Olgay GÜLER

Edirne Ziraat Odaları İl Koordinasyon Kurulu, kuraklığa karşı bu yıl ilk kez başlatılan ‘Ayçiçeği Köy Bazlı Verim Sigortası’ uygulamasında, sahadaki verim değerleriyle TARSİM tarafından belirlenen rakamlar arasında ciddi farklar olduğunu, bu durumun üreticiyi doğrudan mağdur ettiğini açıkladı.

Edirne merkez ve ilçelerdeki ziraat odaları başkanlarından oluşan Edirne Ziraat Odaları İl Koordinasyon Kurulu, ayçiçeğinde bu yıl başlatılan köy bazlı verim sigortasını görüşmek üzere toplandı. Toplantı sonrası, kurul adına Edirne Ziraat Odası Başkanı Hüseyin Arabacı, basın açıklamasını okudu. Açıklamada, bu yıl ilk kez başlatılan uygulama kapsamında, sahadaki verim değerleriyle TARSİM tarafından belirlenen rakamlar arasında ciddi farklar olduğu, bu durumun üreticiyi doğrudan mağdur ettiği belirtildi.

‘SAHADAKİ RAKAMLARLA TARSİM’İN RAKAMLARI ARASINDA CİDDİ FARKLAR VAR’

Arabacı’nın okuduğu açıklamada şu ifadelere yer verildi:

“Edirne Ziraat Odaları İl Koordinasyon Kurulu olarak, Ayçiçeği Köy Bazlı Verim Sigortası kapsamında yapılan verim tespitlerinde ciddi tutarsızlıklar yaşandığını üzülerek kamuoyuyla paylaşmak isteriz. Sahada alınan verim değerleri ile TARSİM tarafından belirlenen rakamlar arasında ciddi farklar bulunmakta; bu durum üreticimizi doğrudan mağdur etmektedir. Tarım İl ve İlçe Müdürlüklerimizin gerçekleştirdiği yerinde saha çalışmaları ile bizlerin saha çalışmaları, Edirne bölgesindeki gerçek verim durumunu net biçimde ortaya koymaktadır. Ancak TARSİM’in bu verilerden kopuk şekilde yaptığı değerlendirmeler, çiftçimizin emeğini ve alın terini yok sayan sonuçlara yol açmıştır.

‘ADİL VE ŞEFFAF DEĞERLENDİRME SÜRECİ TALEP EDİYORUZ’

Sahada görev yapan eksperlerin tespit süreçlerinde yaşanan eksiklikler, sistemin güvenilirliğini zedelemektedir. Gerçek dışı verim tespitlerinin temelinde bu eksper uygulamalarının yattığına dair ciddi şüphelerimiz bulunmaktadır. Bu durum, üreticinin sigorta sistemine olan güvenini daha ilk yıldan sarsma riski taşımaktadır. Bu mağduriyetin giderilmesi ve sistemin yeniden güven kazanması için Tarım ve Orman Bakanlığımızın konuya acil şekilde müdahale etmesi hayati önem taşımaktadır. Sahadaki gerçek verilerle uyumlu, adil ve şeffaf bir değerlendirme süreci talep ediyoruz.”

‘SİSTEMİN İLK YILDAN MAĞDURİYET ÜRETMESİ KABUL EDİLEMEZ’

Ayçiçeği Köy Bazlı Verim Sigortası’nın üreticiyi koruma amacı taşıyan önemli bir uygulama olduğuna vurgu yapılan açıklama şöyle devam etti:

“Ancak bu sistemin daha ilk yılında güven kaybı yaşaması, uzun vadede çiftçinin sigorta sisteminden uzaklaşmasına neden olabilir. TARSİM’in bu uygulamayı daha sağlıklı ve üretici odaklı hale getirmesi, tüm tarım paydaşlarının ortak sorumluluğudur. Edirne Ziraat Odaları İl Koordinasyon Kurulu olarak talebimiz nettir; Sahadaki gerçek verilerle uyumlu, adil ve şeffaf bir değerlendirme süreci acilen tesis edilmelidir. Tarım İl ve İlçe Müdürlüklerinin verileri dikkate alınmalı, eksper uygulamaları yeniden gözden geçirilmelidir. Çiftçimizin alın teri, masa başı rakamlarla değil, tarladaki gerçeklerle ölçülmelidir. TARSİM, üreticiyi doğal risklere karşı koruyan ve tarımsal sürdürülebilirlik ve bizler açısından vazgeçilmez bir sigorta sistemidir. Ancak bu sistemin daha ilk yılında ‘verim değil, mağduriyet üretmesi’ kabul edilemez. Güveni kaybetmek kolay, kazanmak zordur.”

