığı organizasyonlar…

Kısacası meydan, yılın belli günlerinde kullanılan bir alan değil; takvimi olan, yaşayan bir meydan olmalı.

Meydanın çevresindeki ulaşım da buna göre ele alınmalı.

Çevresindeki sokaklar bir bütünün parçası olarak görülerek Saraçlar ve Çilingirler caddeleri gibi buralarda da “sokak sağlıklaştırma” projeleri uygulanmalı.

**

Ve en önemlisi…

Bu proje hazırlanırken Edirnelilerin de söyleyecekleri mutlaka dinlenmeli.

Bu şehri her gün yaşayan insanların fikri alınmalı.

Çünkü burası sıradan bir arsa değil.

Şehrin tam göbeğinde, herkesin kullanacağı ortak bir alan.

Belki de yüz yıl sonra Edirneliler, “Bu meydanı kim yaptı?” diye değil, “İyi ki yapılmış” diyecekleri bir yer istiyor, bekliyor.

**

25 Kasım Stadı gidiyor.

75 yıllık bir dönem kapanıyor.

Ama 75 yıllık bir stadın hikâyesi sona ererken, Edirne yeni bir hikâyenin ilk sayfasını açıyor.

Dilerim bu kez yazacağımız hikâyenin başlığı da güzel olur…

“Kent Meydanı” genel bir tanımlama.

Bir de ismi güzel olmalı:

25 Kasım Meydanı!

GAZETECİLİK SUÇ DEĞİLDİR

Basın meslek örgütleri, basın özgürlüğünü ve halkın haber alma hakkını savunmak için 24 Ekim Cumartesi günü birçok ilde eş zamanlı eylem ve kitlesel basın açıklamaları düzenledi.

Edirne’de de Güneydoğu Avrupa Gazeteciler Derneği’nin çağrısıyla geniş katılımlı bir basın açıklaması gerçekleştirildi.

Buluşmanın adresi, Uğur Mumcu’nun anıtıydı.

Gazetecilik uğruna bedel ödeyen bir ismin anıtında buluşmak, eylemin anlamını daha da güçlendiriyordu.

Ardından gazeteciler ve katılımcılar, “Gazetecilik Suç Değildir” pankartıyla Saraçlar Caddesi üzerinden Atatürk Anıtı’na yürüdü.

Burası da bir başka anlamlı duraktı.

Seslendiler…

Haykırdılar…

Ne mi dediler?

Açıklamayı Güneydoğu Avrupa Gazeteciler Derneği Başkanı Murat Savaş okudu:

**

“Bugün bu saatlerde Türkiye’nin çeşitli yerlerinde gazeteciler ve basın kuruluşları meydanlarda.

Biz de bugün Edirne’de burada meydandayız.

Peki gazetecileri meydanlara çıkmaya yönelten nedir?

Ülkemizde basına sansür ve gazetecilere baskı artık tahammül edilemez boyutlara ulaşmıştır.

Gazeteciler yaptıkları (hatta bazen yapmadıkları) haberler yüzünden gözaltına alınmakta ve tutuklanmaktadır.

Yolsuzluk, usulsüzlük haberlerini yapan yayın kuruluşları baskı altına alınıyor, hatta kayyım atanarak bir anlamda kapısına kilit vuruluyor.

Yasaların suç saydığı bir fiili işleyenler kim olursa olsun tabii ki takibata uğrasın, yargılansın, hak ettikleri cezayı alsın.

Buna kimsenin itirazı yok.

Ancak sırf gazetecilik yapıyor diye kimse gözaltına alınmasın, kimse tutuklanmasın, hiçbir yayın organı kapatılmasın.

Bütün bunları kınamak ve dur demek için gazeteciler bugün sokaklarda, meydanlarda.

Sözü fazla uzatmaya gerek yok!

Biz de buradan, Edirne’den şunun altını çiziyoruz:

Sadece gazetecilik yaptıkları için tutuklanan bütün meslektaşlarımız serbest bırakılsın, kayyım atanan basın yayın organları sahiplerine, kurucularına iade edilsin.

Çünkü gazetecilik suç değildir.”

**

Suç işleyen gazeteci olabilir…

Mesleğimiz suç değildir!

HELLİM’DEN HERMELÍN’E

Edirne Barosu’nda 11 Ekim Pazar günü gerçekleştirilen 51’inci Olağan Genel Kurul’da Avukat Özgür Yıldırım, dördüncü dönemi için başkanlık görevine seçildi…

Yıldırım ve yönetim kurulu üyeleri, geçen hafta mazbatalarını aldı.

Kendilerini kutluyor, başarı dileklerimi sunuyorum…

**

Av. Yıldırım’ın yeniden Baro Başkanlığı görevine seçilmesi beni yıllar öncesine götürdü.

Arşivi karıştırdım.

Bugün olduğu gibi yine Ekim ayı…

Karşıma, 10 Ekim 2022 tarihinde bu köşede kaleme aldığım “Beyaz Peynir’den Hellim’e” başlıklı yazım çıktı.

Üstelik bu yazı, beni beş yıl daha geriye götüren bir anıyı da içeriyordu…

Neler, neler yazmışım!

**

“16 Nisan 2017’deki Başkanlık Sistemi’nin oylanacağı referandum için geri sayım sürüyor.

Anayasa değişikliğine karşı ‘hayır’lı bir iş için Türkiye’yi karış karış gezen Türkiye Barolar Birliği Başkanı Metin Feyzioğlu, Şubat 2017 ortalarında Trakya’yı da arşınladı.

Bir konuşmasında referandumda ‘Hayır’ oyu için ‘beyaz peynir’ örneği verdi.

Anayasa değişikliği paketini satışa sunulan bir ürün gibi düşündüğümüzde, bu ürünün satılabilirliğinin olmadığını, çünkü ürünün bozuk olduğunu anlattı.

Peynirci esnafının bile malına güvendiği için ürününü müşteriye bıçağının ucuyla tattırdığını söyledi.

