99 depreminde hasar gören tablo geçen yıl konservasyon ve restorasyon geçirdi

Cem ALTINEL
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi tarafından yaptırılan diploma çalışmasının giriş bölümünde Merve Yüceur şu paragrafı yazıyor:
“Bu çalışma Edirne’nin son dönem (Osmanlı) mülki idaresinde ve kültürel hayatında önemli bir figür olan devlet adamı ve tarihçi Şevket Dağdeviren (1863-1931)’e ait portrenin, konservasyon ve restorasyon ilkeleri doğrultusunda incelenmesini ve yeniden yapısal-estetik bütünlüğüne kavuşturulmasını amaçlamaktadır. Eser üzerinde bir sanatçı imzası bulunmamasına karşın; yürütülen literatür taraması, aile şeceresi üzerinden yapılan sözlü tarih araştırmaları ve üslup karşılaştırmaları sonucunda eserin, dönemin karakteristik “Asker Ressamlar” üslubunu yansıttığı ve kuvvetle muhtemel Hasan Rıza (1857-1913) tarafından icra edildiği değerlendirilmektedir. Bu atıf, Şevket Dağdeviren ile Hasan Rıza arasındaki tarihsel mesai birliği ve portrenin sanatsal nitelikleri ile desteklenmektedir. Bu restorasyon süreciyle, hem Edirne’nin yerel hafızasına ait bir portre geleceğe taşınmış, hem de imzasız olmasına rağmen üslup ve tarihsel bağlamı ile Hasan Rıza külliyatına dahil edilebilecek nitelikli bir eserin korunması sağlanmıştır.”

Cem Altınel; Şehit Ressam Hasan Rıza’nın eseri olan; Büyükdedesi Şevket Dağdeviren’in portresi önünde.

2025’TE KONSERVASYON VE RESTORASYON ÇALIŞMASI TABLOYU EDİRNE KÜLTÜRÜNE KAZANDIRDI
Osmanlı’nın son Edirne belediye başkanı Dağdeviren Şevket Bey ya da Cumhuriyet döneminde Şevket Dağdeviren (1863-1931); çok yönlü, çalışkan, birikimli, aydın bir devlet adamı, gazeteci, siyasetçi, Edirne tutkunu bir entelektüeldir.
Madalyalar ve alındığı tarihler, belgelerdeki belirleyici unsurlardır. Osmanlı Arşivi’ne göre Şevket Bey’in 12 adet yerli ve yabancı nişan ve madalyası bulunur. Portrede görülen iki madalyadan bakana göre soldaki Nişani Osmanî (Osmanlı Nişanı) ve bakana göre sağdaki 4’ncü dereceden Mecidiye Nişanı’dır. Şevket Bey bu nişanları 1888 yılında aldı ve 1891 yılında Vilayet Matbaası Müdürlüğüne atandı.
Modelden yapıldığı düşünülen tuval üzerine yağlıboya 71 x 56 cm boyutlarındaki portrenin 1891 den sonra, Şevket Bey’in Vilayet Matbaası Müdürlüğü sırasında tamamlandığı varsayılabilir. Kaba bir hesapla günümüzde 135 yaşlarında olan bu portre Edirne’deki (Kurşunlufırın İzzet Bey Sokak No:8 adresindeki) Dağdeviren konağının selamlık girişi porta kapısından sonraki ikinci salonda (iç salon) asılıydı. Kalın perdelerle örtülü yüksek tavanlı bu salonda güneş ışığına maruz kalmadığı için uzun yıllar İtalyan varaklı çerçevesi içinde performansını korudu.

Arif Dağdeviren, Ekrem Demiray.
İsmail Hakkı Tekçe Edirne Belediyesi’nde

1999 DEPREMİNDE TABLO HASARLANDI VE 25 YIL BU HALDE KALDI
1975 yılında konak yıkılmak için boşaltıldığında portre, Şevket Bey’in torununa geçerek İstanbul’a doğru yolculuğuna başladı. 1999 yılında Tuzla’da asılı bulunduğu duvarda Marmara depremine yakalanan tablo, düşerek hasarlandı ve çerçevesi kullanılmaz hale geldi. Uzun yıllar hasarlı olarak baza altında saklandı. 2025 yılının sonlarında resmi sahibinden alarak (Cem Altınel), Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Sanat Eserleri Konservasyonu ve Restorasyonu Bölümü ile temasa geçtim. Bir dizi toplantıdan sonra resmin tez olarak Prof. Cemile Kaptan Bazyar ve ekibi gözetiminde Merve Yüceur’e verilmesi kararlaştırıldı. 2026 nisanında başlayan titiz ve yorucu restorasyon süreci aynı yılın haziran ortalarında tamamlandı.