İŞKUR’un engelli ve eski hükümlülerin kendi işlerini kurmasına ve engellilerin mesleki eğitim alarak istihdam edilmeleri ve rehabilitasyonlarına yönelik hibe desteğinin 2025 yılı 3. dönem başvuruları başladı.

Edirne Valiliği’nce paylaşılan İŞKUR’un basın bültenine göre, eski hükümlüler bulundukları ikametgâhtaki Denetimli Serbestlik Müdürlükleri ile proje başvurusu yapabilecek, engelli hibe başvuruları ise 24  Ekim tarihi saat 23:59’a kadar e-Devlet (www.turkiye.gov.tr) üzerinden çevrimiçi olarak yapılacak. Konuya ilişkin açıklama şöye:

“Engelli ve eski hükümlü çalıştırmayan işverenlerden tahsil edilen idari para cezalarından; engellilerin mesleki eğitim ve rehabilitasyonu, işe ve işyerine uyumlarının sağlanması, iş bulmalarını sağlayacak destek teknolojileri, korumalı işyeri desteğine yönelik projeler, destekli istihdam projeleri ve engelliler ile eski hükümlülerin kendi işini kurmaları için hazırlanacak projelere destek verilecektir.

Verilecek desteğin amacı, engelli ve eski hükümlülerin kendi işlerini kurmasına ve engellilerin mesleki eğitim alarak istihdam edilmeleri ve rehabilitasyonlarına yardımcı olmaktır.

Aşağıda yer alan Başvuru Rehberlerine göre hazırlanacak projeler kamu ve sosyal tarafların temsilcilerinden oluşan Komisyon değerlendirmesi sonrasında desteklenebilecektir.

Desteklenecek projeler;

1-Engellilerin kendi işini kurmalarına yönelik hibe desteği projeleri:

a-2025 Yılı 3. Dönem Engelli Hibe Desteği Proje Başvuru Rehberi

b-Engelli Hibe Desteği Projesi Başvuru Kılavuzu

Kendi işini kurmak isteyen engelliler proje başvurularını, 24 Ekim 2025 tarihi saat 23:59’a kadar e-Devlet üzerinden online olarak yapmaları gerekmektedir. İl Müdürlüğü veya Hizmet Merkezlerine elden veya posta yolu ile yapılacak proje başvuruları kabul edilmeyecektir.

2-Diğer Projeler:

a-Altı Proje Türü İçin Proje Başvuru Rehberi

b-Eski hükümlülerin kendi işini kurmalarına yönelik projeler,

c-Engellinin işe yerleştirilmesi, işe ve işyerine uyumunun sağlanmasına yönelik projeler,

d-Engellinin iş bulmasını sağlayacak destek teknolojilerine yönelik projeler, 

e-Engellilerin istihdam edilebilirliklerini artırıcı mesleki eğitimine yönelik projeler.

f-Korumalı işyeri desteğine yönelik projeler.

g-Destekli istihdam projeleri

Engellilere yönelik çalışma yapan bütün sivil toplum kuruluşları, işyerleri, üniversiteler, belediyeler ve kamu kurumları projelerini hazırlayıp, 24 Ekim 2025 tarihi mesai saati sona erene kadar bulundukları illerdeki Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüklerimize elden veya posta yoluyla teslim edebilirler. Ayrıca kendi işini kurmak isteyen eski hükümlülerin projelerini belirtilen tarihe kadar Adalet Bakanlığının ilgili birimleri aracılığı ile bulundukları illerdeki Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüklerimize iletmesi gereklidir.

Olgay GÜLER

Ülke genelinde yaşanan kuraklık nedeniyle, geride kalan yaz aylarında ürününü sulamada büyük sıkıntı yaşayan, Türkiye’nin çeltik ambarı Edirne’deki üretici, dönüşümlü sulamayla sezonu kurtardı.

Özellikle son 2 yıldır yaşanan kuraklıkla birlikte, Edirne’de ürününü suyla buluşturmakta zorlanan çeltik üreticisi, dönüşümlü sulamayla ayakta kaldı. Özellikle Tunca Nehri’nden sulanan tarlalarda üretici, dönüşümlü sulama yaparak ürününü hayatta tuttu. Kentte hasadı devam eden çeltik sezonunu değerlendiren Edirne Ziraat Odası Başkanı Hüseyin Arabacı, üreticinin gelecek yıl aynı korkulu rüyayı yaşamaması için geçtiğimiz yıl Ağustos ayında yapımına başlanan Çömlekköy Barajı’nın bitmesinin önemine vurgu yaptı.