**

Metin Feyzioğlu’nun Trakya turunda gözler, işte o ‘beyaz peynir’in anavatanı Edirne’nin Baro Başkanı Av. Özgür Yıldırım’ı aradı.

Ama Yıldırım ortalıkta yoktu.

Marmara ve Ege Bölgesi Genişletilmiş Baro Başkanları Toplantısı, Feyzioğlu’nun bu turundan yaklaşık bir ay önce İstanbul Barosu’nun ev sahipliğinde yapıldı.

İstanbul’daki buluşmada TBB Başkanı Feyzioğlu da yer aldı.

Ne var ki Yıldırım orada da görülmedi.

Toplantı sonunda Anayasa değişikliği paketine ‘Hayır’ deme gerekçelerinin kamuoyuyla paylaşıldığı ortak açıklamanın altında, Edirne Barosu adına bu yüzden Başkan Vekili Av. Kaan Polat’ın imzası bulunuyordu.

**

TBB Başkanı ve bütün baro başkanları ‘Hayır’ derken, Edirne Baro Başkanı Av. Yıldırım’ın bu konuda kişisel olarak herhangi bir açıklamasını gören ya da duyan olmadı.

Mesela, sosyal medya hesabında da buna ilişkin ‘tık’ yoktu.

Bu yüzden bayağı merak uyandırmıştı.

**

O günlerde telefonum çaldı…

Arayan, Türkiye Barolar Birliği Başkanı Metin Feyzioğlu’ydu.

‘Hoppala!’ dedim içimden.

Kısa bir ‘Merhaba… Nasılsın?’ muhabbeti…

Ardından İzmir taraflarında olduğunu anlattı…

Hemen sadede geldi!

Konu, Edirne Baro Başkanı Av. Özgür Yıldırım’dı…

Herkes gibi o da merak içerisindeydi.

Yıldırım bilmecesini çözmeye çalışıyordu…

**

Türkiye Barolar Birliği Başkanı Metin Feyzioğlu, o dönem Anayasa değişikliğine karşı ‘Hayır’ kampanyasının en önde gelen isimleri arasında yer aldı…

Yaptığı çıkışlarla gün geldi, öyle dikkat çekti ki Cumhurbaşkanlığı seçiminde kendisini Erdoğan’a rakip olarak görenler bile oldu…

‘Hayır’cı Metin Feyzioğlu, aradan beş yıl geçtikten sonra bu kez Türkiye’nin Lefkoşa Büyükelçisi olarak atandı.

Herkes şaşırdı…

Yani artık ‘rakip’ değil, Erdoğan’ın büyükelçisiydi!

**

Referandumda ‘Hayır’ oyu için ‘beyaz peynir’den örnekler verirken şimdi istikamet ‘Hellim’ peynirinin anavatanıydı…

‘Hayır’lı olsun!

Nereden nereye?

**

O gün bunları yazmışım…

Bugün de içimden şunlar geldi:

**

Yine Ekim ayı…

Özgür Yıldırım yine Edirne Barosu Başkanı.

Geçmişte Özgür Yıldırım’ı bir türlü bulamayan Feyzioğlu, Lefkoşa’dan sonra 2024 Ekim ayında bu kez Çekya’nın başkenti Prag’a büyükelçi olarak atandı.

Ve şimdi, Hellim’den sonra, bu Ekim ayıyla birlikte yaklaşık iki yıldır Hermelín*’in anavatanında…

Nereden nereye!

—

*Çekya’nın ünlü peyniri!

İKİ MUHTAR: İVAN VE İRFAN

Hemen şunu belirtmek istiyorum.

Bu yazıyı geçen hafta Pazartesi günü için kaleme almıştım…

Ne var ki, bilgisayarım arıza yapınca ben kalakaldım, köşe de boş!.

Kısmet bugüneymiş…

**

Enez ilçesine bağlı Çandır ve Şehitler köyleri sınırları içerisinde yapılması planlanan “Bentonit Ocağı Kapasite Artışı, Cevher Hazırlama ile Kırma-Eleme Tesisi, Öğütme Tesisi, Paketleme Tesisi ve Revizyonu” projesine ilişkin başlatılan Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) süreci kapsamında, geçen 24 Eylül Perşembe günü Şehitler Köyü’nde halkın bilgilendirilmesi toplantısı yapıldı.

Toplantıya ilgili kamu kurumları, yatırımcı ve ÇED firması temsilcilerinin yanı sıra bölge halkı, köy muhtarları ve Keşan Kent Konseyi temsilcileri katıldı.

Toplantıda bölge halkı, projeye yönelik itirazlarını yetkililere iletti.

Topraklarının, su kaynaklarının, tarımsal üretimin, ormanlık alanların ve köy yaşamının korunmasını isteyen bölge halkı, taleplerini doğrudan yetkililere bir kez daha aktardı.

Hazırladıkları 153 itiraz dilekçesi, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü temsilcilerine teslim edildi…

Dilekçede, projenin yerleşim yerlerine 50 metre yakınında olduğu belirtilerek ÇED sürecinin sonlandırılması ve proje hakkında “ÇED Olumsuz” kararı verilmesi talep edildi.

Keşan Kent Konseyi de projenin yalnızca bir maden yatırımı olarak değil; bölgenin tarımı, doğal varlıkları, su kaynakları ve köylerdeki yaşamın geleceği üzerindeki etkileriyle birlikte bütüncül olarak değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

**

Söz konusu projeye vatandaşlar itirazlarını sürdürürken konu, tam bir hafta sonra Edirne İl Genel Meclisi gündemine geldi…

Bu kez itirazlar yerel meclisten yükseldi.

YENİ Parti Enez İl Genel Meclis Üyesi Salih Akar, köylülerin ÇED sürecinin iptaline ilişkin itiraz dilekçelerini meclis üyeleriyle paylaştı.