Şehit Ressam Hasan Rıza

Şimdi Merve Yüceur’un giriş bölümünde yazdığı aile bağlantılarına göz atalım.
Ressam Hasan Rıza (1858-1913) ile Şevket Bey’in yakınlığı birçok yayında geçer. 19 Ağustos 1905 tarihinde çekilen “Mahsulât ve Mamulât Sergisi” fotoğrafından alınan detayda Şevket Bey, Ahmet Badi ve Hasan Rıza aynı kadrajda görülür. Hasan Rıza’nın Şevket Bey’e verdiği imzalı portresi daha sonra Arif Dağdeviren tarafından Edirne Müzesi’ne bağışlandı.
Solda 1905 Mahsulat ve Mamulat Sergisi’nden detay, sağda Edirne Müzesi’nde bulunan Şevket Dağdeviren’e verilen Hasan Rıza’nın imzalı fotoğrafı.

Edirne’nin eski belediye başkanlarından Ekrem Demiray (1890-1964) Eski Eserleri Sevenler Kurumu Başkanlığı yaptığı 1961 ylında Prof. Dr. Süheyl Ünver ile Hasan Rıza üzerine bir söyleşi yapar. Bu söyleşide Hasan Rıza’nın Edirne’de Arifzadelerde kendisi tarafından yapılan bir resminin mevcudiyetinden söz eder. Edirne’de Arifzadeler olarak bilinen bir aile yoktur. Büyük olasılıkla Ekrem Demiray, Dağdevirenzade Arif’den söz ederken Süheyl Bey yanlışlıkla Arifzade olarak not almıştır. Ekrem Demiray hem Şevket Bey’in kuruculuğunu üstlendiği, “Trakya Paşaeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti”nde hem de Arif Dağdeviren’in kurucularından olduğu “Edirne Eski Eserleri Sevenler Derneği” nde görev almıştır. Arif Bey ile Ekrem Demiray Atatürk’ün Edirne ziyaretinde aynı karede görülür. Edirne Defterleri’nde Süheyl Ünver’in Arif Bey’i sık sık ziyaret ederek söyleştiği yazılıdır.
1930 yılında Atatürk’ün Edirne ziyareti sonrasında Ekrem Demiray, İsmail Hakkı Tekçe ve Arif Dağdeviren aynı karede Edirne Belediyesi’nde.
Hasan Rıza’nın Şevket Bey portresi, serüvenli bir yolculuk sonrası yorgun düşen ancak yuvasına dönmeyi başaran bir Odisseus’u andırır.