‘ÇÖMLEKKÖY’ÜN ACİLEN BİTMESİ LAZIM’

Barajın 56 bin 500 dekar araziyi suyla buluşturacağına vurgu yapan Arabacı, “Çömlekköy barajının acilen bitmesi lazım ki üretici bir sonraki sezon rahatlıkla ürününü suyla buluştursun. Aynı korkulu rüyayı görmemek için bu çok önemli. Sonuçta bu baraj 56 bin 500 dekar araziyi suyla buluşturacak. Tunca Nehri’nden sulanan bu arazilerin gelecek yıl bu sıkıntıyı yaşamaması çok önemli” diye konuştu.

‘BAKANLIK PİYASAYI İZLİYOR’

Devam eden hasat döneminde çeltik fiyatlarına da değinen Arabacı, “Aslında şu anda serbest piyasadaki fiyatlar çok yüksek değil ama çok düşük de sayılmaz. Yani orta seviyede diyebilirim. Bu nedenle bakanlığımız henüz bir fiyat açıklaması yapmadı. Edindiğimiz bilgilere göre bakanlık piyasayı yakından izliyor. Eğer mevcut fiyatlar daha da aşağıya doğru giderse, bakanlığımızın gerekli açıklamayı yapacağını düşünüyorum” dedi.

‘HASADIN YÜZDE 25’LİK KISMI YAPILDI’

Hasat döneminin henüz başında olduklarını dile getiren Arabacı, “Şu an hasadın yaklaşık yüzde 20 ila 25’lik kısmı yapıldı. Yani henüz büyük bir bölümü duruyor. Bundan sonraki süreçte piyasadaki alım fiyatlarının nasıl şekilleneceğini hem biz hem de bakanlığımız takip ediyoruz. Eğer piyasa mevcut seviyesinden daha da kötüye giderse, biz de doğal olarak bakanlıktan bir fiyat açıklaması beklentisi içinde olacağız. İnşallah böyle bir durumda bakanlığımız gerekli adımı atacaktır diye umut ediyorum” ifadelerini kullandı.

‘İKİ YILDIR SULAMADA SIKINTI YAŞANIYOR’

Bu yıl valilik koordinasyonunda yürütülen dönüşümlü sulama sisteminin üretimi rahatlatan bir çözüm olduğunu dile getiren Arabacı, “Biliyorsunuz, son iki yıldır çeltik sulamasıyla ilgili ciddi sıkıntılar yaşadık. Dönüşümlü sulama sistemine geçmek zorunda kaldık. Buna rağmen bu yılı çok şükür iyi atlattık ve hasat dönemine geldik. Geçen yıl tablo biraz daha olumsuzdu. Bu yıl ise üreticilerimizden aldığımız bilgilere göre verimler geçen yıla kıyasla bir miktar daha iyi görünüyor” şeklinde konuştu.

‘VERİMLER ARASI FARKLILIKLAR VAR’

Çeltik veriminin araziden araziye göre değiştiğini aktaran Arabacı, “Tabii her arazide verim aynı değil. Bugün 300, 400 kilogram biçen üreticilerimiz de var, 900 kilogram alanlar da var. Burada önemli olan genel ortalama. Çünkü biz maliyet hesaplarını her zaman 700 kilogram üzerinden yaparız. 700 kilogramın altına düşüldüğünde üretici maliyeti karşılayamaz, zarar eder. Dolayısıyla bir tarladan 300 kilo almış olabilirsiniz ama başka bir tarladan 900 kilo alırsınız; önemli olan sezon sonunda ortaya çıkacak genel ortalamadır” diye konuştu.

“GEÇEN YILA GÖRE DAHA UMUT VERİCİ BİR SEZON”

Hasat sürecinin henüz başında olduklarını belirten Arabacı, verimin geçtiğimiz yıla göre bir miktar daha iyi olduğunu söyleyerek, “Şu anda bu konuda net bir şey söylemek için erken. Henüz hasadın üçte biri, bilemediniz dörtte biri tamamlandı. Hasat tamamen bittikten sonra daha net konuşabileceğiz. Ancak şimdilik, geçen seneye göre bir tık daha iyi bir tablo olduğunu söyleyebilirim. İnşallah sezon sonuna kadar bu şekilde devam eder ve üreticilerimiz emeğinin, masrafının karşılığını alır. Ben bu yılın, üreticiler açısından geçen yıla göre daha umut verici olacağını düşünüyorum” ifadelerini kullandı.