Akar, projenin hayata geçirilmesi hâlinde bölgenin ekolojik, tarımsal ve sosyal dengesinde telafisi imkânsız zararlar doğacağı yönündeki kaygılarını aktardı.

YENİ Parti Enez İl Genel Meclis Üyesi Şenol Kılıç da projeye tepki göstermekten geri kalmadı…

Bu kadar zorlamanın anlamı olmadığını belirtirken belki de gelinen noktadaki en can alıcı soruyu şöyle yöneltti:

“Dört köyü başka yere mi taşıyacağız?”

**

Türkiye’nin verimli topraklarına sahip Trakya Bölgesi; yoğun sanayileşme, tarımsal faaliyetler ve iklim krizi nedeniyle Ergene Nehri kirliliği, yeraltı sularının tükenmesi ve hava kirliliği gibi ciddi çevre sorunlarıyla karşı karşıya bulunuyor.

Trakya Platformu, Trakya Kent Konseyleri Birliği, Trakya Belediyeler Birliği ve çevre-ekoloji alanında faaliyet gösteren demokratik sivil toplum örgütleri, yıllardır bölgede yaşanan olumsuzluklara karşı mücadelelerini sürdürüyor.

Ziya Gökerküçük hocamız, kaya gazı gündeme gelince Hudut Gazetesi’nde yayımlanan “Kaya Başa, Kaya Gazı Yaşama Düşmeden” başlıklı yazılarından birinde bu durumu en kısa şekilde şöyle özetledi:

“Taş-maden ocakları, uygun olmayan yerlere yapılan rüzgâr elektrik santralleri, orman, mera ve tarım arazilerinin kent ve sanayileşmeye kurban edilmesi, suyun plansız kullanımı gibi tehlikelerden sonra nükleer tesis kararına karşı mücadele ederken şimdi de kaya gazı çıkarma hamlesi geldi iktidardan.”

Buradaki en can alıcı ayrıntı:

“Uygun olmayan yerlere…”

Zaten itirazların tepe noktası da özellikle bu ayrıntı…

Bir de “ÇED gerekli değildir” kararları…

Nihayetinde muhtarı, çiftçisi, bölge insanı, çevrecisi uğraşıp dursun…

**

Enez ilçesi, Edirne merkeze yaklaşık 180 kilometre uzaklıkta…

Şimdi Edirne’ye hemen hemen aynı uzaklıktaki bir başka yere gidelim…

Ne var ki sınır ötesi!

Bulgaristan…

**

Razgrad Valisi, Loznitsa Belediye Meclisi’nin rüzgâr türbinlerinin inşasıyla ilgili dört kararını yeniden görüşülmek üzere geri gönderiyor.

Tespit edilen ihlaller arasında muhtar ve muhtar vekillerinin dinlenmemesi de yer alıyor.

Buna göre, muhtar İvan kesin dinlenmeli.

Zira, Yerel Yönetim ve Yerel İdare Kanunu’na göre muhtar ve muhtar vekillerinin, ilgili yerleşim birimleri için önemli olan konular görüşülürken söz sahibi olmaları gerekiyor.

Doğrusu da o!

Orası, muhtar İvan ve halkının yaşam alanı…

Ya bizde?

Enezli muhtar İrfan ise  kara kara düşünüyor!

**

Yoksa bir arıza mı var, ne dersiniz?

ÇİFTÇİNİN HÂL-İ PÜR-MELÂLİ!

Tarımda hasat zamanı geldiğinde çiftçinin gözü tarlasında olur…

Aylarca verdiği emeğin, harcadığı mazotun gübrenin, ilacın, alın terinin karşılığını alabilecek mi?

Ürününü satıp borcunu kapatabilecek mi?

Gelecek yıl yine aynı tarlaya tohum atabilecek mi?

Ama Edirne Ziraat Odaları İl Koordinasyon Kurulu’nun 22 Eylül’de İpsala’da yaptığı toplantının ardından kamuoyuna açıkladığı rakamlar, çiftçinin başka bir sorusunu daha gündeme taşıyor:

Çiftçi ürününü sattıktan sonra fiyat neden yükseliyor?

**

Kurulun açıklamasında buğdaydan kanolaya, ayçiçeğinden çeltiğe kadar birçok üründe dikkat çekici fiyat hareketlerine işaret ediliyor.

Buğdayın kilogram maliyetinin 18-20 lira olduğu belirtiliyor.

Toprak Mahsulleri Ofisi’nin açıkladığı 14 bin 750 ile 16 bin 500 lira arasındaki dönemde serbest piyasada 10-14 lira arasında satılan buğdayın, çiftçinin ürününün yüzde 70-80’ini satmasının ardından 18-20 lira seviyesine yükseldiği ifade ediliyor.

Ziraat Odaları da haklı olarak soruyor:

“Aradaki bu fiyat farkını kim kazanmıştır?”

İşte asıl mesele burada…

Çünkü çiftçi tarlasından kaldırdığı ürünü bekletemiyor.

Mazotçu beklemiyor.

Gübreci beklemiyor.

İlaççı beklemiyor.

Bankanın kredisi beklemiyor.

Borç beklemiyor.

Çiftçi de çoğu zaman ürününü hasat eder etmez satmak zorunda kalıyor.

Sonra…

Fiyat yükseliyor!

**

Kanola için de benzer bir tablo anlatılıyor.

Kilogram maliyetinin 27 lira olduğu belirtilen kanola, başlangıçta 22-27 lira seviyelerinde satılırken, çiftçinin elindeki ürünün yüzde 90’ını sattığı dönemin ardından 33 liraya çıkıyor.

Yine aynı soru:

15 günde ne değişti?

Çiftçinin tarlası mı değişti?

Mazot mu ucuzladı?

Gübre mi ucuzladı?

Üretim maliyeti mi düştü?

Hayır…

Değişen yalnızca fiyat!