Salih Hakan COŞKUNTUNA

Nisan 2026

Geleneksel oyunların en belirgin özelliği, oyuncu ile seyirci arasındaki mesafenin “doğrudan iletişim” yoluyla ortadan kaldırılmasıdır. Bu durum, seyirciyi izlemenin yanında, oyunun akışını doğaçlama yoluyla etkileyebilen aktif bir katılımcı haline getirir. Sevda Şener, bu yapıyı Bertol Brecht’e dayanarak halkın kendi gerçekliğiyle yüzleşme alanı olarak tanımlar (Şener, 2012, s. 279).
“Halkçı sanat, halkın geleneklerine bağlı olduğu kadar onu geliştirir de. Hem halkın anlatım biçimlerini kullanır, hem de o biçimleri zenginleştirir. Halkçı sanatın özü doğru olmalıdır. ‘Halkçı Tiyatro’ çalışan geniş kitlelere yönelmeli, onların sorunlarını ele almalı ve onlara yarar sağlamalıdır. Brecht’e göre böyle bir tiyatro geniş anlamı ile gerçekçi olacaktır. Çünkü halk gerçeğe benzeyen sanatı daha kolay anlar ve değerlendirir. Ancak bu gerçekçilik anlayışı politik ve estetik kısıtlamalardan arındırılmıştır; bilinen gerçekçi tiyatronun öz ve bicim kalıplarından kurtulmuştur. Halkçı Tiyatro; halkın yalnızca edilgen bir tüketici olmadığı, kendi toplumsal ve ekonomik gerçekliği üzerine rasyonel bir şekilde düşündürüldüğü ve sömürü mekanizmalarını fark ederek dünyayı değiştirmeye itildiği, eyleme dönük bir bilinçlendirme alanıdır.” (Şener, 2012, s. 279-280).
Bu bağlamda köy oyunları, geleneksel kültürün bir parçası olarak kuşaktan kuşağa aktarılan ve yer yer ritüel kökenlerle ilişkilendirilebilen folklorik pratikler olarak karşımıza çıkmaktadır. Geleneksel zeminde ortaya çıkan yapı ile Türk tiyatrosuna miras kalan karakterin “tip” kullanımıyla canlandırılmasıdır. Karagöz ve Hacivat, Kavuklu ve Pişekâr arasındaki çatışma, toplumsal sınıflar, eğitim düzeyleri ve ideolojik duruşlar arasındaki gerilimin estetik bir dışavurumudur. Ortaoyunu ve Tuluat türlerinin doğaçlama yapısı, toplumsal otoriteye karşı bir “güvenlik zemini” oluşturmuştur. Sokullu’nun (1978, s. 11) ifadesiyle bu oyunlarda komedya unsuru, toplumsal tabuların ve siyasi aksaklıkların eleştirilmesi için uygun bir zemin hazırlar. Pekman’a göre, geleneksel sanatçı, sahne üzerinde kurduğu bu özgürlük alanıyla, gündelik hayatın hiyerarşik yapısını geçici olarak tersyüz eder (2002, s. 18-19).
Geleneksel olandan modern döneme, temaşa sanatının kültürel normları ve bilgilerin aktarılma sürekliliği; çeşitli coğrafyaların geçişleri ile farklı yapıların geleneksellik içinde belirginleşmiştir. Anadolu’nun “yer” ve “soy” katmanları, günlük yaşam da estetik ritüelden temsile geçişidir. Anadolu uygarlıklarından miras kalan danslar ve kukla oyunları, İslam döneminde form değiştirmiş, ancak özündeki “yaşamsal devinimi” korumuştur (And, 2014, s. 28-31). Köy seyirlik oyunları, değişen aksiyonlar ve gösteri dağarcıklarıyla; doğanın, döngünün ve insanın varoluşsal çabasının deneysel yansımalarıdır (And, 2014, s. 18-22). Oyunlar, bulunulan “yer” (coğrafi miras) ve “soy” (etnik hafıza) bileşenleriyle ortaya çıkmıştır. Bu dramatik yapının kökenleri, insanın ritüelistik ihtiyacına dayanır. Bu noktada, geleneksel oyunlardaki doğaçlama unsuru, rastgele bir konuşma değil, binlerce yıllık birikimin anlık bir tezahürü, bir “kültürel akış” halidir.
(SÜRECEK)

Kapıkule Sınır Kapısı’nın karşısındaki Bulgaristan’ın Kapitan Andreevo Sınır Kapısı’nda gerçekleştirilen ortak operasyonda, özel hazırlanmış bir zulaya gizlenmiş 47 kilo 530 gram esrar ele geçirildi.

Bulgaristan Gümrük Ajansı’ndan yapılan açıklamaya göre, uyuşturucu madde Almanya plakalı bir otomobilde yapılan detaylı aramada bulundu. Operasyonun Bulgaristan Gümrük Ajansı ile ABD Uyuşturucuyla Mücadele Dairesi’nin (DEA) ortak çalışması kapsamında gerçekleştirildiği belirtildi.

Olay, 29 Haziran’da saat 02.50 sıralarında yaşandı. Almanya’dan Türkiye’ye gitmek üzere Kapitan Andreevo Sınır Kapısı’na gelen otomobil, risk analizi sonucunda ayrıntılı gümrük kontrolüne alındı.