Olgay GÜLER

Kurak geçen yaz mevsiminin ardından son 5 günde metrekareye 70 ile 100 kilogram arasında yağış alan Edirne’de üretici, buğday ekmek için hazırlıklarına başlarken, verim kaybı yaşadığı ayçiçeğindeyse halen açıklanmayan kuraklık desteğini dört gözle bekliyor.

Edirne’de, geçtiğimiz Cuma gününden başlayarak aralıklarla etkisini gösteren yağmur, dün kenti terk etti. Geride kalan süreçte merkez ve köylere metrekareye ortalama 70 ile 100 kilogram arasında yağış düştüğü kentte, buğday ekimine hazırlanan üreticinin de umutları filizlendi. Geçtiğimiz yıl kuru toprağa buğday eken üretici, yağmurların devam etmesi için bir yandan hava durumunu takip ederken, verim kaybı yaşadığı ayçiçeğindeyse halen açıklanmayan kuraklık desteğini dört gözle bekliyor.

‘SON YAĞIŞLAR ÜRETİCİLERİ SEVİNDİRDİ’

Son yağışları değerlendiren Edirne Ziraat Odası Başkanı Hüseyin Arabacı, uzun zamandan beri yaşanan kuraklığın ardından düşen yağışın önemine değinerek, “Biliyorsunuz uzun zamandan beri kurak bir iklim yaşıyoruz bölgemizde. Özellikle iki yıldır daha da ciddi bir şekilde hissedilir hale geldi kuraklık. Kış dönemlerinde yağışlar aldık, ürünün çıkışı gelişimi açısından güzel gitti ama sonrasında ilkbahar ve son hasat dönemine yakın dönemlerde de ciddi kuraklık ve ürünlerimizde ciddi verim kayıpları yaşadık. Geçtiğimiz yıllara baktığımızda da bu buğday ekilişi olsun, kanola ekilişi olsun, bunlar genelde kurağa ekildi ve ardından yağışlar geldi. Ama çok şükür bu yıl Ekim ayının daha henüz başındayken şu bir hafta içerisinde belli aralıklarla çok güzel yağış aldık. Aşağı yukarı metrekareye 70 ile 100 kilogram arası yağış aldık. O da üreticilerimiz açısından bizleri sevindirdi. Birçok üreticimiz kanolasını ekti. Yani aşağı yukarı yüzde 80 ekilişler tamamlandı. Onların kesinlikle rahat bir şekilde çıkış yapmasını sağlayacak. Buğday yeri hazırlıkları açısından rahat bir işçilik olacak. Yani bugün tarlasını sürmek isteyen rahat sürebilecek, her hazırlığını tavlı ve düzgün bir şekilde rahatlıkla yapabilecek. Tabii bunun akabinde de ekilişini yapacak” dedi.

‘YAĞIŞLAR ÜRÜNÜN GELİŞİMİ İÇİN YETERLİ DEĞİL’

İklim değişikliği nedeniyle buğday ekim mevsiminin Kasım ayına kaydığını anlatan Arabacı, “Yani ekilişlerimiz genelde biliyorsunuz ki iklim değişikliği artık bölgemizi ciddi anlamda hissedildiği için ekim sonu ya da kasım başı gibi yapılmaya başlandı. Çünkü erken dönemde ektiğimizde Ocak ayında bile çok ılıman havalar oluyor. O yüzden buğday erken kaleme kalkıyor ve sonrasında geç tohumlar olduğunda da zararını görüyor. O yüzden ekilişlerimizi genelde kasım ayına sarkıtmaya bakıyoruz. Çok kurak iki yıl geçirdik. Yani toprak şu an tamamen aç. Bu yağış evet şu an yer hazırlığı ve ekiliş açısından bizi rahatlattı. Ama bu yeterli mi? Tabii ki yeterli değil. Bizim şimdi bu hazırlık döneminde toprağı karıştıracağız. Alaca tav dediğimiz ortam oluşacak. Ektikten sonra da ya da bu ekiliş öncesi tekrar bir yağış da olabilir, ara ara yağışlar alırsak bizim ürünümüzün hem ekilişi hem çıkış ve çıkış sonrası gelişimi açısından bunlar çok önem arz ediyor. O yüzden de bundan sonraki süreçte de artık kış dönemine yavaş yavaş girmeye başlıyoruz. Bu süreçte de belli aralıklarla yağış alırsak yani istenilen yağışlar olursa toprak, taban suyu yeterli suyu alırsa inşallah önümüzdeki yıl da iyi bir yıl olur diye düşünüyorum” diye konuştu.