Ve o fiyat yükseldiğinde ürünün büyük bölümünü elinden çıkarmış olan yine çiftçi…

**

Ayçiçeğinde ise mesele biraz daha büyük.

Çünkü ayçiçeği sadece bir tarla ürünü değil.

Trakya’nın, dolayısıyla Edirne’nin ekonomik hayatının önemli parçalarından biri.

Ziraat Odaları, son iki yılda yaşanan düşük verim ve fiyatlar nedeniyle ayçiçeği ekiminde yüzde 30’a varan azalma yaşandığını söylüyor.

Bu yıl ise yağışların da etkisiyle verim konusunda umutlar artmış.

Çiftçi, “Bu yıl hiç olmazsa biraz nefes alalım” demiş.

Ama ardından ithalat politikalarındaki değişiklikler ve ham yağ ithalatı gündeme gelmiş.

Ve fiyatlar yeniden aşağıya gelmiş.

Ziraat Odaları burada da uyarıyor:

Bugünün fiyat politikası yarının ekim kararını belirler.

Çiftçi para kazanamazsa ayçiçeği ekmez.

Ayçiçeği ekilmezse ithalat artar.

İthalat arttıkça dışarıya daha fazla döviz gider.

Döviz giderken de sadece çiftçi değil, hepimiz kaybederiz.

Çünkü sofradaki yağın fiyatı tarladaki ayçiçeğinden bağımsız değildir.

**

Şimdi sıra Edirne’nin bir başka stratejik ürününde…

Çeltik!

Edirne’nin tarımında da ekonomisinde de çeltiğin yeri ayrı.

Hasat başladı.

İlk veriler normal bir sezonu işaret ediyor.

Ama üreticinin gözü yine fiyatta.

Ziraat Odaları, kilogram maliyetinin 47 lira olduğunu belirtiyor ve TMO’dan en az yüzde 35 fiyat artışı bekliyor.

Üstelik üretici sadece tarladaki maliyetlerle boğuşmuyor.

Mazot var.

Gübre var.

İşçilik var.

Sulama var.

Girdi maliyetlerindeki artış da cabası…

Dolayısıyla çeltik fiyatı yalnızca çeltik üreticisini değil, Edirne ekonomisinin tamamını ilgilendiriyor.

**

Bir de destek meselesi var.

Kâğıt üzerinde destek artıyor.

Ama çiftçinin satın alma gücü aynı oranda artmıyor.

Ziraat Odaları’nın açıklamasında çok çarpıcı bir karşılaştırma var:

2025 yılında buğdayda dönüm başına 806 liralık destekle 15,5 litre mazot alınabilirken, 2026 yılında 954 liralık destekle alınabilen mazot miktarının 9,5 litreye düştüğü belirtiliyor.

Rakamlar ortada.

Destek artmış görünüyor.

Ama çiftçinin aldığı mazot azalmış.

Üstelik bu desteklerin 2027’nin şubat ve mart aylarında ödeneceği belirtiliyor.

Bugünün mazot fiyatıyla yarının desteğini ölçmeye kalkarsanız…

Çiftçinin neden “Destek değil, zamanında ödeme” dediğini daha iyi anlarsınız.

**

Bütün bunların sonunda Ziraat Odaları’nın çok önemli bir uyarısı var:

Desteklerin ekim sonuna kadar ödenmesi ve düşük fiyatlardan dolayı oluşan kayıpları telafi etmek amacıyla yeniden kilogram başına prim verilmesi isteniyor.

Çünkü mesele yalnızca çiftçinin cebindeki para değil.

Mesele tarlanın boş kalıp kalmayacağı…

Köylerin yaşayıp yaşamayacağı…

Gençlerin toprağa dönüp dönmeyeceği…

Ve en önemlisi…

Soframıza koyacağımız gıdanın nereden geleceği.

Çiftçi üretmezse ne olur?

Bu sorunun cevabını market raflarında aramaya başladığımızda iş işten geçmiş olabilir.

O nedenle Ziraat Odaları’nın açıklamasının son cümlesi aslında bütün tartışmanın özeti:

“Biz üretmezsek ülke aç kalır!”

**

Biz de buradan bir cümle ekleyelim:

Çünkü tarlada kaybedilenin faturası, eninde sonunda sofraya gelir.

Ve o faturayı da yalnızca çiftçi ödemez.

**

Bir-iki cümle daha şart gibi…

Edirne Ziraat Odaları İl Koordinasyon Kurulu’nun İpsala’daki toplantısından tam 17 gün önce Trakya’nın bereketli toprakları için 5 Eylül 2026 tarihli Resmi Gazete’de “acele kamulaştırma” kararı yayımlandı…

Bunun üzerine söz konusu kararla gündeme gelen “kaya gazı” konusunda pek çok kişi ve kuruluş talep ve endişelerini dile getirdi, getirmeye devam ediyor.

Ancak, kararın birinci derece muhatabı başta Ziraat Odaları olmak üzere çiftçi kuruluşlarından bugüne kadar kamuoyuna yansıyan bir açıklama görmediğimi de belirtmek isterim.

Son açıklamayı geçen Cuma Trakya Platformu Edirne İl Yürütmesi’nden duyduk…

Bu kararın ulusal gıda güvenliği ve ekosistem bütünlüğü açısından ciddi riskler barındırdığı ileri sürüldü…

Anlaşılan o ki, Trakya Platformu bu konuda oldukça ciddi…

Onların gazı alınacak gibi değil!

EDİRNE SPORUNDA GERİ VİTES!

2026-2027 Eğitim ve Öğretim Yılı geçtiğimiz hafta bugün başladı.

Sendikalardan, siyasi partilerden eğitimdeki olumsuzluklara yönelik açıklamalar birbirini izledi.

Son açıklama Öğrenci Veli Derneği Edirne Şubesi’nden geldi.

Yeni eğitim-öğretim döneminin, bir yıldır değişmeyen sorunlarla açıldığına dikkat çekildi.

