Geçen yıl 7 Temmuz 2025’te bu köşede “Lavanta – Bal” başlığıyla Çallıdere’nin mor tarlalarından, meşe gölgelerinden ve kadın emeğinin sabrından söz etmiştim.
O gün yazdıklarım bir gözlemdi.
Bugün yazacaklarım bir sonuç.
Aradan henüz sekiz ay geçti.
Geçtiğimiz hafta “Çallıdere Balı’nda Dev Adım!” başlığıyla haberini yaptığımız gelişme, o gün meşe ağaçlarının gölgesinde dinlediğimiz hayalin vücut bulmuş hali aslında.
Trakya Kalkınma Ajansı desteğiyle, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Sosyal Gelişmeyi Destekleme Programı kapsamında yaklaşık 5 milyon liralık bir projeyle Lalapaşa Kadın Emeği Girişimciler Üretim ve İşleme Kooperatifi üretimde yeni bir sayfa açıyor.
Ama bu bir “hibe haberi” değil.
Bu, kırsalda kadın emeğinin ciddiye alınmasının haberi.
**
Geçen yıl ilkbaharda Çallıdere’nin en yüksek kesimlerinde lavanta tarlalarının kıyısında otururken Kooperatif Başkanı Gönül Danışman’ın anlattıkları hâlâ kulağımda.
Bal ormanları…
Yangın görmüş, vasfını yitirmiş alanların yeniden üretime kazandırılması…
Binlerce adaçayı, ıhlamur, lavanta, kekik, biberiye…
Ve bir cümle:
“Bal sadece bir ürün değil, bir ekosistem meselesi.”
Haklıydı.
Bugün açıklanan projede lavanta, adaçayı, biberiye ve kekik üretiminin modern tekniklerle geliştirilmesi; arıcılıkla entegre edilmesi; markalaşma ve sürdürülebilir gelir modeli oluşturulması hedefleniyor.
Yani mesele daha çok bal üretmek değil.
Daha akıllı, daha planlı, daha katma değerli üretmek.
**
Geçen yıl yazımda kendi kendime sormuştum:
“Bu heyecan sürdürülebilir mi?”
Cevap sekiz ayda geldi.
2023’te dünya çapında bir bal yarışmasının ön elemesini kazanmış bir üretimden söz ediyoruz.
Ürünler İstanbul Havalimanı’nda satılıyor.
İSTOÇ üzerinden yurtdışına gidiyor.
Mısır Çarşısı’nda etiketleri var.
Ama asıl mesele pazar değil.
Asıl mesele şu:
Kırsalda kadınlar artık sadece üretmiyor.
Model kuruyor.
**
Edirne’nin yıllardır konuştuğu bir gerçek var:
Genç nüfus gidiyor, köyler boşalıyor, üretim azalıyor…
Peki tersini mümkün kılan örnekler yok mu?
Çallıdere bunun küçük ama güçlü bir cevabı olabilir.
Çünkü burada üç başlık bir araya geliyor:
Bilim: Akademik destek, analizler, laboratuvar çalışmaları.
Doğa: Bal ormanları, aromatik bitkiler, sınır hattının zengin florası.
Kadın emeği: Israr, sabır ve organizasyon becerisi.
**
Dev adım denilen şey para miktarı değil.
Dev adım, 2021’de atılan küçük bir imzanın bugün kurumsal bir yapıya dönüşmesi.
Ve belki de en önemlisi şu:
Bu hikâye bir hibe dosyasının satır aralarında kalacak türden değil.
Bu, bir projeden fazlası!