İnceleme sırasında aracın bagaj tabanında özel olarak hazırlanmış gizli bir bölme tespit edildi. Bu bölmede streç filme sarılmış 38 paket bulundu. Yapılan saha testinde paketlerdeki maddenin esrar olduğu belirlendi.

Toplam ağırlığı 47 kilo 530 gram olan uyuşturucunun adli değerlendirmelere göre yaklaşık 388 bin 827 avro değerinde olduğu açıklandı.

Olayla ilgili soruşturma, Burgaz Bölge Gümrük Müdürlüğü bünyesindeki gümrük müfettişleri tarafından, Haskovo Bölge Savcılığı’nın gözetiminde sürdürülüyor.

Olgay GÜLER

Edirne’nin Uzunköprü ilçesinde, dur ihtarına uymayan ve takip sırasında şarampole düşerek kaza yapan araçta, yasadışı yollardan yurtdışına çıkmak isteyen 1 Afganistan uyruklu kaçak göçmen ve organizatör yakalandı.

İlçenin Kiremitçisalih köyünde Jandarma Suç Araştırma Timi (JASAT) ve ilçe jandarma komutanlığı ekipleri, dur ihtarına uymayan aracı takibe aldı. Takip sırasında Kiremitçisalih ile Kurdu köyü arasında, sürücüsünün kontrolünden çıkan araç şarampole düşerek kaza yaptı. Yasadışı yollardan yurtdışına çıkmak isteyen 6 kaçak göçmeni taşıdığı belirlenen araçta sürücü Ö.U. ile Afganistan uyruklu kaçak göçmen yakalandı. Sürücü Ö.U. gözaltına alınırken, Afganistan uyruklu kaçak göçmen Edirne Göç İdaresi’ne teslim edildi.

Kaçan 5 göçmenin yakalanması için çalışma başlatıldı.

Edirne aşırıcı sıcaklar nedeniyle son günlerde adeta kavrulurken, komşu ülke Bulgaristan’da hava sıcaklığının 35 derecenin üzerine çıkması nedeniyle, 20 tonun üzerindeki ağır yük taşıtlarının belirli güzergahlarda trafiğe çıkmasına yasak getirildi. Edirne’de dün hava sıcaklığı öğle saatlerinde 36 derece olarak ölçüldü.

Meteoroloji’nin 5 günlük hava tahmin raporuna göre, bugünden itibaren yağışlı hava sisteminin etkisi altına girecek olan Edirne’de buna paralel olarak hava sıcaklıklarında da belirgin düşme yaşanacak. Edirne’de bugün  gökgürültülü sağanak yağışlı bir havayla birlikte en düşük sıcaklık 21°C, en yüksek 33°C, nem (%) 39-78, rüzgar (km/sa) kuzeydoğudan 20

Yarın gökgürültülü sağanak yağışlı bir havayla birlikte en düşük sıcaklık 20°C, en yüksek 32°C, nem (%) 46-85, rüzgar (km/sa) kuzeyden 12

4 Temmuz Cumartesi günü gökgürültülü sağanak yağışlı bir havayla birlikte en düşük sıcaklık 20°C, en yüksek 28°C, nem (%) 68-94, rüzgar (km/sa) kuzeyden 11 olarak ölçülmesi bekleniyor.

 KOMŞUDA YASAKLAR

Komşu ülke Bulgaristan’da 30 Haziran – 1 Temmuz tarihlerinde, saat 13.00–21.00 arasında hava sıcaklığının 35 derecenin üzerine çıkması nedeniyle, 20 tonun üzerindeki ağır yük taşıtlarının belirli güzergahlarda trafiğe çıkmasına yasak getirildi.

BNR’nin haberine göre, yasak kapsamında Ruse–Razgrad–Şumen, Ruse–Veliko Tırnovo, Pleven–Loveç–Gabrovo–Veliko Tırnovo, Cumhuriyet Geçidi güzergahı, Vidin–Vratsa, Balkan Dağı’nın güneyinde Kalofer yakınlarındaki yolun bir bölümü ile “Petolachkata” kavşağı, Gabrovo–Kazanlık hattı, Şipka Geçidi ve Silistra–Şumen yolu yer alıyor. Ayrıca, “Hemus” ve “Trakya” otoyollarının farklı kesimlerinde de ağır vasıta trafiği geçici olarak durduruldu.