Yoksulluk büyürken ücretsiz okul yemeğinin hâlâ verilmediği vurgulandı.

Geçen Cuma günkü nüshamızda bu önemli konuya, “Yeni ders yılında da sorunlar aynı… Okul yemeği ne zaman?” diye sorarak manşetten yer verdik…

**

Dernek tarafından, kamusal eğitime bütçeden ayrılan payın giderek düşmesinin sorunların ana kaynağını oluşturduğunun altı çizildi…

Laik ve bilimsel eğitimdeki aşınmanın derinleşerek devam ettiği belirtildi…

Yetersiz okullaşmanın getirdiği sorunların, eğitime erişimdeki eşitsizliği beslediğine dikkat çekildi…

Türkiye’de milyonlarca çocuğun ekonomik krizle derinleşen yoksulluktan etkilendiği vurgulandı…

Çocukların yoksulluk nedeniyle okula devam edemedikleri vurgulandı…

Buraya ayrı bir parantez açmak gerekiyor:

“Devam edebilenler ise okula aç gitmektedir” denildi…

**

Öğrenci Veli Derneği’nin, bu tablonun yerel yüzünü de ihmal etmediğini gördük.

Mesela, fiziki yetersizlikler!

Özellikle yerleşim bölgelerindeki kalabalık sınıflar!

Birleştirilen okullar!

İnşası bekleyen projeler!

**

Şimdi yazmaya çalışacaklarım, Öğrenci Veli Derneği’nin söz konusu açıklamasında yer almıyor.

Ama yine okullarla ilgili…

Sporla iç içe olan, bir öğrenci velisi dostumdan yukarıdaki haberin yayınlandığı gün WhatsApp üzerinden bir ileti aldım.

Sonra ilgimi çekince kendisiyle telefonla da görüşerek konuyu tam anlamıyla kavramaya çalıştım.

Edirne’de kulüpler antrenmanlarını okul spor salonlarında yapıyor.

Gelinen noktada, Edirne’de okul spor salonlarının ihale yoluyla kiraya çıkarılacağı yönündeki söylemler giderek yayılıyor.

İhalede alt yüklenici olmayacak…

Sadece ihaleyi alan kulüp alanı kullanabilecek.

Bir başka deyişle, diğer kulüpler karşıdan bakacak!

Bazı illerde bu tür ihalelerin yapıldığını öğreniyoruz.

Astronomik rakamlar…

Yıllık 2 milyon, 2,5 milyon lira…

Hem de KDV hariç!

“Bunu karşılayacak Edirne’de ne kulüp var ne de bir takım var” diyor dostum.

Hadi, diyelim ki bu rakamlar karşılandı.

Edirne’de 4-5 salon varsa…

4-5 takım!

Bu ne demek?

Yakın zamanda Edirne’nin sporunu geliştirelim, spora katkı verelim derken, ortada takım kalmaması demek!

Belki de voleybol ve basketbol liglerinin bile kurulamayacak duruma gelmesi demek…

**

Okullar gibi spor dünyası da 2026-2027 sezonuna girdi.

Ne var ki Edirneli sporseverler sezona oldukça tatsız başlıyor.

Değerli kardeşim İsmail Demiray’ın Edirne’de bu alanda gelinen durumu değerlendirdiği yazısını geçtiğimiz günlerde “Sporda Fiyasko” başlığıyla okurlarımıza sunmuştuk.

Edirnespor 3. Lig’den amatöre düştü…

Milyonlarca lira harca, düş!

DSİ Kadın Basketbol Takımı, Türkiye Kadınlar Basketbol Ligi’ne veda etmek zorunda kaldı.

Bu da parasızlıktan…

Bir Olin Edirne vardı basketbolda…

Bir rüya gibi geldi, geçti.

O da öyle…

Voleybolda, hentbolda durum ortada…

Bunlar da aynen…

**

Tüm bunları düşünürken…

Öğrenci velisi dostumun okul spor salonları derdi beni de gerdi!

Çünkü mesele sadece bir salon meselesi değil.

Mesele, çocukların spor yapabileceği alanların nasıl kullanılacağı…

Mesele, kulüplerin ayakta kalıp kalamayacağı…

Mesele, Edirne’nin gelecekte hangi branşlarda takım çıkarabileceği…

Bugün birkaç milyon liralık bir ihale bedelini konuşuyoruz.

Yarın belki de “Edirne’de neden takım yok?” diye soracağız.

O zaman da dönüp kendimize bakmamız gerekecek.

Çünkü sporcu yetiştirmek istiyorsak önce çocuklara oynayacak alan bırakmamız gerekiyor.

Kulüplerin nefes almasını istiyorsak, onların nefesini kesecek maliyetleri de iyi hesaplamamız gerekiyor.

Yoksa…

Edirne sporunu ileri götürelim derken;

Geri vitese takmış olmayalım!

MAVİ BAYRAK – 2

Saros’da sezon bitti sayılır…

Geçen hafta bugün bu köşede, Edirne İl Genel Meclisi Toplantısı’nda gündeme gelmesi üzerine Saros’da “Mavi Bayrak”sızlık konusunu ele almaya çalıştım.

İl Genel Meclisi Turizm Komisyonu tarafından sunulan raporda, dünyanın kendi kendini temizleyebilen sayılı su kaynaklarından biri olarak gösterilen Saros Körfezi’nde Mavi Bayraklı plaj bulunmadığına dikkat çekilmişti.

Enez İl Genel Meclis Üyesi Şenol Kılıç da söz alarak, önceleri İstanbul Üniversitesi tesisleri ile Erikli’de “Mavi Bayrak” bulunduğunu söylemişti.

Yani, varmış da yalan olmuş…

**

Sosyal medyada paylaştığım “Mavi Bayrak” yazıma kıymetli dostum Şükrü Akıllı, fotoğrafla birlikte eklediği yorumla oldukça somut bir katkıda bulundu.