‘TRAKYA BİRLİK ÜRETİCİLERİN YANINDA OLDUĞUNU GÖSTERDİ’

Ayçiçeğinde Trakya Birlik tarafından açıklanan kesin alım fiyatını olumlu bulan Arabacı, “Yani biliyorsunuz ayçiçeğinde çok dedikodular olmuştu baştan. Üreticimiz açısından da gerçekten düşük rakamlar açıklanmıştı. O süreçte hatta ben yaptığım yorumlarda da bu zaten kuraklık var, bir de fiyat kötü. Gerçekten üreticimiz tarlasından yaptığı maliyeti dahi karşılamayacak bir tablo vardı. Tabii şöyle bir de durum var; bugün fiyatlara 40 yağ, 35 TL bile açıklansa üreticimiz yine kar edemeyecek bu yıl. Yani bu kesin. Neden? Kuraklık var bölgemizde. Ama bizim en başından beri savunduğumuz, bugün 40 yağ fiyatları 33-35 TL bandında olması gerekiyor demiştik en başında. En azından oralarda olması gerekiyor. Trakya Birliğin açıkladığı fiyatı o zaman eleştirdik. Düşük kaldı ama bu avans fiyattı. Aşağı yukarı Ayçiçek hasadı bitti. Çok nadir ova dediğimiz sulanabilir bölgelerde hasat edecek ürün var ama onlarda çok az kaldı. O yüzden de Trakya Birlik zaten alımını kapadı ve son net alım fiyatını açıkladı. Tabii son zamanlarda bu Trakya Birlik açıkladıktan sonra piyasalar belli bir seviyeye yükselmişti. Yani 40 yağ 32 lira bandına çıkmıştı. Trakya Birlik 44 yağ 28 lirada kalmıştı. Bu çok düşüktü. Üreticilerimiz o dönemde biraz tabii ki zarar ettiği için sitemde bulundu ama şu an açıkladığı fiyatla birlikte gerçekten beklentinin üzerinde bir fiyat açıkladı Trakya Birlik. Yani ben bu konuda Trakya Birlik’e açıkladıkları fiyattan dolayı üreticilerin yanında olduğunu gösterdikleri için teşekkür etmek istiyorum” şeklinde konuştu.

‘ÜRETİCİ AYÇİÇEĞİ EKİLİŞLERİNİ YÜZDE 50 AZALTTI’

Yaşanan kuraklıktan en çok etkilenen ayçiçeğinde, mutlaka kuraklık desteği verilmesi gerektiğinin altını çizen ve üreticilerin şimdiden önümüzdeki yıl ekilişlerde yüzde 50 oranında azalışa gittiğini söyleyen Arabacı, “Üreticilerimiz açısından bu fiyatlarla kar elde etmek, sürdürebilirliği yapmak mümkün mü? Tabii ki değil. Biz bununla birlikte hep en başından beri söylüyorum. Yani bakanlığımızın bu yıl ne olursa olsun kuraklık desteği vermesi şart. Bakın şu an üreticilerimizle konuşuyorum, baktığımızda yüzde 50, yüzde 70 ayçiçeği ekilişini azaltan üreticilerimiz var. Şu ana kadar bakanlığımız bir kuraklık desteği açıklamış olsaydı bu ekiliş bence bu kadar düşmezdi. Yani ‘devletimiz arkamızda’ deyip üreticilerimiz en azından ekmeye devam edecekti. Yani biz aşağı yukarı yüzde 50 dışa bağımlıyız ayçiçeğinde. O yüzden bakanlığımızın açıklayacağı destek çok önemli” ifadelerini kullandı.

‘KURAKLIK DESTEĞİ ŞART’

Arabacı, 2026 yılında ayçiçeği ekilişlerinin düşeceğine dikkat çekerek, “Bu önümüzdeki 2026 yılında ayçiçek ekilişleri düşecektir. Bu çok net gözüküyor ama bundan sonraki süreçlerde bunun tekrar toparlamamız için yani kesinlikle kuraklık desteği şart. İnşallah bakanlığımız bir an önce bu desteği açıklar. Yoksa bugün serbest piyasanın aldığı fiyatlar ya da Trakya Birliği’nin aldığı fiyatlar bu kuraklıkla üreticilerimizin kar elde etmesi imkansız diyebiliriz bu şartlarda. Bazı bölgelerde 100 kilogramın üzerine çıkan yerler var ama bazı yerde de 20, 30, 40 kilogram biçen bölgelerimiz var. O yüzden genele baktığımızda ortalamamız düşük. Yani iyi biçen üreticilerimiz de masrafı anca karşıladı. Bu yıl kar edemedi. Ama kötü olanlar tamamen zarar. O yüzden kuraklık desteği çok önem arz ediyor” dedi.