Meriç’in öte yakası…

Karaağaç.

Edirne’nin kalbinden köprüyle geçip ulaşılan, ama aslında başka bir zamana vardığımız yer.

**

Bir zamanlar Edirnelilerin “sayfiyesi”, yabancı konsoloslukların “gözdesi”, sanatın ve zarafetin “semtiydi” burası.

Geniş caddeleri, bahçeli köşkleri, şık kafeleriyle “Küçük Paris” diye anılması boşuna değildi.

Bugün bir kitap, bu lakabın ardındaki hikâyeyi yeniden hatırlatıyor:

“Karaağaç – Küçük Paris”.

**

Osman İnci Müzesi’nde geçen Cumartesi günü adeta Karaağaç’ın yüzyıllık belleğini gün yüzüne çıkaran işte o kitabın tanıtımı yapıldı.

Papirüs Yayınları’ndan çıkan bu eser, yalnızca tarih meraklıları için değil, Edirne’yi seven herkes için bir “kent aynası” niteliğinde.

Kitabın editörü, eski Trakya Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Osman İnci, yıllardır Karaağaç’a tutkuyla bağlı bir isim.

Bir dönem üniversite yerleşkesine ruh kazandıran, müze ve kültür alanlarının doğmasına öncülük eden İnci, bu kez kalemiyle o bölgenin belleğini korumaya alıyor.

Yanında akademisyenler, sanat tarihçileri, araştırmacılar var.

Her biri, Karaağaç’ın bir parçasını kendi alanından dokuyarak ortaya bir “zaman mozaiği” çıkarmış.

Prof. Dr. Osman İnci, Prof. Dr. Hasan Berke Dilan, Doç Dr. Selma Sandalcı, Öğr. Gör. Nilüfer Gökçe ve Yılmaz Akçaalan’ı tek tek kutlamak istiyoruz

**

Kitapta Karaağaç’ın 19. yüzyıldan bugüne uzanan dönüşümü, demiryolu ile gelen kader değişimi, sanatçılarla kazandığı ruh ve Lozan’la taçlanan tarih anlatılıyor.

Şehir merkezinin koşuşturmasından bir adım ötede, suyun öte yakasında duran bir “eşsiz tarih”.

Ama aslında bir ruh hâlidir Karaağaç.

Sayfaları çevirdikçe, yalnız taş binalar değil, bir ruh da canlanıyor.

Şehit Ressam Hasan Rıza’nın renkleri, Türkiye’nin Leonardo Da Vinci’si İlhan Koman’ın heykelleri, Dr. Rıfat Osman’ın notları…

Doktor, asker, mimar, öğretmen ve köylü emeğine kadar uzanan bir kültürel miras panoraması çiziliyor.

**

Trakya Üniversitesi’nin Karaağaç Yerleşkesi’yle yeniden hayat bulan bu bölge, bugün müzeleriyle, sanat galerileriyle, Lozan Anıtı’yla, eğitim kurumlarıyla adeta ikinci baharını yaşıyor.

Milli Mücadele ve Lozan Müzesi, İlhan Koman Heykel ve Resim Müzesi, Doğa Tarihi Müzesi, Trakya Üniversiteler Birliği Müzesi, Osman İnci Müzesi, sergi salonları…

Edirne’nin belleğini diri tutan bir kültür damarının merkezine dönüşmüş durumda.

**

Bu kitap, sadece geçmişi anlatmıyor; aynı zamanda “şimdiye” bir davet çıkarıyor.

Nehrin öte yakasındaki o zarif hatıraya.

Karaağaç’ın taş duvarlarına, köprülerine, lavanta bahçelerine, nehir kıyısında çınar altı çaylarına yeniden bakmamızı söylüyor.

Çevrilen sayfaları köprüden geçerken bir zamanlar çalınan valslerin sesini taşıyor sanki.

“Unutmayın” diyor adeta, “Küçük Paris hâlâ burada.”

O, Edirne’nin belleğinde saklı bir zaman parçası.

Karaağaç, bir yerleşimden fazlası…

Enez’de 1973-1980 yılları arası, Başkan Şevket Kurt’un Başkanlığında ve önderliğinde bir ayağa kalkış, çağdaş bir yapısal değişim ile emeğin en çok değer kazandığı, kısacası bir devrim süreci idi… Şevket Kurt 2 dönemde toplam 7 yıl görev yaptı ve 1980 faşist darbesi ile Başkanlık serüveni sona erdi.

Dibe doğru iniş İşte Enez’de o gün başladı..

***

Kurt’un o dönemde Enez’deki en önemli sayılabilecek önderliği Enez Balıkçı Kooperatifi’ni ele alarak Enez’in ekonomisini zirveye taşıdığı tırmanış serüvenidir. Uzun hikayedir. Okumasını sevmeyenler, öğrenmekten nefret edenler, anlaşılsın, öğrenilsin istemeyip direnenler, o silkiniş ve köyden kente dönüş macerasını anlamak istemeyenler için zaten uzun uzun yazmaya da gerek yoktur. Demokratik bir düzende ne kadar olursa DEVRİM diye yapılacak ne varsa Enez, bunu o dönemde Şevket Kurt ile yaşamıştır.

***

Ben Sevgili İlhan Yükseloğlu’n o dönemde tanıdım. O, Müdürü olduğum Kooperatif’in üyesi balıkçıların önerdiği ve Şevket Kurt’un bu istemlerini ilettiği DSİ ile çözülebilecek ama hiç çözülmesi düşünülmeyecek kadar güç olduğu düşünülen bu sorunlarını 1-2 yıl içerisinde çözen bu ekibin önde gelenlerindendi. Elbette yalnız değildi. Sevgili Süleyman Sabri Öznal, Sevgili Bahri Ege ve aklıma hemen gelmeyen birçok yönetici de bu süreçte Enez’de balıkçılığın gelişmesi için Enez’in balıkçılarına, esnafına, sonuçta Enez ekonomisine çok önemli katkılar, büyük imkanlar sağladılar.

***

Özellikle TAŞKIN KORUNMA PROJELERİ kapsamında uyguladıkları Gala Ayağı’nın temizlenmesi, Peso Dalyanı’na 1600 m yeni kanal açılması, Meriç nehri ile Dalyan Gölü arasına sedde yapılarak, bu seddenin ulaşım için de işlevsel hale getirilmesi, kapamanın açılması, balık geçidinin yapılması, dalyan projesinin uygulanması gibi zamanın imkanlarına göre Enez için DEV projelere imza atan bu sevgili dostlarımızdan yürekli, becerikli, başarılı, zarif insan ilhan Yükseloğlu’nu kaybettik.

***

Bugün gittikçe dibe vuran, balıkçılığı biten, lagün gölleri gitgide dolarken buralarının müstakbel çeltik tarlaları olabilmesi hayalini kuranların beklentileri yönünde Enez’i yönettiğini sananların o dönemi akıllarına sığdırma, anlama şansları yoktur. Hayalini bile kuramazlar… Ama utanmadan yine de Enezli olmakla övünebilirler.

Bu vesile ile göllerin dolmasını, hala önlemek mümkünken kılını kıpırdatmayan görev yapmak için Fatma Aksal Hanımdan icazet ve cesaret bekleyen şimdiki DSİ yönetiminin de anmadan geçmek olmaz..

***

Sevgili ilhan Yükseloğlu’na Enezliler ve hatta tüm Edirneliler minnet ve şükran borçludur. Ailesine başsağlığı ve sabır dileriz..