Aynen şöyle:

“Sevgili Bülent arkadaşım, öncelikle mavi bayrak konusuna değinmenizden dolayı teşekkür ederim.

Saros Körfezi’nde Erikli sahiline ilk defa Mavi Bayrak 2014 ve 2015 yıllarında alınmıştır. Erikli’de görev yaptığım o yıllarda özel gayret ve çalışmalarım, emeklerim sonucunda Türkiye Çevre Eğitim Vakfı’na başvurduk.

33 temel kriteri karşılayan prestijli bir çevre ödülünü 2014 ve 2015 yıllarında iki defa aldık. Resmi törenle 23.6.2014 tarihinde Erikli sahilinde Mavi Bayrağı çektik. Uluslararası düzeyde il olarak Edirne’yi, sahil olarak da Erikli’yi tanıtma onurunu yaşattık.

Ben de iki yıl Mavi Bayrak temsilciliğini yaptım. Daha sonraki yıllarda Mavi Bayrak alındığına tanık olmadım. Bu bilgiyi de paylaşmak istedim.”

**

Daha sonra kendisiyle WhatsApp üzerinden yazıştık.

O yıllarda Erikli’de Turizm Kooperatifi olarak adeta bir belediye gibi çalıştıklarını anlattı.

Daha sonra kooperatifi feshederek Erikli’yi Keşan Belediyesi’ne devrettiklerini söyledi.

Öngörülen kriterleri yerine getirmenin kolay olmadığını da anlattı.

“Bu çalışmaları yapacak ve amaç edinen kimse de yok düşüncesindeyim” diye ekledi.

Kooperatif belediye gibi çalışırken Mavi Bayrak alan Erikli, anlaşılan o ki devrettikleri belediye aynı şekilde çalışamayınca Mavi Bayrak’a da veda etmiş.

Kısacası…

Mavi Bayrak sizlere ömür!

**

Müşerref Gizerler arkadaşımız da endişelerini şöyle dile getirdi:

“Keşan Sazlıdere köyü sahilinde yapılan BOTAŞ FSRU limanı yapım aşamasında Saros Körfezi’nde büyük tahribata yol açtığı ve doğalgaz taşıyan tankerlerin zararlarının devam edeceği hususları çevre uzmanlarınca, Saros Gönüllüleri’nce de defalarca gündeme getirilmişti.

Gelecekte kendini temizleme hızı korkarım yetersiz kalacak gibi.

Bu yıl ağustos ayında dip akıntılarını ve su soğukluğunu ben yeterince hissetmedim. Ayrıca sizin de belirttiğiniz üzere çevre kirliliği aldı başını gidiyor, derelerden akan kimyasallı sular hep risk.”

**

Erkut Erdem’in tespitleri de dikkat çekici:

“Balıkçı barınaklarının yol açtığı kıyı erozyonu nedeniyle Gülçavuş, Yayla gibi yerlerde kumsal kalmadı. Plajlar çamur, kaya doldu, kum kalmadı.

Mavi Bayrak için önce plaj lazım.

Balıkçı barınakları Mavi Bayrak alacak plaj bırakmadı.”

**

Peki, “sizlere ömür”e neden olan kriterlere şöyle bir göz atsak…

Kriterler; zorunlu (z) ve tavsiye niteliğindeki kılavuz (k) ilkeler olmak üzere iki grupta sınıflandırılıyor.

Kriter 1: Mavi Bayrak Programı ve diğer FEE eko-etiketi ile ilgili bilgiler plajda sergilenmelidir. (z)

Kriter 2: Sezon süresince farklı kategorilerde en az beş çevre bilinçlendirme etkinliği gerçekleştirilmelidir. (z)

Kriter 3: Yüzme suyu kalitesi bilgileri (deniz suyu analiz sonuçları) plajda sergilenmelidir. (z)

Kriter 4: Plaj kullanıcıları için yörede yer alan ekosistem, hassas doğal alanlar, çevresel unsurlar ve kültürel alanlar ile ilgili bilgiler panoda sergilenmelidir. (z)

Kriter 5: Plajda bulunan donanımı ve olanakları gösteren bir harita Mavi Bayrak Panosu’nda sergilenmelidir. (z)

Kriter 6: Yasalara göre hazırlanan plaj davranış kuralları panoda sergilenmeli ve plaj kullanımını düzenleyen yasalar istenildiğinde kolayca ulaşılabilecek bir yerde bulundurulmalıdır. (z)

Kriter 7: Plaj, numune alım yöntemi ve numune alma takvimi konusundaki şartlara tamamen uymalıdır. (z)

Kriter 8: Plaj, alınan numunelerin analizi konusunda yüzme suyu kalitesi analiz standartları ve şartlarına tamamen uymak zorundadır. (z)

Kriter 9: Sanayi ve kanalizasyon atıkları plaj alanını etkilememelidir. (z)

Kriter 10: Yüzme suyu değerleri, mikrobiyolojik parametreler için verilen limitler içerisinde olmalıdır. (z)

Kriter 11: Yüzme suyu fiziksel ve kimyasal parametreler için verilen limitler içerisinde olmalıdır. (z)

Kriter 12: Plajın bağlı olduğu yerel yönetim/plaj yöneticisi, plajlarda çevresel denetimleri ve kontrolleri yapmak ve bir çevre yönetim sistemini oturtmak amacıyla belde bazında Mavi Bayrak Plaj Yönetim Komitesi oluşturmalıdır. (k)

Kriter 13: Plaj, arazi kullanımı ve işletme açısından kıyı alanları kullanımını içeren tüm yasa ve yönetmeliklere uymalıdır. (z)

Kriter 14: Hassas alanların yönetiminde ilgili yönetmeliklere uyulmalıdır. (z)

Kriter 15: Plaj temiz tutulmalıdır. (z)

Kriter 16: Plaja gelen yosun ve diğer doğal bitki kalıntıları, kötü bir görüntü yaratmadığı sürece plajda bırakılmalıdır. (z)

Kriter 17: Plajda yeterli sayıda çöp kutusu, atık konteyneri bulunmalı, düzenli olarak boşaltılmalı ve temiz tutulmalıdır. (z)

Kriter 18: Geri dönüştürülebilen atıkların ayrı ayrı toplanabilmesi için imkânlar olmalıdır. (z)

Kriter 19: Yeterli sayıda sıhhi olanaklar (tuvalet-lavabo) bulunmalıdır. (z)

Kriter 20: Sıhhi olanaklar temiz tutulmalıdır. (z)

Kriter 21: Sıhhi olanaklar atık su sistemine bağlı olmalıdır. (z)

Kriter 22: Plajda izinsiz kamp, araç kullanımı ve herhangi bir atık boşaltımı yapılmamalıdır. (z)

Kriter 23: Köpekler ve diğer evcil hayvanların plaja girişleri katı bir şekilde kontrol edilmelidir. (z)

Kriter 24: Plajın bütün yapı ve ekipmanları bakımlı olmalıdır. (z)

Kriter 25: Yörede deniz ve tatlı su hassas alanları varsa, buradaki doğal yaşamı izleme programı uygulanmalıdır. (z)

Kriter 26: Plaj alanına ve belde içerisinde sürdürülebilir ulaşım araçları (toplu taşıma, bisiklet vb.) teşvik edilmelidir. (k)

Kriter 27: Kamu güvenliği için gerekli önlemler alınmalıdır. (z)

Kriter 28: Plajda ilkyardım malzemeleri bulundurulmalıdır. (z)

Kriter 29: Kirlilik kazaları ve riskleri ile mücadele edebilecek acil durum planları oluşturulmalıdır. (z)

Kriter 30: Plajda farklı kullanımlar sonucu olabilecek kazalara karşı önlemler alınmalıdır. (z)

Kriter 31: Plajda kullanıcıların güvenliği için gerekli önlemler alınmalı ve halka ücretsiz erişim hakkı tanınmalıdır. (z)

Kriter 32: Plajda içme suyu bulundurulmalıdır. (k)

Kriter 33: Beldede en az bir Mavi Bayraklı plajda engelliler için tuvalet, erişim rampası gibi imkânlar bulunmalıdır. (z)

**

Ben saydım…

Üç tane (k) var!

Geriye kalan 30 kriterin tamamı (z)!

Yani…

z, z, z, z, z, z, z, z, z, z, z, z, z, z, z, z, z, z, z, z, z, z, z, z, z, z, z, z, z, z!

(Z)or dostum, (z)or…

Ama asıl zor olan bu 30 kriteri yerine getirmek mi?

Yoksa Saros gibi bir değeri yıllar içinde “Mavi Bayrak”sız bırakmak mı?

İşte onu da si(z) düşünün…

MAVİ BAYRAK

Edirne İl Genel Meclisi Turizm Komisyonu tarafından hazırlanan ve geçen haftaki oturumda sunulan raporda, dünyanın kendi kendini temizleyebilen sayılı su kaynaklarından biri olarak gösterilen Saros Körfezi’nde Mavi Bayraklı plaj bulunmadığına dikkat çekildi…

Saros’ta “Mavi Bayrak” konusuna hem bu köşede hem de Hudut Gazetesi olarak daha önce dikkat çekmeye çalışmıştık.

Komisyon Başkanı Salih Akar, söz konusu raporu aktarırken, Saros Körfezi gibi eşsiz bir kıyıya sahipken hâlâ bir tane bile Mavi Bayraklı plajın olmamasının düşündürücü olduğunu, bunun turizm potansiyelinin yeterince değerlendirilemediğini gösterdiğini söyledi…

Akar’a göre Saros’un hak ettiği değere kavuşması için artık somut adımların atılması gerekiyor…

**

Peki, Mavi Bayrak için ne gerekiyor?

Mavi Bayrak Programı, kâr amacı gütmeyen uluslararası bir sivil toplum örgütü olan Uluslararası Çevre Eğitim Vakfı tarafından yürütülüyor.

Programdaki kriterler; yüzme suyu kalitesi, çevre yönetimi, çevre eğitimi ve can güvenliği konularında yüksek standartlara ulaşmayı hedefliyor.

Bu kriterler, yerel yönetimler ve plaj işletmeleri için zorunlu ve tavsiye niteliğindeki ilkeler olmak üzere iki grupta sınıflandırılıyor.

Ancak kriterlerin büyük bölümü zorunlu…

Yani bir plajın Mavi Bayrak ödülü alabilmesi için bunlara uyması gerekiyor.

Örneğin; deniz suyu analiz sonuçlarının kamuoyuyla paylaşılması, plajın temiz tutulması, yeterli sayıda çöp kutusu ve atık konteynırı bulunması, geri dönüştürülebilir atıkların ayrı toplanması, tuvalet ve lavabo gibi sıhhi olanakların yeterli ve temiz olması gerekiyor.

Sanayi ve kanalizasyon atıklarının plaj alanını etkilememesi de zorunlu kriterler arasında…

Bunların yanı sıra kamu güvenliği için gerekli önlemlerin alınması, ilkyardım malzemelerinin bulundurulması, olası kirlilik ve diğer risklere karşı acil durum planlarının hazırlanması da isteniyor.

Yani, Mavi Bayrak kırtasiyeci ya da marketten alınmıyor.

Bu kriterler için bir hayli terlemek gerekiyor…

**

Aynı toplantıda Enez İl Genel Meclis Üyesi Şenol Kılıç’ın değindiği husus da çok ilginç.

Önceleri İstanbul Üniversitesi tesisleri ile Erikli’de Mavi Bayrak olduğunu söylüyor.

İki Mavi Bayrak varken şimdi elde var sıfır!

Bu konuda küçük bir hesap yapalım:

İki ileri, bir geri gidilse bile Saros’ta bugün bir hayli Mavi Bayrak dalgalanabileceği ortaya çıkıyor.

Doğru hesap ise iki ileri gitmişken iki geri gelindiğini gösteriyor.

Dedik ya; sıfır!

**

Mavi Bayrak kriterleri ortada…

Bölgedeki çevre kirliliği de gözler önünde…

En taze örnek:

Hani o geçmişte Mavi Bayrak dikili olduğu söylenen Erikli’de var ya;

Daha bir kaç gün önce Çevre ve Güç Birliği Derneği önderliğinde “İz Bırak, Çöp Bırakma” sloganıyla dernek üyeleri ve çevre dostları buluşarak sahil temizliği yaptı!

Mavi Bayrak bir kenara…

Bereket körfez kendi kendini temizliyor.

Yoksa Saros, toz!

ÇELTİKTE İNCE HESAPLAR

Türkiye’de çeltik üretiminin yaklaşık yüzde 40’ının karşılandığı Edirne’de ürünün hasadına başlandı.

Ve bununla birlikte, henüz ne zaman açıklanacağı bilinmeyen çeltik fiyatı da daha bugünden üreticilerin rüyalarındaki yerini aldı.

**

Sezonla birlikte Tarım ve Orman Bakan Yardımcısı Ebubekir Gizligider, geçen hafta Çarşamba günü İpsala’da çeltik hasadına katıldı.

İsmail Boz adlı üreticiye ait çeltik tarlasında düzenlenen programın ardından biçerdövere binen Gizligider, ilk hasadı gerçekleştirdi.

Görüntüler güzel de, fiyat?

**

Gizligider’in İpsala’ya gittiği günden bir gün önce aynı ilçeye bağlı Paşakövde’ki bir çeltik tarlasında açıklama yapan YENİ Partili, CHP Edirne eski Milletvekili ve Namık Kemal Üniversitesi Ziraat Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Okan Gaytancıoğlu, artan üretim maliyetlerine dikkat çekerek çeltikte kilogram fiyatının 55 TL olması çağrısında bulundu.

Gaytancıoğlu’nun beraberindeki YENİ Parti İpsala İlçe Başkanı, çeltik üreticisi İsmail Göksu da 37 bin 815 TL harcama yapılan 1 dekar alanda ortalama 800 kilogram verim alınması halinde kilogram başına maliyetin yaklaşık 47 TL olduğuna dikkat çekerek, üretimin devamlılığı için fiyatın en az 55 lira olmasını talep ettiklerini söyledi.

15 gün önce ziraat odasında, ticaret borsaları, ziraat odası başkanları, çeltikçiler birliği yönetim kurulu üyeleri ve çiftçilerin katılımıyla yaptıkları toplantıda bir maliyet hesabı çıkardıklarını anlatan Göksü, bir türlü bu hesabından içinden çıkamadıklarını aktardı.

Sanki labirent!

**

Hudut Gazetesi olarak bir gün sonra bu konuyu “Çeltikte 55 lira çağrısı!” başlığıyla okurlarımızla paylaşırken, İsmail Göksu’yu arayarak çeltikteki o işinden çıkamadıkları 47 liralık maliyet hesabını öğrenmek istedim.

İşte o rapordaki rakamlar:

Çeltik ruhsatiye bedeli: 65 TL

Kira bedeli: 13 TL

Mazot bedeli: 1.900 TL

Gübre bedeli: 2.500 TL

Tohum bedeli: 2.000 TL

Zirai mücadele ilaçları ve işçilik: 4.500 TL

Su bedeli: 2.500 TL

İşçilik ve iaşe bedeli: 2.500 TL

TARSİM sigorta bedeli: 400 TL

Finansman giderleri: 1.600 TL

Amortisman, bakım ve onarım gideri: 2.500 TL

Hasat: 3.000 TL

Depolama: 1.350 TL

1 dekar çeltik maliyeti toplam: 37.815 TL.

Ortalama 1 dekar verim: 800 kilogram.

1 kilogram çeltik maliyeti: 47,268 TL.

**

Çeltikte maliyet ortada…

Gözler Toprak Mahsulleri Ofisi’nde…

Hem Gaytancıoğlu hem de Göksu aynı paylaşımda bir başka önemli konuya daha dikkat çekiyor.

Edirne’deki çeltik tarlalarının yüzde 70’inde “Provisia” denilen uzun ve ince taneli bir çeltik çeşidi ekiliyor.

Hastalıklara dayanıklı olması, kırmızı tane yapmaması ve yüksek verimli olması gibi nedenlerle üreticiler bu çeşidi tercih ediyor.

Ama nedense TMO bu çeşidi yok sayıyor ve satın almıyor.

Halbuki TÜİK verilerine göre 2025 yılının tamamında 146,7 milyon dolarlık pirinç ithalatı yapılıyor.

Rakamları incelediğimizde Hindistan, Çin, Kamboçya gibi ülkelerden bu çeşide benzer uzun taneli çeşitler ithal ediliyor.

O zaman soru şu:

İthal ederken bu tip çeşitler yurtiçinde satılabiliyor, peki çiftçi ürettiğinde neden TMO bu çeşitlerin yüzüne bakmıyor?

**

Bir başka kritik soru da şu:

Çeltik fiyatı ne zaman açıklanacak?

2025 yılı ürünü için alım fiyatını hasattan yaklaşık 4 ay sonra, 23 Ocak 2026’da açıklayan TMO, büyük tepki görmüştü.

Aynı filmi bu yıl da aynı şekilde vizyona sokması halinde perdeye 2027 yılı Ocak ayı yansıyacak…

Hadi derler ya:

“Ölme eşeğim ölme!”

Dileriz bu yıl böylesine sarkmaz…

**

Sonuçta maliyetler de, uygulamalar da ortada…

Kafalar karışık.

Çeltikçi içinden çıkılmaz hesabın ufkunda!

Yani…

Bakalım nasıl ayıklayacaklar pirincin taşını?